Code Accountantsorganisaties

donderdag 1 september 2011 | 14 reacties

Ongetwijfeld kent u de Nederlandse Corporate Governance Code, die voor alle beursfondsen verplicht is, inmiddels op een breed draagvlak mag rekenen en een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de ontwikkeling van goed bestuur in Nederland.

Sinds anderhalf jaar bestaat de Code Banken, door de banken zelf ontwikkeld naar aanleiding van de kredietcrisis. De banken hebben zich een aantal beperkingen opgelegd om een herhaling van de crisis te voorkomen.

En dan nu een Code voor Accountantsorganisaties. Ontwikkeld als onderdeel van het Plan van Aanpak omdat de huidige wettelijke regelingen op een aantal punten niet ver genoeg gaan. Doel: het publieke belang binnen accountantsorganisaties beter borgen door het aanstellen van onafhankelijke derden als toezichthouder, zodat wat maatschappelijk leeft beter doordringt tot de bestuurskamers. Voorts voorziet de code in een uitbreiding van de publieke verslaglegging van kantoren.

Deze nieuwe code wordt, na brede consultatie, verplicht gesteld voor accountantsorganisaties met een OOB-vergunning. En aanbevolen voor overige accountantskantoren. Bovendien kent de code niet het comply or explain- principe, maar wordt comply de norm.

Wat is nieuw?
Waarden: Het bestuur onderschrijft dat het publieke belang zwaarder weegt dan het commerciële belang van accountantsorganisaties. En hoe men dit waarborgt dient bekend te worden gemaakt.

Toezicht: Binnen het toezichthoudend orgaan van de accountantsorganisatie komt een commissie publiek belang die in meerderheid bestaat uit onafhankelijke derden. Deze commissie ziet toe op waarborging van het publieke belang in de besluitvorming, het kwaliteitsbeheersingsysteem, beloningsbeleid inclusief dat van partners en bestuurders, risicomanagement, afhandeling van klachten, uitkomsten van interne- en externe kwaliteitstoetsen en op basis daarvan getroffen maatregelen, alsmede de dialoog met stakeholders.

Verantwoording: Jaarlijks worden door een externe accountant gecontroleerde jaarstukken, inclusief transparantieverslag gepubliceerd. Het transparantieverslag bevat naast de wettelijk verplichte zaken eveneens uitkomsten van interne- en externe reviews, op basis hiervan getroffen maatregelen en ontvangen meldingen en klachten, alsmede een verslag van de reguliere dialoog met interne en externe belanghebbenden. Daarnaast zal de accountantsorganisatie op de website of via het transparantieverslag verantwoording afleggen over hoe zij de principes en bepalingen uit de code heeft toegepast en nageleefd.

De code vormt een antwoord op de terechte maatschappelijke roep dat accountantsorganisaties transparanter moeten worden en het intern toezicht moet worden versterkt. Relevant hierbij is dat deze code is opgesteld door een commissie vanuit ons platform openbare accountantskantoren (OPAK) en daarmee een product van de kantoren zelf is.

De code is gepubliceerd als consultatiedocument. Dat wil zeggen dat iedereen er op mag reageren, en dat we hierover de komende maanden actief de discussie met belanghebbenden zullen aangaan. In december hopen we de code definitief te kunnen vaststellen.

Op korte termijn publiceren wij ook het advies 'De raad van commissarissen als opdrachtgever van de accountant' en een aanpassing van de Verordening Accountantsorganisaties (VOA) die voorziet in een verbod op commerciële prikkels, beide voortkomend uit het Plan van Aanpak. Dit geeft aan dat de implementatie goed op gang begint te komen.

Ruud Dekkers

Reacties

Geplaatst door Arnout van Kempen - 2-9-2011 11:45:01

En toch is daar wel iets raars mee. Het bestuur erkent dat VGC A-100.1 van toepassing is. Gaan we dat nu voor alle VGC-artikelen krijgen?

Ik ben het er mee eens overigens dat de code vanuit een positieve grondhouding moet worden bekeken en dat het NBA, de werkgroep en de bureau-ondersteuning lof verdienen, ook als kritiek mogelijk is. Maar ik heb er gevoelsmatig altijd wat moeite mee als mensen expliciet gaan uitspreken dat ze zich aan artikel zus of regel zo uit bestaande wet- en regelgeving zullen gaan houden.

