Elimineren? - Ontwerp-richtlijn Intercompany-transacties

Bron 'de Accountant'
Schrijver Lieuwe Koopmans
Nummer Februari 2003
Publicatiedatum 01-02-2003
Sectie De openbaar accountant
Bladzijde 044
Volume 109

Transacties tussen groepsmaatschappijen onderling of tussen een deelnemende rechtspersoon en haar deelneming die niet als groepsmaatschappij wordt gekwalificeerd: hoe verwerk je die in de jaarrekening? Tot op heden bestond daarover nauwelijks regelgeving.

Nu ligt er een ontwerp-Richtlijn. Ontwerp-Richtlijn 240.6 behandelt de verwerking van 'intercompany-transacties'. De centrale vraag is wanneer en in welke mate het effect van een intercompany-transactie op de winst wordt geëlimineerd. Anders gezegd: wanneer mag de winst worden genomen, waarbij tevens aan de orde is of deze winst ook vrij uitkeerbaar is.

Ronald Smittenberg, vice-voorzitter van de Commissie Jaarverslaggeving en partner bij Deloitte & Touche Accountants, is één van de opstellers van deze ontwerp-Richtlijn. In zijn toelichting op de voorgestelde wijzigingen begint hij zeer basic met het verschil tussen groepsmaatschappijen en deelnemingen (die niet als groepsmaatschappij worden gekwalificeerd). "In een groepsmaatschappij is een holding beleidsbepalend en in een deelneming (die geen groepsmaatschappij is) niet", stelt Smittenberg. "In de praktijk komt het er vrijwel altijd op neer dat holdings in een groepsmaatschappij een meerderheidsbelang hebben en in het geval van een deelneming een minderheidsbelang."

Richting

Naast de grootte van het belang speelt ook de 'richting' van de transactie een rol bij de wijze van winstverantwoording. Is er sprake van downstream, upstream of sidestream? Een downstream-transactie gaat van de holding naar de onderliggende maatschappij, een upstreamtransactie van de onderliggende maatschappij naar de holding, en sidestream is een transactie tussen nevengeschikte maatschappen.

Deze uitsplitsing heeft gevolgen voor de verwerking van de intercompany-transacties. Dit vloeit voort uit het feit dat de holding het resultaat van de deelneming dient te verwerken bij upstream sale en een sidestream sale, waarbij het resultaat van deze deelneming intercompany-winsten kan omvatten. Dit speelt niet bij downstream-sales.

Verder is er ten aanzien van deze winstverantwoording nog het onderscheid tussen de geconsolideerde en de vennootschappelijke jaarrekening. Ten slotte speelt de waarderingsgrondslag - nettovermogenswaarde of kostprijs - van de groepsmaatschappij of deelneming een rol. Vanuit dit ingewikkelde kader is de ontwerp-Richtlijn opgesteld.

Geconsolideerd

Waar dan te beginnen? Het is het duidelijkst als wordt begonnen met het onderscheid tussen geconsolideerde en vennootschappelijke jaarrekening. "In de geconsolideerde jaarrekening worden groepsmaatschappijen integraal geconsolideerd. Daarbij past dat intercompany- transacties integraal worden geëlimineerd", vindt Smittenberg, uiteraard indien ze nog niet zijn gerealiseerd in een transactie met een derde. "Dit komt voort uit de gedachte dat de geconsolideerde jaarrekening de performance van de groep in z'n geheel laat zien. Het beleid van het management strekt zich immers uit tot de gehele groep." Bij up-stream-transacties is weliswaar sprake van volledige eliminatie maar deze wordt wel pro rata toegerekend aan de rechtspersoon en aan het aandeel derden. Vennootschappelijk wordt niet van deze integrale gedachtegang uitgegaan. Een belangrijk doel van de vennootschappelijke jaarrekening is het tonen van de uitkeerbare winst van de desbetreffende vennootschap.

