Strijd overheid en accountants over zorgvastgoed (FD)

woensdag 14 december 2011 | 0 reacties

Het ministerie van Volksgezondheid en de accountants in de zorgsector liggen op ramkoers. Zij zijn het fundamenteel oneens over de waardering van vastgoed van instellingen in de ouderen- en gehandicaptenzorg.

zie ook

Sandra Olsthoorn en Jeroen Piersma

Amsterdam

Nieuwe boekhoudregels voor de financiering van gebouwen veroorzaken mogelijk een golf van afwaarderingen. Het ministerie wil de instellingen de kans geven deze verliezen nog even uit te stellen, maar de accountants hebben daar grote bezwaren tegen. Zij vinden dat al vanaf de jaarrekening over 2011 eventuele verliezen op vastgoed moeten worden genomen.

De opstelling van het ministerie is pikant omdat accountants onder vuur liggen vanwege de financiële crisis van 2008. Hun wordt verweten dat zij niet voldoende gewaarschuwd hebben voor de risico's die banken liepen. De overheid zint nu op scherpere regels.

In het geval van de zorg brengt het ministerie de accountants in een lastig parket. Zorginstellingen hoeven zich wat den Haag betreft niets aan te trekken van hun accountant als die van mening is dat er afgewaardeerd moet worden.

'Het zint ons helemaal niet', zegt Robert Mul, director public trust bij de beroepsorganisatie van accountants NBA. De NBA werkt aan een brief waarin zij het ministerie wijst op haar bezwaren.

Het waarderingsprobleem is een gevolg van de marktwerking in de zorg. Zorginstellingen krijgen vanaf 1 januari niet langer alle kosten van het vastgoed door de overheid vergoed. Zij moeten die kosten zelf terugverdienen uit de exploitatie. De consequentie is dat de gebouwen opnieuw moeten worden gewaardeerd en wel op hun bedrijfswaarde.

Accountants vermoeden dat de bedrijfswaarde in veel gevallen onder de boekwaarde ligt, en dat er dus flink moet worden afgewaardeerd. De NBA sprak vorig jaar van een 'tikkende tijdbom van honderden miljoenen aan afboekingen op vastgoed.'

Verpleeghuizen
Grote verliezen
De financiële gevolgen van de nieuwe spelregels zijn nog niet duidelijk. Niemand weet welke instellingen moeten afboeken op hun gebouwen en voor hoeveel. Banken maken zich in elk geval zorgen. Afboekingen kunnen een grote aanslag betekenen op de solvabiliteit van een zorginstelling.

Accountants zijn gefrustreerd dat zij in de zorgsector hun plicht niet kunnen doen

Jeroen Piersma en Sandra Olsthoorn

Amsterdam

Accountants staan klaar om met scherp te schieten in de zorg. Maar de overheid laat het doel bewegen.

Als gevolg van de marktwerking gaan voor de zorgsector andere spelregels gelden voor de financiering van het vastgoed. In de ziekenhuissector is dat al gebeurd, bij de instellingen in de ouderenen gehandicaptenzorg gebeurt dat per 1 januari 2012.

Nu krijgen instellingen in deze laatste sector nog een gegarandeerde en op maat gemaakte vergoeding van de overheid voor de kosten van hun gebouwen. Volgend jaar krijgt iedereen dezelfde standaardvergoeding, die bovendien gekoppeld is aan de hoeveelheid zorg die wordt geleverd. De vastgoedkosten moeten kortom uit de exploitatie terugverdiend worden, zoals dat ook het geval is bij normale bedrijven.

Om de schok enigszins te dempen is er een overgangsregeling van zes jaar waarin de oude vergoeding stap voor stap wordt omgebouwd tot een nieuwe. Er is bovendien een compensatieregeling voor extreme gevallen, zoals instellingen die een reeds gesloopt gebouw nog op de balans hebben staan.

Dat neemt niet weg dat de overheid het vastgoedrisico per 1 januari volgend jaar neerlegt bij de sector. Volgens accountants betekent dat dat bestuurders al in de jaarrekening van 2011 nog eens goed moeten bekijken of zij de balanswaarde van hun vastgoed kunnen terugverdienen met hun exploitatie. Lukt dat niet, dan is een afwaardering op haar plaats.

Daar komt nog bij dat onder de nieuwe spelregels de afschrijvingstermijnen voor het vastgoed drastisch bekort moeten worden. Onder de oude regels golden termijnen van vijftig jaar. Nu wordt dat eerder dertig jaar. De afschrijvingslasten gaan dus omhoog.

Hoe zwaar de sector wordt geraakt door afwaarderingen en hogere afschrijvingen is nu nog niet duidelijk, maar het gaat al gauw om honderden miljoenen euro's.

Het probleem kan nog verergerd worden door het voornemen van het kabinet om wonen en zorg van elkaar te scheiden. Als cliënten apart moeten gaan betalen voor wonen, worden zij ongetwijfeld kritischer en krijgen de instellingen meer moeite om hun woonruimte te vullen.

Waar het op neerkomt, is dat een deel van de instellingen volgend jaar een jaarrekening presenteert met rode cijfers en een snel afkalvend eigen vermogen. Een harde werkelijkheid die al in de jaarverslagen van 2011 zichtbaar gemaakt moet worden, vinden accountants. Zij willen niet later het verwijt krijgen dat zij een handtekening hebben gezet onder een te optimistisch jaarverslag. Ze liggen al enige tijd onder vuur vanwege de financiële crisis van 2008. Het verwijt luidt dat zij niet voldoende gewaarschuwd hebben voor de risico's die banken liepen. Dat zal ons hier niet overkomen, zeggen accountants.

Maar het ministerie van Volksgezondheid denkt er anders over. De nieuwe spelregels voor het vastgoed gaan pas in 2012 in, dus hoeven instellingen in de jaarrekening 2011 nog niet af te waarderen. Dat is de strekking van een regeling die binnenkort in de Staatscourant staat.

Het ministerie is bang dat een groot aantal verlieslijdende zorginstellingen de hele stelselwijziging in diskrediet kan brengen. Bij maatschappelijke onrust kan het zomaar gebeuren dat de kosten van de afwaarderingen alsnog bij de overheid worden gelegd.

Accountants zijn boos. 'Je ziet donkere wolken samenpakken, maar je doet niets', zo vat een accountant de houding van het ministerie samen. 'Maar als het jaarverslag 2011 afwijkt van de economische werkelijkheid, heeft de accountant een probleem.' Koepelorganisaties als Actiz (voor ouderenzorg) en VGN (gehandicaptenzorg) adviseren hun leden ook nu al reëel te waarderen.

Pieter Vergroesen, financieel directeur bij Stichting de Opbouw (ouderen- gehandicaptenen jeugdzorg) vreest chaos. 'Door de regeling van VwS ontstaat er een ondoorzichtige situatie. Sommigen doen het linksom, anderen rechtsom. Toezichthouders, banken en anderen kunnen jaarverslagen straks niet meer vergelijken.'