Geplaatst door Johan Visser - 2-9-2011 10:25:50

Binnen het vigerende paradigma dat de gecontroleerde de controleur betaalt is deze stap van de NBA zeker een vooruitgang.
Nadelen zijn er vanzelfsprekend ook.
Alweer een toezichthouder boven op AFM en andere toetsingen bijvoorbeeld.
De daaraan verbonden kosten en de kans op conflicten tussen verschillende toezichtgremia(Denk maar aan de clashes tussen DNB en AFM)
En het begrijpelijke gevoel van mensen als Pieter de Kok die stellen dat de individuele Accountant gewoon zijn of haar rug recht moet houden.
Maar Berry Wammes wijst terecht op druk van de organisatie die het individu fors klem kan zetten.

Ironisch vind ik de impliciete schuldbelijdenis van de NBA in bovenstaand stuk:"Waarden:het bestuur onderschrijft dat het publieke belang zwaarder weegt dan het commerciele belang van Accountantsorganisaties"
Het feit dat het Bestuur deze grondslag van het Beroep,(zonder dat zijn wettelijke en andere controles volstrekt zinloos) nu zo moet benadrukken geeft aan dat er toch wel heel veel is mis gegaan.
Maar goed de engelen zijn verheugd als een zondaar zich bekeert dus wie ben ik om niet blij te zijn met een dergelijke openbare schuldbelijdenis.

Geplaatst door Jan Wietsma - 1-9-2011 22:12:02

Het kan verkeren als het om de reacties gaat. Vandaag was ik Doorn bij een bijeenkomst van Stichting Nederlands KennisCentrum voor Commissarissen en Toezichthouders en daar was men behoorlijk positief over deze maatregel. "Eindelijk snappen accountants dat ze ook een governance structuur nodig hebben" De verwachting was dat veel accountantsorganisaties die zichzelf serieus nemen uiteindelijk ook voor deze governance structuur zullen kiezen.

Tijdens de leergang financiele ethiek die ik afgelopen jaar heb gevolgd. Is ook meerdere malen gesproken over de governance structuur bij accountantskantoren. Maar in meer algemene zin is gesproken over de vraag of een organisatie in de financiele sector nog wel zonder in- en extern toezicht kan. De hoogleraren uit diverse invalshoeken waren niet zo optimistisch gestemd over het zelfreinigend vermogen dat een organisatie heeft als het gaat om ethisch handelen. Hoe zeer individuen dat an sich wel kunnen zijn. Er zijn gewoon andere krachten in een organisatie aanwezig die ertoe leiden dat er uiteindelijk niet voor het goede wordt gekozen. Daarom is er ook toezicht nodig. Kinnegeng- die op de accountantsdag komt spreken - betoogde dat ieder mens uiteindelijk geneigd is om het kwade te kiezen en daarom begrensd moet worden. Rengelink toonde aan op grond van de speltheorie dat zelfregulatie in organisatie en tussen organisaties nooit gaat werken omdat er geen rekening wordt gehouden met het eigenbelang van ieder individu.

Kortom er is voldoende bewijs dat naarmate een organisatie of beroepsgroep groter
wordt er meer gereguleerd moet worden en dat toezicht daarop nodig is.

Ik begrijp de teleurstelling dat men vindt dat deze wijze van toezicht niet nodig zou moeten zijn bij het mooiste vak van de wereld. En zelf ben ik die mening ook toegedaan. Maar de leergang financiële ethiek heeft mij ook geleerd dat het een illusie is te denken dat het beroep zonder in- en extern toezicht kan. Dat kan je droevig stemmen. Maar het een - terug naar de kernwaarden - kan helaas niet zonder de ander - toezicht -.

Geplaatst door Willem D. Okkerse MBA - 1-9-2011 22:08:35

"aseret ha-dibrot "
Wat een hoeveelheid woorden voor het negende woord......

Geplaatst door Jan Weezenberg - 1-9-2011 21:53:47

Geachte Redactie,

Heer Mock heeft een aantal Nederlandse termen geselecteerd.
Van die termen weet ik in ieder geval wat ermee wordt bedoeld

Ikzelf ben een fanatiek voorstander van het gebruik van Nederlandse termen door een Nederlandse organisatie.

