Schijnwerper op rol accountant (FD)
16 maart 2010 - Accountants staan weer volop in de schijnwerpers na zware kritiek op Ernst & Young in het onderzoeksrapport naar de ondergang van Lehman Brothers. Jules Muis, de oud-voorzitter van beroepsorganisatie Nivra, die zich eerder al kritisch uitliet over de rol van de accountant in de kredietcrisis, pleit voor een breder onderzoek.
Imago bezoedeld door rapport over Lehman Brothers; deskundigen pleiten voor breder onderzoek
Cor de Horde
Amsterdam
Volgens Muis moet nu ook worden gekeken naar de rol van accountants bij alle financiële instellingen die staatssteun hebben gekregen. 'Lehman is de enige casus die zo'n groot onderzoek heeft gehad. Je moet je afvragen wat je te weten zou komen als alle instellingen met zo'n fijne kam doorgevlooid zouden worden. Dan heb je een beter inzicht in de toestand van het beroep.'
Ook Marcel Pheijffer, hoogleraar accountancy aan Nyenrode, pleit voor een breder onderzoek. 'Het zou goed zijn als ook, nationaal en internationaal, naar andere instellingen en de rol van de accountant wordt gekeken.'
Muis en Pheijffer reageren op het rapport van onderzoeker Anton Valukas naar de val van Lehman. Daarin worden harde noten gekraakt over Ernst & Young, de accountant van Lehman. Het kantoor gaf een goedkeurende verklaring voor het kunstmatig oppoetsen van de balans door tijdelijk, rond de balansdatum, activa (een pakket schulden) te verkopen en enkele dagen later weer terug te kopen. Valukas vraagt zich hardop af of Ernst & Young wel heeft gehandeld naar de professionele standaarden.
Deze zware beschuldiging leidt ertoe dat niet alleen Ernst & Young, maar de hele beroepsgroep in de schijnwerpers is komen te staan. Tot nu toe was er maar weinig aandacht voor de rol van de accountant in de kredietcrisis. Alleen tijdens een AFM-rapport en tijdens de parlementaire commissie-De Wit verschenen kritische verhalen. Pheijffer: 'De beroepsgroep heeft nog niet zo veel in de spotlights gestaan. Ik roep al vanaf september 2008 dat accountants wel degelijk ook iets valt te verwijten.' Dat gaat nu mogelijk veranderen, stellen verschillende accountants die anoniem willen blijven.
Bij de commissie-De Wit werd al stevige kritiek geuit op de rol die accountants hebben gespeeld in de crisis. 'Dat was geen glansrol', herhaalt Muis het standpunt dat hij ook als ondervraagde voor de commissie innam. Accountants waren weinig kritisch in de jaren voor de crisis, is het algemene beeld dat uit de ondervragingen naar voren kwam.
Er gebeurt nog steeds te weinig, klaagt Pheijffer. 'Accountants zijn evident niet de hoofdschuldigen aan de kredietcrisis, dat zijn de besturen van de banken en hun toezichthouders. Maar ze zijn te passief geweest, en nu hebben ze te lang stilgezeten. Te weinig proactief aan vernieuwing en verandering gewerkt. Te weinig zelfreflectie getoond. Dat werkt nu in het nadeel van het beroep.'
Wie weet wat met een breder onderzoek aan het licht zal komen, betoogt Muis. 'Misschien dezelfde soort constructies, misschien wel erger.' Want hoewel het bij Lehman om grote bedragen ging, was het effect op de resultaten vrij klein. De hele opzet was er vooral op gericht om de balansverhouding op te poetsen. 'Niet dat het een excuus is. Maar het is geen Enron-zaak, omdat de winst en het vermogen niet zijn vervalst.'
Dat er iets mis is bij de banken en verzekeraars met staatssteun, is volgens Muis waarschijnlijk. Bij deze instellingen zullen misschien fouten met waarderingen van activa worden ontdekt, iets wat volgens Muis ernstiger is.
Volgens Pheijffer moet ook eens worden gekeken naar de manier waarop accountants worden beloond. Die kan de kritische geest die accountants geacht worden te hebben, beïnvloeden. 'We hebben het over perverse prikkels in het bedrijfsleven. Dan moet je ook kijken naar de gang van zaken rond het verkrijgen van het partnerschap bij de grote kantoren. Je wordt meer op commerciële dan op inhoudelijke kwaliteiten gekozen. Klanten binnenhalen en behouden is een belangrijke eigenschap. Dat is nog steeds de cultuur in die organisaties, hoewel ze in hun transparantieverslagen willen doen geloven dat het anders ligt', zegt Pheijffer.
Verwijtbaar?
Verschil VS-EU
Of Ernst & Young iets heeft gedaan wat juridisch verwijtbaar is, is nog lang niet zeker. In het boekhoudstelsel IFRS moet een accountant het expliciet melden als de situatie rond de balansdatum niet representatief is voor de rest van het jaar. Maar in de VS geldt IFRS niet, daar werken bedrijven met US Gaap. Daarin ontbreekt deze regel.
Copyright (c) Het Financieele Dagblad, 2010. www.fd.nl
Reacties (0) | Reageer