Werven in Polen

Bron	'de Accountant'
Schrijver	Adrie Boxmeer
Nummer	Juli-Augustus 2002
Publicatiedatum	01-07-2002
Sectie
Bladzijde	030
Volume	108

PricewaterhouseCoopers probeert op een wel zeer originele manier wat te doen aan het tekort aan pas afgestudeerde accountants op de Nederlandse arbeidsmarkt. Sinds enige tijd werken er zes Polen bij dit kantoor. De ervaringen tot nu toe zijn zeer positief.

Adrie Boxmeer

Eigenlijk is het het ei van Columbus. In Nederland is de vraag naar accountants groter dan het jaarlijkse aanbod dat van de opleidingen komt. Ondanks de veranderde arbeidsmarkt is het voor kantoren nog steeds moeilijk om aan voldoende goed opgeleide medewerkers te komen. In Polen is dat precies andersom. Daar is het aanbod van afgestudeerden groter dan de behoefte aan accountants. "De oplossing lag dus voor de hand", zegt Remko Verhoeven, manager recruitment van PwC. "Via ons kantoor in Polen hebben we een programma opgezet om accountants uit dat land te bewegen om in Nederland te komen werken. Het idee om Poolse accountants in dienst te nemen ontstond eind 2000. In het najaar van 2001 kwam de eerste groep, vijf mannen en een vrouw, naar Nederland. De eerlijkheid gebiedt om te zeggen dat we weliswaar in Nederland uniek zijn met dit initiatief, maar dat PricewaterhouseCoopers in Duitsland ons voor is gegaan. Daar werken al twee jaar collega's uit Polen."

Het idee mag dan voor de hand liggen, natuurlijk zijn er wel allerlei praktische problemen die bij de uitvoering de kop op steken. Zo is er de eis die het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid stelt aan werknemers uit landen die niet deel uitmaken van de Europese Unie. Zij komen pas in aanmerking voor een werk- en verblijfsvergunning als is gebleken dat binnen de EU niet aan de vraag naar vergelijkbare arbeidskrachten kan worden voldaan. PwC kon overtuigend aantonen dat dit inderdaad het geval was. Een andere belangrijke beperking was natuurlijk het feit dat de Polen geen Nederlands spraken. Recruiter Erik Sigtermans: "Het feit dat iemand als hij hier pas is nog geen Nederlands spreekt, is bij een internationale onderneming als PricewaterhouseCoopers natuurlijk niet echt een probleem. De Polen spreken Duits en Engels. Daarom zetten we ze in bij onze in Nederland gevestigde internationale cliënten. Bij deze cliënten wordt toch meestal al in het Engels gecommuniceerd. Toch verlangen we van onze Poolse werknemers dat ze de Nederlandse taal leren, omdat dit uiteindelijk ertoe zal bijdragen dat hun integratie hier zo goed mogelijk zal verlopen."

Geboortegolf
Het Nederlands is Riszard Rozpondek (24) nog niet helemaal machtig. De basis kent hij en hij is absoluut van plan om zich binnenkort meer op het leren van de taal toe te leggen, maar vooralsnog hebben de vakgerichte cursussen die hij volgt bij PwC voorrang. Hij werkt sinds vorig jaar met drie landgenoten op het Amsterdamse kantoor terwijl in Rotterdam nog twee Polen actief zijn. Rozpondek heeft een universitaire studie economie gevolgd. De Polen bij PricewaterhouseCoopers volgen naast een interne taalopleiding en het gebruikelijke interne opleidingstraject voor starters, een externe (Engelstalige) accountantsopleiding via het Britse Instituut, de Association of Chartered and Certified Accountants (ACCA). Voordat Rozpondek naar Nederland kwam had hij al enige ervaring opgedaan in de accountancy. "Dat was bij de concurrent, namelijk Ernst & Young. Daar heb ik een halfjaar gewerkt. Maar toen ik hoorde dat er een kans was om in Nederland aan de slag te gaan, heb ik direct mijn interesse laten blijken. Want in Polen zijn de mogelijkheden om in dit vak aan een goede baan te komen niet optimaal vanwege het overaanbod aan accountants en het beperkte aantal vacatures bij de Big Four. Daar zijn twee oorzaken voor. Vanaf 1975 kende Polen gedurende een aantal jaren een geboortegolf. Deze generatie, waartoe ik ook behoor, is nu van de universiteit gekomen op zoek naar een baan. Tel daarbij op het feit dat het percentage jongeren dat economie als studie kiest in Polen hoger ligt dan in Nederland en je begrijpt hoe de situatie op de arbeidsmarkt voor accountants is."