Verschillen

In de vennootschappelijke jaarrekening worden de transacties dus veel meer juridisch in ogenschouw genomen dan in de geconsolideerde jaarrekening. De ontwerp-Richtlijn stelt dat bij upstream sales en sidestream sales voor de vennootschappelijke jaarrekening in beginsel vrij uitkeerbare winst ontstaat, ook als de verkrijgende vennootschap de verkregen goederen nog niet aan derden buiten de groep heeft doorverkocht. Alleen bij downstream sales moet bij transacties slechts proportioneel (aandeel derden in deelneming) winst worden genomen totdat aan derden is doorverkocht. Dit geldt alleen bij transacties met deelnemingen die op nettovermogenswaarde worden gewaardeerd. Door de verschillende benadering in de geconsolideerde jaarrekening en de vennootschappelijke jaarrekening kunnen er bij transacties met groepsmaatschappijen verschillen ontstaan in vermogen en resultaat tussen die jaarrekeningen. Deze verschillen dienen op grond van BW 2 titel 9 te worden toegelicht.

Kostprijs

Ook kunnen er volgens Smittenberg verschillen ontstaan tussen de geconsolideerde en vennootschappelijke jaarrekening als de deelneming op kostprijs wordt gewaardeerd. Smittenberg geeft aan dat de ontwerp-Richtlijn ervan uitgaat dat, als de deelneming op kostprijs wordt gewaardeerd, er geen aanleiding is om het effect van intercompanytransacties in de vennootschappelijke jaarrekening te elimineren. "Je bent in dat geval niet het aandeel in de activa en de passiva van de deelneming aan het waarderen, maar de deelneming als ondeelbaar actief." De intercompany-winst wordt dan direct en volledig verwerkt.

Discussie verwacht

De ontwerp-Richtlijn maakt in dit verband echter wel een uitzondering. De winst mag niet worden verwerkt als die in wezen niet is gerealiseerd. Smittenberg verwacht hierover in de praktijk veel discussie. De ontwerp- Richtlijn geeft hierover ook maar een summiere toelichting. Overigens vindt Smittenberg het voor discussie vatbaar dat de behandeling van de intercompany-transactie afhankelijk is van de waarderingsgrondslag die voor de deelneming wordt gehanteerd.

Ook kan dit in de praktijk tot 'winststuring' leiden. Vennootschappelijk is het wegens gegronde reden immers toegestaan de deelneming op verkrijgingsprijs te waarderen, ook als géén invloed van betekenis wordt uitgeoefend op het beleid van die deelneming.

Voor wie?

Welk soort bedrijven zullen in het bijzonder met de ontwerp-Richtlijn te maken krijgen? Smittenberg denkt dat de ontwerp-Richtlijn met name relevant is voor ondernemingen die in meer gebieden van een bedrijfskolom actief zijn, waarbij verschillende groepsmaatschappijen de verschillende schakels in de bedrijfskolom vormen. "Daarnaast denk ik dat ondernemingen die grensoverschrijdend werken via groepsmaatschappijen er mee te maken krijgen. Vaak wordt er op centraal niveau ingekocht en wordt dit dan intern doorverkocht aan de groepsmaatschappijen. Intercompany-transacties zijn daar aan orde van de dag."

Een vaktechnisch artikel van Ronald Smittenberg over ontwerp-Richtlijn 240.6 is te vinden op de internet-site van het NIVRA, http://www.nivra.nl/DeAccountant/archief/februari2003/intercompany.pdf.

Print






NBA Opleidingen

Business / personal coaching

datum en plaats op aanvraag

Basisbeginselen IFRS

10 en 11 september in Garderen

Kwaliteitsbeheersing in de MKB-praktijk

23 september in Nieuwegein

Rapporteren over risico's

30 september in Hoevelaken




Vacatures


Opdrachtgever van Proud People zoekt een Reporting & Consolidatie Specialist die stakeholders heldere inzichten geeft! in Utrecht

Deltares zoekt een Hoofd Finance en Control in Delft

Voor een opdrachtgever van FinanceFactor op de Luchthaven Schiphol zoekt een Assistant Financial Controller in Amsterdam

SNS Bank zoekt een Manager Accounting bij SNS Bank in Utrecht

Payroll Works zoekt een Veelzijdige payroll administrateur in Amsterdam