Opinie: Een stap in de goede richting
| Bron |
'de Accountant' |
| Schrijver |
Brenda Westra |
| Nummer |
November 2002 |
| Publicatiedatum |
01-11-2002 |
| Sectie |
Opinie |
| Bladzijde |
060 |
| Volume |
109 |
Het is goed dat Bindenga de vinger op de zere plek legt. Zijn voorstel raakt echter alleen de betaling van de accountant, niet de benoeming.
BRENDA WESTRA
André Bindenga heeft een moedige stap gezet. Hij is de eerste Nederlandse hoogleraar die publiekelijk aangeeft dat moderne accountants financieel afhankelijk zijn van hun klanten. Daarmee heeft hij een taboe doorbroken.
Dat de accountant wordt benoemd en betaald door het bedrijf dat hij geacht wordt te controleren, is een fundamentele weeffout in het beroep. Vroeger bleven de gevolgen hiervan nog enigszins binnen de perken, maar de sterke commercialisering heeft het beroep ontwricht. Accountants hebben te lang de schijn van onafhankelijkheid willen ophouden. Dat heeft de geloofwaardigheid en integriteit van het beroep aangetast. Het is goed dat Bindenga nu de vinger op de zere plek legt.
Zijn voorstel raakt echter alleen de betaling van de accountant, niet de benoeming. De klant kiest nog steeds zelf zijn accountant. De vergoeding voor de jaarrekeningcontrole wordt vastgesteld door een centraal orgaan, bijvoorbeeld de Wereldbank of de International Federation of Accountants. Die vergoeding ligt dan voor tien jaar vast (behoudens inflatieaanpassingen) en de klant mag in die periode niet zonder gegronde reden van accountant wisselen. Volgens Bindenga verdwijnt zo de prijsconcurrentie en wordt alleen nog geconcurreerd op deskundigheid.
Ik zie dat anders. Ook in Bindenga's voorstel kan de klant de accountant kiezen met de laagste fee. De handtekening onder de jaarrekening blijft een commodity, vatbaar voor prijsconcurrentie. Maar er is een bijkomend probleem. Vaste auditfees stimuleren niet tot goede jaarrekeningcontroles, integendeel. Als de vergoeding vastligt, kan de accountant besluiten zich er gemakkelijk van af te maken. Vinkjes zijn snel gezet. De klant zal daartegen niet protesteren. Die krijgt wat ie wil: een goedkeurende accountantsverklaring zonder lastige vragen. Okee, daarvoor moet een behoorlijke fee worden betaald, maar bij een andere, kritische accountant was ie wellicht nog meer kwijt.
Wat ik hiermee wil betogen, is dat ook in Bindenga's opzet de jaarrekeningcontrole gecorrumpeerd blijft. Er bestaat nog steeds belangenvermenging tussen controleur en gecontroleerde, tussen auditor en auditee. Dat los je niet op met onafhankelijk toezicht, daarvoor wordt de kat teveel op het spek gebonden. Je kunt moeilijk achter elke accountant een politieman zetten. Ik geloof veel meer in een systeem waarbij de accountant zelf belang krijgt bij een gedegen, kritische controle. Dat kan door de betaling en benoeming anders te regelen, maar ook door een soort productaansprakelijkheid. De accountant moet voor zijn woorden instaan. Hij moet geen Assurance maar insurance bieden. Het is ook belangrijk dat er harde, objectieve normen komen. De huidige verslaggevings- en controlerichtlijnen zijn veel te subjectief.
Tot slot nog iets over Bindenga's voorstel om de jaarrekeningcontrole alleen te laten uitvoeren door ‘audit-only-firms'. Ik vraag me af of zo'n scheiding op kantoorniveau nodig is. Je kunt controle en advies ook scheiden op klantniveau. Bedrijven waarvan je de jaarrekening controleert mag je dan niet adviseren, maar andere bedrijven wel. Zo kun je multidisciplinaire kantoren houden, terwijl de onafhankelijkheid niet meer door collisie en cross selling wordt bedreigd. Bovendien kun je met een scheiding op klantniveau de vrijemarktwerking stimuleren. De wettelijke controle wordt nu gebruikt om adviesdiensten te slijten, ten nadele van zelfstandige consultants, fiscalisten, advocaten en dergelijke. Deze concurrentieverstoring kan verdwijnen door een scheiding op klantniveau. Ook hiervoor zijn dus niet per se ‘audit-only-firms' nodig. Al met al denk ik dat het voorstel van Bindenga op bepaalde punten nadere discussie behoeft. Ik ben hem echter zeer erkentelijk dat hij de fundamentele discussie over de onafhankelijkheid heeft geopend.
Dat smaakt naar meer.
Noot
Brenda Westra is auteur/uitgever Pentagan BV.