'Risicorapportage in jaarverslag mist actualiteit'
donderdag 22 december 2011 | 
7 reacties
Beursgenoteerde bedrijven rapporteren onvoldoende over de actuele risico's waaraan de organisatie blootstaat. Dat concludeert Deloitte op basis van haar onderzoek Risk Reporting Analysis over de periode 2006 tot en met 2010.
Uit de analyse, waarin achttien bedrijven zijn betrokken die gedurende deze gehele periode een beursnotering kenden, blijkt bovendien dat de risicorapportages te algemeen zijn. De rapportages bevatten generieke containerbegrippen in plaats van tastbare risico's. Daarnaast laat het onderzoek zien dat risico's wel gesignaleerd worden maar het onduidelijk blijft welke impact het risico potentieel op de onderneming heeft en of de continuïteit in gevaar is.
Het onderzoek laat zien dat stakeholders met de huidige vorm van risicorapportage onvoldoende grip hebben op het werkelijke risicoprofiel van beursgenoteerde ondernemingen.
Het is volgens Deloitte opvallend dat bedrijven actuele externe ontwikkelingen wel noemen in het jaarverslag maar vervolgens onvoldoende vertalen naar de risicoparagraaf. Zo blijkt bijvoorbeeld dat in 2007 de indicatoren van een economische crisis in slechts 40 procent van de jaarverslagen als risico werden gerapporteerd. Ook recente ontwikkelingen zoals de crisis in de eurozone, de onzekerheid in de Chinese economie en de gevreesde double dip zijn nauwelijks terug te vinden in de risicoparagrafen van afgelopen jaar.
Wim Eysink, partner bij Deloitte Risk Services: "Aan het begin van het boekjaar geven bedrijven globaal inzicht in de risico's die men op zich af zien komen. Aan het einde van het jaar blikken de bedrijven vervolgens wel gedetailleerd terug op de werkelijke situatie. Deze informatie heeft echter beperkte waarde voor stakeholders omdat zij juist vooraf inzage moeten hebben in de risico's."
Het onderzoek toont bovendien aan dat er een structureel verschil zit tussen de vooraf ingeschatte risico's en de daadwerkelijk opgetreden risico's.
Volgens de Nederlandse Corporate Governance Code moet de risicoparagraaf risico's en onzekerheden bevatten waarmee een onderneming geconfronteerd wordt. Het gaat hierbij om strategische, operationele, financiële, wet- en regelgevings- en financiële verslaggevingsrisico's. De crisis heeft het belang van de risicoparagraaf onderstreept en het onderwerp transparante risicorapportage in een nieuw perspectief gezet.
Eurocommissaris Barnier stelt voor om de controleverklaring van de accountant uit te breiden. De NBA is voorstander van een verbreding van de poortwachtersfunctie van de accountant. Barbara Majoor, hoogleraar accountancy en partner bij Deloitte: "De maatschappij wil weten hoe het met de financiële stabiliteit van een onderneming staat. De kwaliteit van de risicoparagraaf is hierin leidend, net zoals de rol van de accountant met betrekking tot risicosignalering."
Deloitte is van mening dat de kwaliteit van de risicoparagraaf in de jaarrekening verbeterd wordt door een goede vooruitblik op de risico's die een onderneming op zich af ziet komen. Daarnaast moet de risicoparagraaf de impact van de gesignaleerde risico's op de strategie en stabiliteit van een onderneming laten zien. Deze zogenaamde 'gevoeligheidsanalyse' is cruciaal om risico's goed te duiden.
Majoor: "Er ligt een belangrijke taak voor de raad van commissarissen. Zij moeten samen met de auditcommissie het bestuur aanspreken op de kwaliteit van de risicorapportage. Ook accountants hebben hierin een maatschappelijke taak te vervullen. Zij zullen in eerste instantie een interne verantwoordelijkheid hebben om risico's te signaleren, maar als blijkt dat de rapportage niet voldoende op orde is, moet de accountant de mogelijkheid krijgen om zijn hand op te steken richting de maatschappij."
