Financiële producten vooraf keuren (FD)

vrijdag 25 november 2011 | 0 reacties

Toezichthouders moeten financiële producten keuren nog voordat zij op de markt komen. Daarvoor pleit het Sustainable Finance Lab (SFL), een denktank van Nederlandse topeconomen.

zie ook

Saskia Jonker en Jeroen Bos

Het SFL wil naar een situatie zoals in de farmaceutische en de levensmiddelenindustrie, waar producten vooraf op hun toegevoegde waarde en veiligheid worden beoordeeld.

Het voorstel van het SFL betekent een flinke uitbreiding van het takenpakket van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Maar het is niet de uitbreiding die de AFM zelf graag wil. De waakhond ziet er niets in om een AFM-keurmerk op financiële producten te stempelen. Het is volgens een woordvoerder ondoenlijk en onwenselijk om elk product te keuren.

'Ik kan mij voorstellen dat een toezichthouder zich overvraagd voelt door dit voorstel', zegt SFL-voorzitter Herman Wijffels. Maar keuring vooraf is volgens hem noodzakelijk om mensen weer te kunnen laten vertrouwen op financiële producten.

Klanten zijn terecht boos over woekerproducten. Zij geloven niet dat aanbieders zulke producten niet meer zullen aanbieden , stelt Wijffels. Hij twijfelt daar zelf ook aan. Ik weet niet of er nog steeds slechte producten worden aangeboden, maar die kunnen zo weer opkomen. Hij pleit ook voor basisproducten als een hypotheek die lineair aflost.

De AFM wil volgens een woordvoerder wel meer toezicht houden, maar dan vooral op de totstandkoming van financiële producten, de processen. We willen zien of ze passen bij de klanten voor wie ze ontwikkeld worden , licht een woordvoerder toe.

Het SFL vindt dat onvoldoende. 'Toezichthouders moeten de deugdelijkheid van producten onder de loep nemen', zegt Wijffels. Ze zullen mensen moeten aannemen die daar verstand van hebben. Want het verleden laat zien dat toezichthouders niet in alle opzichten door hebben gehad hoe producten werken.

Ook de sector moet zijn personeelsbeleid aanpassen. 'Diversiteit binnen financiële instellingen is een bron van creativiteit en leidt tot beter afgewogen beslissingen', zegt Wijffels. Het huidige personeel hoeft daarbij niet meteen vervangen te worden, maar moet met forse opleidingsinspanningen wel anders gaan werken.

Wijffels: 'We zijn al benaderd door verschillende onderwijsinstellingen die op die nieuwe bedrijfscultuur willen inspelen met cursussen en opleidingen. Maar een cultuurverandering zal ongetwijfeld een lange reis worden.'

Een van de nieuwe ideeën die het lab heeft voortgebracht, is dat banken gestimuleerd moeten worden om meer rekening te houden met sociale en milieurisico s. Daarom moet het lenen aan bedrijven die niet-duurzaam produceren voor banken minder aantrekkelijk worden gemaakt. Die leningen zouden dan een zwaardere risicoweging krijgen.

Het opsplitsen van Nederlandse banken is volgens het SFL een slecht idee. In het lab is veel gesproken over het opdelen van banken in een dienstverlenend deel voor consumenten en bedrijven en een zakendeel dat risicovol mag handelen. De meeste Nederlanders zijn voor zo'n splitsing.

'Maar met het opdelen in een retail- en een zakenbank, zet je de knip niet op de juiste plek', meent SFL-voorzitter Wijffels. Dat zou volgens hem betekenen dat grote klanten van banken niet voluit zaken kunnen doen. Zij willen namelijk gebruikmaken van derivaten als renteswaps die door de zakenbank worden geleverd.

Dit betekent niet dat zakenbanken op dezelfde voet mogen doorgaan. Als het aan de economen ligt, wordt handel voor eigen rekening verboden. En als de bank in financiële problemen komt, moeten de publieke functies van de bank, het betalingsverkeer en de kredietverlening, worden beschermd. Dit ringfencen heeft het lab overgenomen van het Verenigd Koninkrijk, waar dat in het Vickers rapport wordt voorgesteld.

Wijffels houdt er rekening mee dat de sector de aanbevelingen niet zelf doorvoert. 'Ik sluit niet uit dat daar via regelgeving of aanpassing van de Code Banken gevolg aan moet worden gegeven.'