Opinie: De accountant moet 'digitaal'
| Bron |
'de Accountant' |
| Schrijver |
Mark de Haas |
| Nummer |
Maart 2003 |
| Publicatiedatum |
01-03-2003 |
| Sectie |
Opinie |
| Bladzijde |
058 |
| Volume |
109 |
Accountants doen informatietechnologie te vaak af als iets wat met name hun klanten bezighoudt. Deze passieve houding kan zich gaan wreken.
ICT en accountants, accountants en ICT; ze lijken slecht bij elkaar te passen. Daarom zullen veel lezers alleen al bij het lezen van de titel zijn afgehaakt. Ten onrechte. Informatietechnologie wordt te vaak afgedaan als iets wat met name onze klanten bezighoudt. De accountant komt pas in actie als het overduidelijk mis is gegaan en de procesgang dusdanig is verstoord dat aan elk rapport kan worden getwijfeld. Deze passieve houding kan zich gaan wreken, zeker in relatie tot een belangrijke ontwikkeling: het digitaliseren van het jaarverslag. Neem overigens dat 'jaar' niet te letterlijk, want de trends wijzen op verandering in meer opzichten. Illustratief is de opmerking in 'The 21st Century Annual Report', van het Institute of Chartered Accountants England en Wales in 1998: 'The annual report of the 21st century will not be annual and it will not be a report: it will be an up to date informative, permanent dialogue.'
In slechts enkele jaren hebben organisaties hun interne papieren berichtenstromen vervangen door bits en bytes. Door de integratie van verschillende bedrijfsprocessen reikt de impact van informatietechnologie nu zelfs over de grenzen van organisaties heen. Organisaties zijn hun 'interactieprocessen' aan het automatiseren. Klanten en leveranciers krijgen zonder menselijke tussenkomst toegang tot de belangrijkste processen. De eerste digitale ondernemingen zijn realiteit en informatietechnologie vormt het zenuwstelsel van de economie. We kunnen niet anders dan de conclusie trekken dat ICT ook een belangrijke impact heeft op de accountant en zijn functioneren. Door te kijken naar het controle-instrumentarium van de moderne registeraccountant of naar het aandeel van ICT in de kosten van zijn kantoor, is dit eenvoudig aan te tonen. Toch ligt deze bewering lastiger als we kijken naar de impact op de werkzaamheden die worden uitgevoerd in het kader van de controle van de jaarrekening. Keer op keer wordt gewezen op de vaktechnische tekortkoming van accountants als het gaat om kennis van informatietechnologie. EDP-auditors wijzen op de risico's; begrijpt de accountant de processen van zijn klant nog wel echt en is hij voldoende op de hoogte van de continuïteitsrisico's als de informatievoorziening wordt onderbroken? Allemaal valide vragen. Maar de accountant heeft ze de afgelopen decennia grotendeels naast zich neer gelegd. Dat zal dan wel tot problemen hebben geleid. Hier komt de contradictie: Als we kijken naar de issues waar accountants vandaag mee geconfronteerd worden, blijken deze niet te zijn veroorzaakt door zijn gebrekkige kennis van informatietechnologie.
Maar hier kunnen we ons niet langer achter verschuilen. Informatietechnologie wordt namelijk vanuit een ander oogpunt relevanter; het object van ons onderzoek wordt gedigitaliseerd.
De externe verslaggeving is in beweging. De grondslagen worden op internationale leest geschoeid. In het kader van dit betoog zijn echter vooral de nieuwe eisen ten aanzien van hoe een organisatie zich zal moeten verantwoorden relevant. Deze verandering wordt deels veroorzaakt door de mogelijkheden die ontstaan door de opkomst van een standaard voor digitale rapportage: XBRL. Een digitaal jaarverslag kan worden uitgewisseld tussen applicaties; het systeem van de rapporterende organisatie direct gekoppeld met de computer van de gebruiker. Voor toezichthouders, overheid, banken en beleggers een bijzonder aangename gedachte. Zij kunnen hun systemen er op instellen, uitgebreide analyses uitvoeren en onbeperkte mogelijkheden tot benchmarken. Zij hebben wellicht geen behoefte aan een volledig jaarverslag. Maar verwachten meer (operationele) performance indicatoren en branche specifieke details. Het liefst wat vaker dan eenmaal per jaar en als het kan niet vier maanden na dato.
U kunt nu zelf kiezen uit onderstaande conclusies:
- Mijn klanten wisselen al jaren digitale jaarverslagen uit in pdf®. Dus wat is er zo nieuw aan 'X…XB…BRL'?
- Ik zie iets dergelijks wel gebeuren; tegen de tijd dat ik met pensioen ga in 2035!
- Eh … iets voor onze EDP-auditor? Dit zijn de meest gebruikelijke reacties. Een andere optie is deze ontwikkeling serieus te nemen. De accountant kan informatietechnologie niet meer naast zich neerleggen nu het object van zijn onderzoek een gedaantewisseling ondergaat. Hij zal op korte termijn worden gedwongen de waarde van zekerheid in een digitale omgeving te herdefiniëren. En dat liefst niet te laat.
Noot
* Mark de Haas is werkzaam bij KPMG Business Advisory Services BV. Dit artikel is geschreven op persoonlijke titel.