Reacties (7) | Reageer
Geplaatst door Katja - 4-1-2012 12:32:39
De laatste zin van de quote is bijzonder:
Majoor: "Er ligt een belangrijke taak voor de raad van commissarissen. Zij moeten samen met de auditcommissie het bestuur aanspreken op de kwaliteit van de risicorapportage. Ook accountants hebben hierin een maatschappelijke taak te vervullen. Zij zullen in eerste instantie een interne verantwoordelijkheid hebben om risico's te signaleren, maar als blijkt dat de rapportage niet voldoende op orde is, moet de accountant de mogelijkheid krijgen om zijn hand op te steken richting de maatschappij."
Deze mogelijkheid bestaat al:
Bij wettelijke controleopdrachten moet de accountant nagaan in hoeverre het jaarverslag in overeenstemming is met BW 2.391. Volgens BW 2.391 vermeldt het jaarverslag o.a. de voornaamste risico en onzekerheden waarmee de onderneming wordt geconfronteerd. Als deze niet (volledig) worden genoemd voldoet het jaarverslag niet aan BW 2.391 en dient de accountant dit in de “verklaring betreffende overige bij of krachtens de wet gestelde eisen” te vermelden
Geplaatst door Jan Weezenberg - 3-1-2012 17:08:00
Geachte Redactie
Hieronder steun uit een onverwachte hoek voor mijn conclusie t.a.v. de uitbreiding van de risicoparagraaf, al dan niet via internet.
(De hoofdletters in de tekst zijn er door mij ingezet).
Bijdrage van de Voorzitter van NBA:
2012: Beroep en Recessie
dinsdag 3 januari 2012
VORIG JAAR rond deze tijd schreef ik dat 2011 het jaar zou worden van keuzes maken. TOEN WAS NOG NIET TE VOORZIEN dat de kredietcrisis gevolgd zou worden door een Eurocrisis en dat zicht op een begin van economische groei zou omslaan in een full blown recessie met name in Europa. Kortom, de recessie is terug in volle omvang en gaat Nederland, als de voorspellingen kloppen, hard raken.
Einde citaat.
Met vriendelijke groet,
Jan Weezenberg
Geplaatst door Jan Weezenberg - 3-1-2012 14:18:43
Jurgen, dank voor je toch wel bemoedigende reactie.
Helaas geen PE-kadootje, maar misschien voelt Deloitte zich aangesproken door de relativerende reacties op hun Risk Reporting Analysis over de periode 2006 tot en met 2010.
Hun signaal (er bestaat een zekere informatiebehoefte) is op zich natuurlijk zeker zinvol.
Maar dat zou dan moeten worden gevolgd door een uitwerking conform jouw suggestie: vooral zeer actuele (toegespitste) informatie met een adequate toelichting op feiten, verwachtingen, enz.
Er is een eerste aanzet voor een oplossing.
We hebben tegenwoordig internet met websites van allerlei ondernemingen.
Voordeel van zo’n website is de mogelijkheid om via links naar andere websites door te koppelen.
Vraag is nu: zou de aanbevolen uitbreiding van de risico paragraaf met behulp van internetinformatie een realistische optie zijn voor het verkrijgen van meer adequate informatie ?
In een van mijn eerdere reacties (PWC ondersteunt Integrated Reporting, 2 september 2011) heb ik melding gemaakt van mijn bezoek aan de website van Imtech (prijswinnend jaarverslag).
Ik heb op deze website erg veel aanvullende informatie gevonden, terwijl geen sprake was van een formele verplichting.
Ik heb deze informatie vaktechnisch beoordeeld en ik heb de conclusie getrokken dat met deze informatie het doel ( adequate toekomstgerichte informatie waaruit een eenduidige conclusie kon worden getrokken) helaas niet kon worden gerealiseerd.
Niemand heeft een poging ondernomen mijn conclusie te weerleggen.
En dus is een verdere uitbreiding van de risicoparagraaf (met veel meer onzekerheden met betrekking tot tijdshorizon, objecten van informatie, invloeden enz.) zelfs via internet een illusie als het gaat om nog veel meer inzicht te verschaffen.
Het valt trouwens op dat “onderzoeksverslagen “ op onze site veelal afkomstig zijn uit de kring van praktijkbeoefenaren, terwijl uit de hoek van de universiteiten geen (wetenschappelijk verantwoorde) verhalen worden geleverd.
Zou er dan toch sprake zijn van een stukje marktontwikkeling (voor advies- en controlewerk) door de big four ?