Problemen om aan de Nederlandse wijze van accountancy te wennen, had Rozpondek niet. "Accounting is internationaal. Het maakt geen verschil in welk land je dat doet. Daarbij komt dat Polen ten tijde van het communisme het enige Oostblokland was met een onafhankelijke accountancy. Ook in die dagen bestond er bij ons al een organisatie die vergelijkbaar was met het NIVRA. Dat er in een communistisch systeem geen beursgenoteerde ondernemingen bestaan, maakt daarbij niets uit. Ook toen werd in Polen al van het bedrijfsleven verlangd dat het doelmatig opereerde. Daarom kon in ons land na de val van het communisme in 1990 al vrij snel de overstap naar een westers model van accountancy worden gemaakt. In 1994 deed de basis van IAS bij ons zijn intrede. Maar sinds 2000 is deze standaard voor alle beursgenoteerde ondernemingen verplicht ingevoerd."

Enorme drive
PricewaterhouseCoopers is tevreden over de aanstelling van Poolse medewerkers. Erik Sigtermans: "In principe nemen we ze minimaal voor de duur van de opleiding, dat is drie jaar, aan. Maar ze zijn uiteindelijk vrij om te gaan en te staan waar ze willen, net als iedere andere werknemer. Het mag echter duidelijk zijn dat we goede medewerkers zo lang mogelijk aan ons willen binden."

Overigens maakt Sigtermans zich over de ‘companytrouw' van de Poolse collega's geen zorgen. "Ze zijn zeer gemotiveerd om voor PricewaterhousCoopers te werken. Ik denk dat dit te maken heeft met de positie van accountants op de arbeidsmarkt in Polen. Als je daar eindelijk een baan hebt gevonden dan wil je hem hoe dan ook behouden."

Plannen om buitenlanders uit andere landen aan te trekken zijn er nog niet. Sigtermans: "Ondanks onze goede ervaringen met deze Polen moet je natuurlijk wel zo realistisch zijn om te constateren dat er grenzen zijn aan de mogelijkheden van PricewaterhousCoopers om buitenlanders op te nemen. Want naast de Polen werken in onze Nederlandse organisatie nog tientallen andere buitenlandse collega's die in het kader van hun carrière hier ervaring komen opdoen. Dat heeft alles te maken met het vermogen om verschillende culturen binnen de arbeidsorganisatie te integreren. Die mogelijkheden zijn ruim, maar zeer zeker niet onbeperkt."

Remko Verhoeven is optimistisch over de integratie van de Polen. "Vergeet niet dat deze mensen een enorme wil hebben om hier te slagen. Ze verlaten op jonge leeftijd Polen om in een vreemd land hun carrière voor te zetten. Als je dat er voor over hebt, dan zul je er dus ook alles aan doen om in dat nieuwe land te slagen. Dat merk je aan onze Poolse collega's. Ze hebben een enorme drive om van hun loopbaan hier een succes te maken."

Stap te ver
PricewaterhouseCoopers is tot nu een witte raaf als het gaat om het in dienst nemen van buitenlandse accountants. De overige kantoren van the Big Four laten weten vooralsnog niet van plan te zijn dit initiatief te volgen. Wel benadrukken KPMG, Ernst & Young en Deloitte & Touche dat ze (net als PwC overigens) regelmatig stagiaires en trainees uit het buitenland voor kortere of langere tijd aanstellen. Maar buitenlanders op een vaste basis binnen de onderneming laten werken is voor deze kantoren duidelijk een stap te ver. Natuurlijk hebben ook deze kantoren te kampen met de krapte op de Nederlandse arbeidsmarkt. Uit de reacties van KPMG, Ernst & Young en Deloitte & Touche valt echter op te maken dat men, ondanks deze problemen, ‘de nadelen van het aanstellen van buitenlanders vooralsnog groter acht dan de voordelen'.