Spookcijfer: NMa is goed voor u

woensdag 22 februari 2012 | 0 reacties

Culturele instellingen worden wegbezuinigd omdat niet vaststaat of ze maatschappelijk wel van belang zijn. En politici twijfelen soms zelfs openlijk aan nut en noodzaak van instellingen als CBS en CPB. In zo’n onzekere tijd kun je als publiek orgaan maar beter geen enkele twijfel over het maatschappelijk nut van je activiteiten laten bestaan.

De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) heeft dat goed begrepen door cijfermatig inzicht te geven in de maatschappelijke waarde van het bewaken van de gezonde concurrentieverhoudingen.

Het optreden van de NMa in 2011 heeft de samenleving een besparing opgeleverd van in totaal 265 miljoen euro. Afgezet tegen de kosten van de NMa (budget 2011: EUR 45,5 miljoen) betekent dit dat de NMa bijna zes keer meer oplevert dan zij de maatschappij kost. En per huishouden komt het neer op 36 euro.

In 2010 viel de rekensom overigens nog zo'n 100 miljoen gunstiger uit, maar voor die daling zijn heel valide oorzaken. Kortom: niemand hoeft te twijfelen aan de business case van de kartelwaakhond. Zeker in het licht van de sterkere rol die de Europese toezichthouder speelt - met mogelijke marginalisering van de NMa als gevolg - is dat een belangrijke constatering.

Of die cijfers wel een beetje betrouwbaar zijn? Ook over die vraag mag geen misverstand bestaan. Reden voor de NMa om het Centraal Planbureau (CPB) te vragen er een ‘plausibiliteitstoets' op los te laten.

De bevindingen daarvan zijn positief: "De conclusies van deze plausibiliteitstoets zijn als volgt: (i) het proces van de outcome-berekening lijkt zorgvuldig te zijn doorlopen; (ii) de methodiek maakt gebruik van vuistregels die grosso modo aansluiten bij de economische literatuur; en (iii) de interpretatie van de outcome kan op sommige punten voorzichtiger."

Het leest als het voorzichtige jargon van accountants - die hier overigens ook een marktkans in hadden kunnen zien, maar dat geheel terzijde - en het derde punt doet wel wat wenkbrauwen fronsen.

Maar er is ook wat anders aan de hand, zo lezen we in het rapport van het CPB: "Het valt niet uit te sluiten dat een mededingingsautoriteit vergissingen maakt. De outcome-berekening houdt daar geen (cursivering redactie) rekening mee. Dit speelt vooral bij concentratiecontrole, waar fusies onterecht afgekeurd (type I fout) of onterecht goedgekeurd (type II fout) kunnen worden."

Verslikt u zich niet in uw koffie. Het staat er echt. Vrij vertaald: als een volstrekt legitieme fusie tussen twee partijen in 2011 ten onrechte werd afgekeurd, kan dat grote schade hebben opgeleverd voor de ondernemingen waar het over gaat. Maar voor de maatschappelijke waarde van de NMa pakt zo'n beslissing op papier juist positief uit. Het cijfer van 265 miljoen - een schatting van de prijseffecten voor afnemers - is daarmee opeens compleet waardeloos.

En horen we daar iemand iets zeggen over perverse prikkels?