Deze wat ondeugende gedachte wordt bij mij ingegeven door de aanbeveling van Igor Ansoff over groeirichtingen (nieuwe producten op bestaande markten is een uitstekende strategie) en het duidelijke enthousiasme van PWC voor de nieuwe hype Integrated reporting
Met vriendelijke groet,
Jan Weezenberg
Geplaatst door Jurgen van der Vlugt - 2-1-2012 15:51:19
Jan, dank je. Maar lof zou mijn reactie alleen verdienen als ik me breder-acceptabel-diplomatiek zou uitdrukken ...(?).
Enne, verplichte cursus... Als niet-RA (dus laat staan optredend als openbaar accountant) heb ik toch al geen 'last' van NBA-verplichtingen. Hoewel wel van NOREA-verplichtingen, maar die zijn in het algemeen wat meer, euhm, laten we zeggen, invulbaar naar het professional judgement van ieder lid zelf. 'We' zijn nog klein genoeg om met ons-kent-ons onderlinge informele correctie te kunnen toepassen, ook al is er al een begin te zien van de strijd tussen rekkelijken en totalitair-bureaucratische reglementeringszuchtigen [ pas op daar ga ik weer]. De uren haal ik toch wel, hoor. Maar dank voor je initiatief.
En tot de #tuacc Busy Season Break ...? (Ja, et ego...)
Geplaatst door Jan Weezenberg - 2-1-2012 12:07:58
Geachte Redactie:
Allereerst mijn beste wensen voor 2012.
Vervolgens een citaatje:
Ruud Dekkers, in zijn column van 2 maart 2010:
"Mijn persoonlijke ervaring als openbaar accountant is dat het innemen van een duidelijke, stevige en objectieve positie met een gezonde dosis professionele scepsis uiteindelijk het meeste respect afdwingt".
De reactie van Jurgen van der Vlugt is een fantastisch voorbeeld van hetgeen Ruud Dekkers bedoelt.
Daarom lijkt het mij volstrekt logisch dat Jurgen spontaan vrijstelling krijgt voor de betreffende PE-cursus en dat de te verdienen studiepunten als blijk van waardering van NBA op zijn conto worden bijgeschreven.
Vriendelijke groet,
Jan Weezenberg
Geplaatst door Jurgen van der Vlugt - 2-1-2012 9:45:44
Euhm, het lijkt welhaast alsof de accountant een rol heeft in forward looking statements. Want dat zijn uitspraken over risico's. Laten die forward-looking statements nou worden gemeden als de pest. Of de uitspraken zijn dermate verpletterd onder kilometers disclaimerbeton dat het woord van een willekeurige kleuter stelliger is.
Sorry, dat klinkt wat kort door de bocht (zeker voor de grote sectie MKB-accountants en anderen, bijvoorbeeld niet-openbaren...) maar we hebben het hier toch over risicoparagrafen in jaarverslagen -- een contradictio, een jaarverslag is een verslag dus q.q. gericht op het verleden... Oftewel er zou beter naast het jaarverslag een jaarvooruitblik moeten worden gepubliceerd. Permanente prospectus, dus, voor de beleggers die 'zekerheid' willen over de veiligheid van hun investeringen. Als de accountant bij die toekomstvisies geen heldere second opinion bij wil geven (zie de disclaimers nu al), tsja dan niet.
Geplaatst door Jan Weezennberg - 28-12-2011 22:09:11
Geachte Redactie
Citaat van Barbara Majoor:
"De maatschappij wil weten hoe het met de financiële stabiliteit van een onderneming staat. De kwaliteit van de risicoparagraaf is hierin leidend, net zoals de rol van de accountant met betrekking tot risicosignalering."
Gelezen in een aankondiging van Alex van Groningen (cursus Lezen van een jaarrekening)
"De jaarrekening is voor managers lastig te doorgronden. Accountants en financiële specialisten hanteren immers jargon, geheimtaal, nietszeggende codes en definities. Hiermee is de jaarrekening feitelijk voor de meeste managers onbruikbaar."
Met mooie risico-uitspraken wordt de afstand nog wat groter....
Kunnen we niet weer gewoon zeggen dat met een slechte liquiditeit je voor alle zekerheid maar rekening moet houden met het ergste ?
Vriendelijke groet,
Jan Weezenberg