Nieuwe Europese verordening wijzigt regels sociale zekerheid

woensdag 26 mei 2010 | 0 reacties

Wie als zelfstandige of dga buiten onze grenzen werkt, personeel aan het werk heeft in andere lidstaten van de EU of zelf als werknemer over de grens werkt maar toch in Nederland woont: opgelet! Per 1 mei 2010 zijn de regels op het gebied van de sociale zekerheid namelijk veranderd als gevolg van een nieuwe Europese verordening (EG Verordening 883/04).

zie ook

Tom van Regenmortel en Erik Jansen van accon■avm geven uitleg bij de nieuwe regeling.

Specifieke aandacht verdienen de situaties van werknemers en zelfstandigen die in twee of meer landen werken. Zo is bijvoorbeeld bepaald dat een werknemer veelal slechts in zijn woonland is verzekerd, als hij daar voor minimaal 25 procent werkzaam is. Ook de regels voor uitzending van zelfstandigen zijn strenger geworden.

Zolang de bestaande situatie ten aanzien van de (grensoverschrijdende) werkzaamheden ongewijzigd blijft, blijft de oude regeling nog maximaal voor een periode van tien jaar van toepassing. Op verzoek kunt u echter ook de nieuwe verordening toepassen indien die een gunstiger uitkomst biedt.

Belangrijkste wijzigingen

De basisprincipes van de oude verordening zijn in grote lijnen identiek aan de nieuwe verordening. De belangrijkste nieuwe regels en/of wijzigingen zijn:

De nieuwe verordening maakt geen onderscheid meer tussen werknemers en zelfstandigen en is dus van toepassing op alle onderdanen (dus ook werklozen en postactieven) die sociaal verzekerd zijn (geweest) in een lidstaat van de EU;

De nieuwe verordening is vooralsnog niet van toepassing op derde landen van buiten de EU. Onderdanen van derde landen, EER-landen (IJsland, Noorwegen en Liechtenstein) en Zwitserland blijven voorlopig vallen onder de oude regeling (EG Verordening 1408/71);

Hoofddoel, van zowel de nieuwe als oude verordening, is het voorkomen van dubbele verzekeringsplicht voor de sociale verzekeringen bij werkzaamheden in meerdere lidstaten van de EU. Onder toepassing van de oude verordening (EG Verordening 1408/71) kon toch nog dubbele verzekeringsplicht ontstaan, bijvoorbeeld wanneer u kwalificeerde als werknemer in de ene en als zelfstandige in een andere EU-lidstaat. Onder de nieuwe verordening is slechts sprake van onderworpenheid aan het socialezekerheidsstelsel in één EU-lidstaat; leidend blijft het principe dat onderworpenheid ontstaat in de werkstaat;

Wanneer een werknemer in loondienst is van een werkgever in lidstaat A en wordt gedetacheerd naar lidstaat B is de werknemer in principe in lidstaat A onderworpen wanneer in lidstaat A bij de werkgever substantiële werkzaamheden worden verricht. In de nieuwe verordening wordt de standaard maximale detacheringtermijn verlengd van twaalf naar 24 maanden. Lidstaten hebben onderling nog steeds de vrijheid om deze termijn te verlengen naar vijf jaar.

Zelfstandigen (werkzaamheden anders dan in loondienst) kunnen bij toepassing van de nieuwe verordening alleen nog gebruik maken van de detacheringregeling, wanneer in beide lidstaten sprake is van werkzaamheden van gelijke aard.

Bij het verrichten van werkzaamheden in loondienst in twee of meerdere lidstaten is de sociale verzekeringswetgeving van de woonstaat van de werknemer van toepassing indien in de woonstaat een substantieel deel (i.e. tenminste 25 procent van de arbeidstijd wordt doorgebracht in woonstaat / tenminste 25 procent van de bezoldiging toerekenbaar aan werkzaamheden in woonstaat) van de werkzaamheden wordt verricht. Onder de oude regeling kon de werknemer in dit soort situaties verzekerd blijven in Nederland zolang er maar minimaal één dag per maand in Nederland werd gewerkt. Deze eis wordt nu dus strenger. Wanneer in de woonstaat géén substantieel gedeelte van de werkzaamheden wordt verricht is de sociale verzekeringswetgeving van de werkstaat van toepassing;

Voor zelfstandigen geldt eveneens het criterium van het 'substantieel gedeelte'. Wanneer een zelfstandige niet een substantieel deel werkzaam is in de lidstaat waar hij woont, dan wordt gekeken waar het ‘centrum van belangen van zijn werkzaamheden' ligt.

Het papieren formulier E101 (of A1) is een verklaring die aangeeft waar u sociaal verzekerd bent. Deze wordt geleidelijk vervangen door een elektronische versie.

De nieuwe verordening kan gevolgen hebben voor een directeur-grootaandeelhouder (dga) die zowel in Nederland als in België werkzaamheden verricht. Volgens de oude regeling is de dga onderworpen in de werkstaat en is er dus dubbele verzekeringsplicht (zowel in België als in Nederland) Nu Nederland de dga voortaan kwalificeert als werknemer anders dan in loondienst is een dga in een dergelijke situatie onderworpen in de woonstaat. In de praktijk is er nog enige onduidelijkheid over het wel / niet van toepassing zijn van het overgangsrecht van tien jaar in een dergelijke situatie.

Tip: Omdat toepassing van de nieuwe EG Verordening 883/04 kan leiden tot sociale verzekeringsplicht in een andere lidstaat dan onder de oude regeling van EG Verordening 1408/71, kan dat mogelijkheden bieden voor lagere (internationale) sociale lasten voor de werkgever.