Vier crisislessen voor accountants

woensdag 4 november 2009 | 1 reacties

Accountants zijn niet opgeleid om financiële innovatie en systeemrisico te beoordelen. Accountants die wel over de vereiste kennis beschikken, zouden herkenbaar moeten zijn door middel van specialistische erkenning. Aldus een van de lessen die hoogleraar Jan van de Poel trekt uit de huidige financiële crisis.

zie ook

Van de Poel, hoogleraar risk management aan de Universiteit Maastricht, partner bij Berk Accountants en Belastingadviseurs en voormalig cfo van ABP, doet zijn aanbevelingen in een artikel in het deze week verschijnende novembernummer van 'de Accountant'.

Het accountantsberoep was volgens hem zeker niet de hoofdschuldige van de crisis, maar wel ‘medeplichtig' en verwijtbaar passief. Om de volgende crisis wel te kunnen helpen voorkomen zijn er volgens Van de Poel vier lessen te trekken.

1 Ontbrekende kennis
Accountants weten te weinig van de risicomanagementmodellen en andere ‘slimmigheden' die in de financiële sector worden gebruikt, om de periodieke verslagen van financiële instellingen te certificeren. "De regelgeving is op dat punt cruciaal, maar het spel van de Willy Wortels is er mede op gericht om de regelgevers te snel af te zijn. Regelgevers zijn altijd te laat en de accountant dus ook als hij zich alleen verlaat op de bestaande regels. ‘Korter dekken' zou de voetbalcoach zeggen."

2 License-to-operate invoeren
Accountants die wél over de vereiste competentie beschikken, zouden apart herkenbaar moeten zijn door middel van specialistische erkenning. "Accountants met een kwantitatieve achtergrond worden nu eerder gezien als vreemde eenden in de bijt, dan als verrijking van het arsenaal", aldus Van de Poel. "Alleen degenen die bevoegd zijn om verklaringen te tekenen hebben het gezag om klanten te disciplineren."

3 Regelgeving moet beter, niet alleen noodreparaties
Accounting standards worden gemaakt door accountants, al kijken andere belanghebbenden daar ook naar. Die standards zijn ontoereikend en soms zelfs verkeerd wanneer ze worden toegepast op de nieuwe financiële producten.

"Je kunt er als controleklant je voordeel mee doen dat de accountant het niet helemaal doorgrondt en zich strikt aan de letterlijke regels houdt", stelt Van de Poel. Als voorbeeld noemt hij onder meer de off balance-constructies. Verder is de invoering van marking-to-market "te snel en te slordig" geweest en zijn recente reparaties het resultaat van ‘paniekvoetbal'. "Voordat je het weet, worden ze nog definitief ook. De reparaties zijn bedoeld om de ergernis van opstellers en regeringen in te dammen, niet om regels te verbeteren."

4 Back to basics
De crisis heeft ons geleerd dat kwantitatieve modellen hun beperkingen hebben omdat deze zijn gebaseerd op historische data die een wereld beschrijven die niet bestaat. Van de Poel: "Als je parameters schat op basis van twintig jaar historie, dan lijkt dat betrouwbaar, maar in feite voeg je totaal verschillende tijdperken bij elkaar. Boekhoudregels kunnen ook verkeerd zijn door te ver doorgevoerde aggregatie.

"Opvallend is dat het aloude voorzichtigheidsprincipe is verwaarloosd. Pas nu de autoriteiten stress testing van stal halen, komt het weer terug. Dat is goed nieuws, maar het beroep zal het oude principe in een nieuw jasje moeten steken om weer een leidende rol te kunnen claimen."

Die leidende rol is volgens Van de Poel niet haalbaar zonder betrokkenheid met serieuze maatschappelijke problemen, zoals het systeemrisico en het in de vergetelheid raken van substance over form. "Accountants zijn toch geen box tickers? De accounting standards en de beroepsvoorschriften zijn gedetailleerder dan ooit. Vinden de professionals echt dat compliance volstaat?"

Reacties

Geplaatst door jan weezenberg - 6-11-2009 9:55:30

Jan v.d. Poel heeft helemaal gelijk.
Zijn lessen zijn verstandig en verdienen follow up.
Een enkele opmerking: Jan wil deskundigen een keurmerk meegeven.
Pragmatischer zou ik zeggen: wie niet over de vereiste kennis en vaardigheden beschikt mag geen quasi-deskundig oordeel uitspreken en zeker geen goedkeurende verklaringen afgeven.
Verder zegt Jan dat het voorzichtigheidsprincipe weer in ere hersteld zou moeten worden. Benieuwd wat Jan denkt van het realisatie principe tegen de achtergrond van de fair value sprookjes.
Om over de keuze tussen substance over form nog maar te zwijgen.
Eigenlijk is het allemaal ontzettend triest wat zich in de accountantswereld afspeelt. Een nieuwe Rise And Fall in navolging van Kaplan ?
Vriendelijke groet,
Jan Weezenberg