Nederland wordt straks paradijs voor massaclaims (FD)

donderdag 29 december 2011 | 0 reacties

Het kabinet gaat Nederland nog aantrekkelijker maken voor de afhandeling van grote internationale massaclaims. Minister Ivo Opstelten van Justitie en Veiligheid heeft een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd, waarmee de al attractieve Nederlandse procedure verder verbeterd wordt.

zie ook

Nelleke Trappenburg

Amsterdam

Rijk gaat wetgeving verbeteren

Nederland kent sinds 2005 de mogelijkheid in massale schadezaken een schikking te treffen die daarna voor alle gedupeerden geldt, ook voor wie zich nog niet gemeld hebben. Dit is bijvoorbeeld gebeurd in de Dexia-zaak, waarbij de bank in één keer een schikking heeft getroffen met alle houders van aandelenleasecontracten.

Nederland is uniek in de wereld met deze wetgeving, stelt Ianika Tzankova, bijzonder hoogleraar massaschade aan de universiteit van Tilburg. De Verenigde Staten, Canada en Australië kennen wel een vorm van collectieve schikking, maar alleen in combinatie met een gerechtelijke schadeprocedure, de zogeheten class action. Alleen in Nederland kunnen partijen los van schadeprocedures schikkingen treffen die via de rechter voor alle slachtoffers bindend worden verklaard.

Volgens Deborah Hensler, hoogleraar aan de Amerikaanse Stanford University en autoriteit op het gebied van geschiloplossing, vormt Nederland door deze procedure een trekpleister voor mondiale massaclaims. 'Zowel voor claimanten als voor multinationals die schade hebben veroorzaakt kan het aantrekkelijk zijn om een zaak in één keer af te doen', zegt Hensler. Er loopt momenteel al een schikkingsprocedure in Nederland tussen de Zwitserse verzekeraar Converium en 12.000 gedupeerde beleggers, waarbij het Nederlands belang miniem is.

Opstelten gaat de schikkingsprocedure nu beter bruikbaar maken voor grensoverschrijdende zaken. Hij doet dit omdat massaclaims tegen Nederlandse bedrijven vaak ook uit het buitenland komen. De verbetering van de wet leidt ertoe dat Nederland ook voor niet-Nederlandse zaken aantrekkelijker wordt.

De wetsaanpassing maakt duidelijk hoe buitenlandse benadeelden opgeroepen moeten worden voor een collectieve schikking. Als een gedupeerde weinig ziet in de schikking moet hij er namelijk van tevoren van af kunnen zien. Ook worden de mogelijkheden van internet beter benut in het nieuwe voorstel. Buitenlandse benadeelden kunnen de stukken straks eenvoudig downloaden.

De aantrekkingskracht van het Nederlandse systeem wordt ook vergroot doordat buitenlandse bedrijven en gedupeerden in de praktijk vrij gemakkelijk toegang krijgen tot het Nederlandse rechtssysteem. In de zaak met de Zwitserse verzekeraar Converium zijn slechts zo'n tweehonderd Nederlandse beleggers betrokken. Toch heeft de Amsterdamse rechter geoordeeld dat hij bevoegd is een uitspraak te doen in deze zaak.

De rechter kon dit doen doordat de buitenlandse beleggers in de Converium-zaak gebruik hebben gemaakt van de mogelijkheid een Nederlandse stichting op te richten. Volgens Hensler kan dit de deur openzetten voor een massale toestroom van internationale claims. 'Er is nog niet zoiets als een internationaal hof voor schadezaken, zoals je bijvoorbeeld wel een internationaal oorlogstribunaal hebt. Het Amsterdams Hof lijkt nu te voorzien in deze leemte.'

Nederland dankt attractieve claimwet aan DES-zaak

Nelleke Trappenburg

Amsterdam

De wet die in het leven was geroepen om de schadevergoeding aan DES-dochters te faciliteren, groeit uit tot internationaal instrument voor financiële claims.