En struikel dus over het vele Engelse vakjargon, waarmee de auteurs niet kunnen aangeven in welke mate hun opmerkingen van belang zijn.

Een enkel voorbeeld:

2.1 Toezichthoudend orgaan

.........
"De accountantsorganisatie kan gekozen hebben voor een one tier structuur. In dat geval wordt de toezichthoudende rol
uitgeoefend door de non executives binnen de one tier board".

Doet me denken aan een oud gedicht uit Dutch and Double Dutch:
A young pair caught an old botter
But the two stand wared rotter and rotter
The man said far eck
This rot thing is lack
I stand till my buick in the water.

Iets positiever (ontleend aan een instructie voor het schrijven van gebruikershandleidingen (user manuals):
gebruik in een concept elke kreet, die de auteurs bruikbaar achten. En laat daarna een deskundige eindredacteur voor een begrijpbaar voor de "leek" definitief verhaal zorgen. Uiteraard in overleg met de auteur, want die is verantwoordelijk voor het eindresultaat.
Desnoods wordt het Engelse jargon op de relevante plaatsen tussen haakjes achter de nederlandse woorden geplaatst of als voetnoot aan het eind opgenomen

Vriendelijke groet,
Jan Weezenberg

Geplaatst door Harry Mock RA - 1-9-2011 21:32:15

Het wordt tijd dat iemand tegen de keizer zegt dat hij geen kleren aan heeft.

Met alle respekt voor de moeite en tijd die de opstellers besteed hebben ,dit is een
leeg en hol document. Het publieke belang is in de verste verte niet zichtbaar.

Er wordt gejongleerd met termen en rijtjes om uit het hoofd geleerd te worden die allemaal al in de 4321 bladzijden van de HRA terug zijn te vinden, oude wijn in nieuwe zakken dus .
Bijvoorbeeld, met weglating van de voorvoegsels lidwoorden en werkwoorden ziet het document er tussen de oogharen aldus uit::

-bedrijfsvoering,-toezicht en -verantwoording ,leiden tot
-onafhankelijkheid, -kwaliteit en - integere bedrijfsvoering
middels -sturen -faciliteren- borgen
Hoe? door : -borgen -verankeren -hoogwaardig en onafhankelijk assurance dienstverlening - solide - integer
En deze code moet natuurlijk principle based worden nageleefd, gehandhaafd.geevalueerd en verantwoord.

Staan de 5 kernwaarden al niet in de gedragsregels?
Maar niets menselijks is de accountant vreemd,, en zeker de commercie niet.
Het document hangt in de theoretische lucht, ver van de dagelijkse praktijk.

Hoe kan een onafhankelijke derde snacht om 3.56 uur bij het koffieapparaat toezicht houden op de kwaliteit en integriteit van de 1124 controlepuntjes die dan worden afgewerkt ?

En als de eigen vennoten het al niet mogen weten hoeveel een deelneming waard is, zullen ze het de onafhankelijke derde zeker niet vertellen.

Geplaatst door D. Doornbos - 1-9-2011 19:11:22

Het uitgangspunt van de code is volgens het stuk:

"Het vertrouwen van het maatschappelijk verkeer in de betrouwbaarheid van verklaringen bij verantwoordingen"

Het bevreemd mij dat er in de werkgroep dan ook geen vertegenwoordigers zitten van het "maatschappelijk verkeer", klikt een beetje als "wij van WC-eend adviseren WC-eend", of is dat tekort door de bocht?

Ik vraag mij ook sterk of of de gemiddelde MKB klant (wat toch de grootste stuk taart is in het geheel) hier nu echt iets aan heeft......laat staan het begrijpt...

Laat onverlet dat het overigens positief is dat er gewerkt wordt aan bepaalde zaken, waarvoor dank. Maar de wijze waarop dient misschien nog eens onder een vergrootglas worden bekeken...

