'Staatsobligaties belangrijk discussiepunt in jaarverslagen banken'

maandag 21 februari 2011 | 5 reacties

Banken kochten de afgelopen jaren volop staatsobligaties van zwakke eurolanden. Verlies nemen is onvermijdelijk, maar wanneer? En hoe? Verslaggevingsregels geven veel ruimte. "We moeten gewoon een paar humeurige accountants sturen."

zie ook

Europese banken kochten de afgelopen jaren volop Griekse, Portugese, Italiaanse, Spaanse en Ierse staatsobligaties. Al deze landen kampen nu in meer of mindere mate met betalingsproblemen.

De eurocrisis kan makkelijk worden opgelost, mits de banken eerst worden 'schoongeveegd', stelt economiehoogleraar Sweder van Wijnbergen in Elsevier van 19 februari. "We moeten gewoon een paar humeurige accountants naar de banken sturen." Zo niet, dan krijgen we volgens de hoogleraar hetzelfde probleem als Japan in de jaren negentig. Een aantal 'zombiebanken' met slechte leningen op de balans verlamde toen de hele Japanse economie, omdat bedrijven en consumenten nauwelijks kredieten konden krijgen.

Begin 2010 stonden de staatsobligaties van de zwakke eurolanden voor 18,1 miljard euro in de boeken van de Nederlandse banken, becijfert Elsevier op basis van cijfers van de Organisatie voor Ontwikkeling en Samenwerking (OESO). De huidige marktwaarde van die portefeuille bij Nederlandse banken is naar schatting enkele miljarden euro's lager. Maar ‘banken doen net alsof er niets aan de hand is'. Internationaal zijn de dreigende verliezen bij banken nog veel groter.

Hoe 'humeurig' zijn de controlerend accountants van banken eigenlijk, vraagt Elsevier zich af. Het blad benaderde er een paar.

Partner Dick Korf van KPMG, controleur van ABN AMRO, heeft 'geen behoefte' om daar op in te gaan, evenals zijn collega's Georges de Méris en Coen Boogaart van Ernst & Young.

Partner Michiel van der Lof van Ernst & Young, zelf geen controleur van jaarrekeningen van banken maar wel expert in IFRS, wil wel praten. "Staatsobligaties van eurolanden worden een belangrijk discussiepunt" bij de controle van de jaarverslagen, zegt hij. Die discussie gaat volgens hem niet zozeer over waardering tegen 'aankoopwaarde of (veel) lagere marktwaarde' maar over de verwerking van dreigende verliezen.

Banken hebben diverse mogelijkheden om koersverliezen op de staatsobligaties buiten de winstcijfers te houden. Bij de aankoop kunnen ze kiezen in welk deel van de boekhouding de obligaties terechtkomen. Van der Lof: "Als banken beloven dat ze de obligaties aanhouden tot aan de aflossingsdatum, hoeven ze tussentijdse waardedalingen niet ten laste van de winst te brengen. Verlies nemen moeten ze pas als vaststaat dat het geld niet volledig terugkomt."

Daarnaast is er nog de mogelijkheid om staatsobligaties onder te brengen als 'beschikbaar voor verkoop'. Ook in dat deel van de boekhouding kunnen banken eventuele koersverliezen buiten de winst- en verliesrekening houden.

Van der Lof erkent dat er 'veel subjectieve schattingen' in de cijfers van banken zitten. De winstcijfers zijn daardoor moeilijk te vergelijken zonder in de toelichting op de cijfers na te gaan welke keuzes de bankiers hebben gemaakt. Sommige banken tonen hun verliezen, andere stellen het nemen van verlies zo lang mogelijk uit.

Reacties

Geplaatst door Jan Weezenberg - 24-2-2011 13:35:24

Geachte Redactie,

Citaat uit Trouw van 3 februari 2011.

"Laat ons niet zomaar schulden in EU betalen., Dr. Adriaan Schout (Clingendael)

De zware schuldenlast van EU-landen moet worden opgelost, maar niet altijd door collega-lidstaten.
Na het opvangen van de eerste klappen van de financiële crisis stevent de Europese Unie nu af op het 'afstempelen van schulden' van lidstaten die in zwaar weer zitten.

Dat wil zeggen dat banken in andere landen, ook in Nederland, ervoor opdraaien."

Einde citaat.

Een extra argument voor toepassing van het voorzichtigheidsbeginsel, dus niet wachten op de aflossingsdatum !

Anders gezegd: zoals de tijdbom thuis tikt, tikt-ie nergens, maar t.z.t horen we wel een enorme knal.

Maar als de verliezen nu meteen moeten worden getoond horen we eveneens een enorme knal.

Aardig dilemma voor de regelgevers.

Met vriendelijke groet,
Jan Weezenberg

Geplaatst door Jan Weezenberg - 22-2-2011 20:27:03

Geachte Johan Visser,
Helemaal met U eens alwe overgaan op helere en eenduidige afspraken.

Het kan dan zelfs nog veel eenvoudiger: verlies nemen als je het constateert (voorzichtigheidsbeginsel), winst nemen als de buit echt binnen is (realisatiebeginsel).

Alles wat de fair value profeten hier anders doen komt neer op gebakken lucht toevoegen aan een gezond recept.
Als de cijfers daardoor mooier worden voorgesteld dan ze zijn kun je het met de solvabiliteitsratio's wel schudden.
En dan is de fair value van de onderneming een wassen Pinokkio neus.

Maar wat gaan we dan doen met al die regelgevers als we deze opvatting overnemen ?
En de Buro's Vaktechniek, en de Uitgevers van Handboeken, en de PE-puntenverschaffers ?

Complex denken is nooit eenvoudig geweest, maar eenvoudig denken is veel complexer dan je denkt !

Vriendelijke groet,
Jan Weezenberg

Geplaatst door Johan Visser - 22-2-2011 19:30:40

Het probleem zit hem dus in de diverse mogelijkheden.Lijkt me simpel op te lossen.
Kwestie van heldere en bovenal eenduidige afspraken.
Dus of verlies/winst nemen aan het eind van de looptijd of de koers per 31/12 jaarlijks aanhouden en in W/V verwerken.
Maar niet per jaar doen wat de bank goed uitkomt.Geen enkele verstandige leek houdt dan respect voor bank(en) en hun Accountant.

Geplaatst door Jan Weezenberg - 22-2-2011 14:26:32

Geachte redactie,

Citaat uit het artikel

"Banken hebben diverse mogelijkheden om koersverliezen op de staatsobligaties buiten de winstcijfers te houden".

Dat wordt dus weer volop ACCOUNTING FOR R ESULTS.

Betrouwbaar beeld : de goede berichten zijn waar, de slechte berichten zijn compleet

Met de uitgebreide regelgeving lukt het blijkbaar niet om dit eenvoudige principe af te dwingen.

Valt dit dan onder de categorie geBASEL ?.

Vriendelijke groet,
Jan Weezenberg

Geplaatst door anton ewoldt - 22-2-2011 11:55:50

benieuwd of alle banken weer net zoals vóór de kredietcrisis ook over 2010 weer allemaal de standaard goedkeurende verklaring krijgen bij hun jaarrekening.
Of zouden er enkele accountants het durven daarbij een toelichtende paragraaf over de staatsobligaties van zwakke landen hoe en waar en in welke rubriek (hande/lvoor verkoop/voor aflossing deze zijn opgenomen. Misschien de eerste test case of Plan van Aanpak NBA in praktijk werkt. Met spanning zie ik de jaarverslagen van de grote banken in april/mei 2011 tegemoet.