Nederland onderscheidt zich wereldwijd op het gebied van massaschikkingen. Alleen hier kunnen bedrijven zonder schadeprocedure een schikking treffen in een grote schadezaak, die daarna voor alle benadeelden geldt. Dat is bedrijven over de grens niet ontgaan. De eerste zaak waarbij buitenlandse bedrijven via de zogeheten Wet Collectieve Afwikkeling Massaschade (Wcam) een bindende schikking proberen te krijgen in Nederland, loopt al.

De Wcam wordt nu vooral gebruikt voor schikkingen met gedupeerde beleggers. Toch is de wet om een heel andere reden ontstaan. Directe aanleiding voor de Wcam was het problematische anti-miskraammedicijn DES. Dochters van moeders die tijdens hun zwangerschap DES hadden gebruikt, bleken later veelal onvruchtbaar te zijn of hadden andere lichamelijke aandoeningen. Deze bijwerkingen waren niet vermeld door de farmaceuten.

Aanvankelijk was het voor deze dochters lastig om hun letselschade te verhalen. Maar na een uitspraak van de Hoge Raad in het voordeel van de dochters moesten de farmaceutische bedrijven en hun verzekeraars er echter aan geloven. Zij kwamen een financiële regeling overeen, na onderhandelingen met het DES-centrum dat 17.000 DES-dochters vertegenwoordigde. Omdat alle partijen wilden dat deze schikking een zo ruim mogelijk verbindend karakter kreeg, ontwierp het Rijk de Wcam.

In 2006 werd de DES-schikking via de Wcam verbindend verklaard. Dat betekent dat ook DES-dochters die zich pas later pas hebben gemeld volgens deze schikking schadeloos zijn gesteld. Slechts één DES-dochter heeft gebruikgemaakt van de zogeheten opt out-mogelijkheid. Daarmee kunnen benadeelden zich buiten de schikking stellen.

Schadeadvocaten hadden al snel door dat de Wcam ook voordelen bood voor andere zaken. Nog geen half jaar na de DES-zaak, werd al een schikking tussen Dexia en gedupeerde beleggers verbindend verklaard. Daarna volgden schikkingen van benadeelde klanten of aandeelhouders met verzekeraar Vie d'Or, uitzender Vedior en oliemaatschappij Shell. De aandeelhouders van Shell hadden schade geleden door een sterke koersdaling, die was ontstaan doordat energieconcern te grote olie- en gasreserves in de boeken had staan. Shell nam zelf het initiatief om de getroffen schikking van $ 340 mln via de Wcam verbindend te verklaren.

Volgens Deborah Hesler, hoogleraar Privaatrecht aan de Amerikaanse Stanford University, wordt de Nederlandse Wcam in de Verenigde Staten als voordelig gezien voor de partijen die schade hebben berokkend. In de VS kunnen deze bedrijven namelijk pas een bindende schikking treffen als de rechter hen aansprakelijk heeft gesteld. Zelf denkt Hesler dat de Nederlandse schikkingsmethode ook voordelig is voor de consument, mits er een gunstige schikking is getroffen. 'Als dat is gebeurd, is een Wcam een praktische manier om een schadezaak in één keer af te ronden. Het verbaast mij dat alleen Nederland op dit idee is gekomen.'

Doordat de Wcam door de jaren heen ook gebruikt ging worden voor grensoverschrijdende zaken, heeft minister Ivo Opstelten van Justitie besloten de wet nog geschikter te maken voor internationaal gebruik. Bij de Shell-schikking kwamen bijvoorbeeld veel van de benadeelden niet uit Nederland.

In een nieuw wetsvoorstel heeft Opstelten onder meer het oproepen van buitenlandse benadeelden beter geregeld. Een woordvoerder van het Ministerie van Justitie benadrukt wel dat het niet de inzet van het kabinet is om de sluizen voor internationale claims open te zetten. 'De aanpassingen zijn slechts bedoeld om benadeelden in het buitenland beter te bereiken. Dat is nodig voor een goede afwikkeling van de schadezaken tegen Nederlandse bedrijven.'

Zie ook het artikel 'Amsterdam mekka massaschade?' uit Accountant, mei 2011.