Geplaatst door Pieter de Kok - 1-9-2011 15:48:56

Je hebt geen enkele reden om verbaasd te zijn. Mijn reactie is gericht op uitwerking van een onderdeel van Plan van Aanpak en niet op het initiatief om te komen met een plan van aanpak. Jij ala geen ander weet exact de Tuacc agenda, zie mailuitwisseling vorige week nog over ander thema Onderwijs. Extra Toezicht, of enige andere vorm is geen Tuacc onderwerp omdat ik er NIET in geloof. Tijdens meerdere TweetUps zijn wij duidelijk de weg ingegaan van "terug naar kernvragen": dienend leiderschap, ambacht, staan voor je vak, permanente educatie, onderwijs, specialisatie, kennisdeling. Etc Etc Niets over Extra Toezicht, commissies. We hebben de AFM en die hebben voor een wake up gezorgd, prima, andere kant spectrum zijn er indivuduele (georganiseerd in een kantoor) die (moeten) staan voor hun vak. Een extra waakhond daartussen is blijk van onvermogen.

Transparantieverslagen is ander onderwerp.

Over geen recht aaninspanningen voel ik mij volledig niet aangesproken, mag ik je even wijzen op de enorme hoeveelheid energie van Tuacc mensen die tijd in mooiste vak steken obv 100% vrijwilligheid?

Tuacc zal met een verdere reactie komen, maar aub, ga geen verbazing uitspreken als je andere kan exact weet wat onze leidraad is.

Geplaatst door Berry Wammes - 1-9-2011 14:22:16

Beste Pieter,

Je reacties verbaast me. De Code is onderdeel van het Plan van Aanpak, waarover je nog geen jaar geleden schreef: “Wij juichen uiteraard de initiatieven van het NBA toe. Dit is een eerste mooie stap.”
Het Plan van Aanpak bevat veel onderdelen die te maken hebben met het verbeteren van kwaliteit en de professionele scepsis van de individuele accountant. Eén van de eerste concrete uitwerkingen dit voorjaar was het verplicht stellen van een cursus op dit gebied voor controlerend accountants. Binnenkort mag je meer uitwerkingen verwachten, onder andere op het gebied van commerciële prikkels, de verhouding tussen audit commissie en accountant en de poortwachtersfunctie.
Je spontane reactie over de code doet weinig recht aan de vele inspanningen die mensen hieraan hebben geleverd. Dat verdient een meer onderbouwde kritiek en niet zomaar wat losse schoten uit de heup.
Ik help je graag met het verder opfrissen van je geheugen. Vorig jaar verscheen de Engelse Audit Firm Governance Code, en naar aanleiding daarvan schreef Marcel Pheiffer op deze site: “Ik juich de in de Code beschreven ontwikkeling, ook in de Nederlandse context, van harte toe. Het huidige stelsel met extern toezicht, in Nederland door de Autoriteit Financiële Markten (AFM), is beperkt en laat veel accountantsactiviteiten buiten het toezicht. Maar los van toezicht daarop, zouden de onafhankelijke commissarissen en goede rol kunnen spelen bij zaken als het benoemings- en beloningsbeleid van accountantskantoren. “Hij deed daarbij een oproep aan de NBA: “Waarom zou wachten op (inter)nationale regulering nodig zijn? De Nederlandse beroepsorganisaties en kantoren kunnen dit initiatief toch zelfstandig omarmen? De Engelse Code wijst ze daartoe zelfs de weg.”
Ook eurocommissaris Barnier ziet het nut van een dergelijke code. In zijn Green Paper schrijft hij: Audit firms should strengthen their corporate governance and organisational requirements to further mitigate conflicts of interest and reinforce their independence. Inspiration could be sought in /…/ the code of governance for audit firms, which has recently been introduced in the UK.”

Dus geen ‘ongelofelijke denklijn’ maar een antwoord op een maatschappelijke roep om meer transparantie en verantwoording. Want de geloofwaardigheid van het beroep is niet alleen afhankelijk van de individuele accountant. De institutionele kaders wegen zeker zo zwaar. Want waar het om gaat – om Arnout te parafraseren - is het in lijn brengen van alle prikkels en kaders met de individuele prestaties.

Met maatregelen als de Code wordt de professional, werkzaam bij de kantoren, beter geëquipeerd en gevrijwaard van onjuiste invloeden.

Geplaatst door Arnout van Kempen - 1-9-2011 13:50:45

Snel reageren met een ipad is soms onhandig: excuses voor de tikfouten!

