‘Onethisch gedrag RA’s en RC’s door cultuur organisaties’
maandag 29 november 2010 | 
3 reacties
RA's en RC's doen zichzelf regelmatig beter voor dan ze kunnen waarmaken. Maar dat leidt niet tot onethisch gedrag met het doel een grotere bonus te krijgen. Niet persoons- maar organisatiekenmerken zijn daarvoor bepalend. Dat blijkt uit een analyse door hoogleraar Jan Bouwens.
Bouwens, hoogleraar accounting aan de Universiteit van Tilburg, presenteerde deze conclusies tijdens de presentatie van de Salary Survey 2010 van het Controllers Instituut, vorige week donderdag 25 november in Laren.
Zo vinden RA's en RC's bijvoorbeeld dat zij beter presteren dan hun collega's, nemen ze meer risico voor de onderneming dan voor zichzelf, denken ze meer te weten dan de werkelijkheid rechtvaardigt en willen ze meer aan sociale normen voldoen dan ze kunnen waarmaken.
Dit leidt evenwel niet tot onethisch gedrag met als doel een grotere bonus te krijgen. Als er sprake is van onethisch gedrag bij RA's en RC's, is dat doorgaans niet gebaseerd op persoonskenmerken, maar wel op kenmerken van de organisatie waarin of waarvoor ze werken.
Vormen van earnings management (uitstellen van betalingen, naar voren halen van omzet, balansposten creëren en omboekingen) komen wel voor, maar staan los van individuele medewerker en het voor hem of haar geldende bonussysteem.
Dergelijk gedrag wordt volgens Bouwens met name bepaald door de 'tone at the top'. En die wordt weer gezet door onder andere het functioneren van en de gegeven voorbeelden door de top zelf, door selectie bij de instroom en door het stellen van doelstellingen.
De conclusie is dat de gemiddelde RA of RC geen bonusjager is en geen misbruik maakt van zijn positie en bevoegdheden. Wel bestaan in sommige organisaties onethische culturen waar RA's en RC's in meebuigen.
Reacties (3) | Reageer
Geplaatst door Bob Mohr - 30-11-2010 18:49:03
Beste Jan,
In je onderzoek veronderstel je dat de beloning uitsluitend uit geldelijke beloning zou kunnen bestaan. Je conclusie is dat het streven naar die hogere beloning niet de boventoon voert en zeker niet zorgt voor onethisch gedrag. Dat laatste is an sich niet onterecht, maar je generaliseerd dat op een voor mij onbegrijpelijke wijze. Juist omdat je zelf al aangeeft waar de drijfveren van de accountants wel zitten:
"Zo vinden RA's en RC's bijvoorbeeld dat zij beter presteren dan hun collega's, nemen ze meer risico voor de onderneming dan voor zichzelf, denken ze meer te weten dan de werkelijkheid rechtvaardigt en willen ze meer aan sociale normen voldoen dan ze kunnen waarmaken."
Hiermee snijdt je een onzettend groot risico aan en je laat het voor wat het is. Dit is wellicht de belangrijkste oorzaak van een groot aantal grote schandalen. De sociale normen spelen m.i. namelijk niet op maatschappelijk niveau, maar op individueel niveau. Accountants hebben, wellicht sterker dan anderen, de neiging om daaraan te voldoen. Daarin zit het risico dat ze een sterke drang hebben om te voldoen aan de verwachtingen van de directe omgeving. Ze zoeken waardering niet in geldt maar is persoonlijke waardering van 'de baas' of 'de opdrachtgever'. Ik heb me zelf, vanuit een soort morbide fascinatie, verdiept in de gevallen Leeson (Barings) en Kerviel (Societe General). De oorzaak van deze schandalen zat m.i. niet in het streven naar maximale winst. Beide heren hadden een enorme behoefte aan waardering uit hun omgeving. Vooral van hun baas. Dergelijke drang naar waardering leidt dus wel degelijk tot zeer onethisch gedrag. Het vraagt alleen nog een organisatie die het mogelijk maakt. Dat geldt m.i. dus ook, en misschien gezien de de resultaten van je onderzoek wel sterker, voor accountantsorganisaties.
Iets vergelijkbaars zie ik in je commentaar op de reactie van Hans. Je eerste opmerking snijdt hout. Zeker als wetenschapper. Je hebt op dit moment onvoldoende bewijs om te concluderen dat 'de top' van accountantskantoren bonusjagers zouden zijn. De premisse in je vervolgconclusie vind ik vreemd en bijna naief.
Je stelt impliciet dat 'een accountantskantoor' per definitie gedreven zou worden door het streven naar lange termijn succes. Vanuit zowel de economische als uit de biologische wetenschap is inmiddels volgens mij voldoende evidence voorhanden om juist het omgekeerde te verwachten van wat jij beweert. Als de economie op basis van rationele overwegingen zou worden gestuurd en beslissingen op rationele gronden zouden worden genomen dan zou je waarschijnlijk gelijk hebben. Echter, bij het nemen van beslissingen spelen emoties een veel grotere rol dan rationele overwegingen. En de emotie wordt veel meer gedreven door de korte termijn overwegingen (survival, fight of flight) en leidt tot veel primairdere reacties. Dat geldt ook voor de (biologisch) gedreven leiding van een accountantsorganisatie. Het is veel logischer bij het stellen van de hypothese voor je vervolgonderzoek uit te gaan van het streven naar korte termijn succes, dan uit te gaan van de theoretisch en rationeel juiste modellen over economie en het streven naar lange termijn winst.
Met vriendelijke groet,
Bob Mohr
Geplaatst door Jan Bouwens - 30-11-2010 10:52:10
Beste Hans,
Ik heb geen evidence die de bewering zou staven dat de top van menig accountantskantoor bestaat uit bonusjagers. Als dat zo is, dan kan ik dat verschijnsel als econoom slechts verklaren vanuit het idee dat het op lange termijn gunstig is voor het kantoor zulk een leiding aan te stellen. Onderzoek zou nodig zijn om je vaststelling te staven en naar wat naar wat de gevolgen zijn van zo'n structuur.
Jan Bouwens
Geplaatst door Hans Blokdijk - 30-11-2010 9:29:56
De organisatiekenmerken worden bepaald door de 'tone at the top'. 'The top' bestaat ui personen. Het kan zijn dat de gemiddelde RA geen bonusjager is, maar hoe komt het dan dat 'the top' (en de subtop) van menig accountantskantoor daar wel uit bestaat? Omdat de gemiddelde RA, een persoon, dat wel prettig, want lucratief, vindt! Dus ook intern de rug recht houden, niet alleen tegenover clienten!