Geplaatst door Arnout van Kempen - 1-9-2011 13:47:57

Een verbod op commerciele prikkels? Ooit leerde ik van mijn werkgever, Coopers & Lybrand, dat een commercieel denkende accountant begrijpen moet dat de klant geen ja-knikker inhuurt, maar iemand die werkelijk kritisch is. Niet omdat het moet, maar omdat dat waarde toevoegt.

Iedere mkb-accountant die niet leeft van de controleplicht kan dat bevestigen.

Om maar even terug te komen op supermarkten: zou de waliteit van de sovjetsupermarkt zonder commerciele prikkels beter zijn dan d van de commerciele supermarkt? Welnee. Waar et om gaat is de prikkels in lijn te brengen met de gewenste prestaties. Zeg maar, de Jumbo-aanpak.

Ik hoop dat we vanuit Wildschut en/of Tuacc me en doortimmerde reactie gaan komen. Puur vanuit de heup geschoten is mijn eerste indruk dat er nog wel wat te onsulteren valt.

Geplaatst door Coen Bongers - 1-9-2011 13:43:50

Limperg zei het al in de vertrouwenstheorie: de accountant is vertrouwensman van het maatschappelijk verkeer. En die functie hoort beschermd te worden door eisen te stellen aan de omvang en aard van de werkzaamheden, zodat een deugdelijke grondslag wordt verkregen. Deze deugdelijke grondslag komt daarbij voort uit de deskundigheid van de accountant en de kwaliteit van de uitgevoerde controlewerkzaamheden. Dat staat buiten kijf en kijkend naar alle recente schandalen kan gesteld worden dat het accountants in een aantal zaken beiden heeft ontbroken. Vanzelfsprekend is het aan accountants om transparant te zijn over de werkzaamheden en daar zo nodig verantwoording over af te leggen. En echt onafhankelijk toezicht hierop draagt bij aan het handhaven van de vertrouwensfunctie.
Maar kijkend naar afgelopen jaren en kijkend naar de reden dat een initiatief als #TUACC is opgestart zie ik dat met de voorgestelde code Accountantsorganisaties getracht wordt om de symptomen van het gebrek aan vertrouwen weg te nemen. De feitelijke oorzaak wordt alleen niet geraakt. De positie van vertrouwensman win je niet door nog een toezichthoudend orgaan neer te zetten. Ik vraag me oprecht af, net als Jeroen ten Brummelhuis hoe ik dit aan studenten uit moet leggen. Immers: hoe win je vertrouwen door extra toezichthouders op een beroep dat het moet hebben van vertrouwen?

Accountant zijn is het mooiste vak uitoefenen maar is vooraleer ook een mindset dat je een vertrouwensfunctie uitoefent en alleen op basis van blijvende deskundigheid en blijvende kwaliteit (vanzelfsprekend gekoppeld aan blijvende onafhankelijkheid) je functie kunt waarmaken. Laat dat dan ook uitgangspunt zijn voor welke verbetering dan ook.

Coen Bongers
Docent accountancyvakken Hogeschool Windesheim

Geplaatst door Jeroen ten Brummelhuis - 1-9-2011 11:45:59

Ik heb het consultatiedocument gelezen. Hoe leg ik dit uit aan mijn studenten? Belangrijker nog, hoe leggen wij dit uit aan het maatschappelijk verkeer?

Geplaatst door Pieter de Kok - 1-9-2011 8:59:38

Eerste spontane reactie: wat een ongelofelijk denklijn, alsof iets van hierboven de kern raakt waar wij met elkaar al ruim een jaar over praten. Iedere individuele accountant moet zich realiseren dat hij wordt gezien als een professional die vanuit eigen kracht zijn ambacht, het mooiste vak, uitoefent, en zelf de waakhond is. Nu krijgen we opeenstapeling van toezicht en commissies, de waakhond, de accountant wordt verder gewaakhond. Kan die accountant zelfstandig zijn kwaliteit niet waarborgen, hoe moet hij die boodschap dan uitdragen naar zijn klant.

Ik heb nog heel vragen en als ik dit allemaal nog meer zorgen over verdere 'lijn' plan van aanpak. We zouden toch terug gaan naar de kern, de ziel, waarom doen we dingen niet goed? Extra pleisters in vorm van 'onafhankelijke' commissies zie ik niet als oplossing.

Ik zie graag vervolg plan.