Accountancyhoogleraren, het is nu of nooit
dinsdag 7 oktober 2008 | 
4 reacties
De wereld is gevangen in een financiële crisis van ongekend formaat. Politici, journalisten, (ex-)bankiers, toezichthouders, academici en professionele deskundigen praten en schrijven dagelijks over hoe dit heeft kunnen gebeuren en hoe een volgende crisis kan worden voorkomen.
Met één opvallende uitzondering: accountants. Die houden zich doodstil. Zelfs de hoogleraren onder hen. En dat is extra opvallend, want van hoogleraren mag je qualitate qua iets verwachten.
Sterker, al tijdens de promotie tot doctor - en ook de meeste accountancyhoogleraren zijn dat tegenwoordig - wordt de maatschappelijke verantwoordelijkheid benadrukt. Zo spreekt bij de Universiteit van Amsterdam (zie bijlage 5 van het promotiereglement) de promotor de promovendus aan het slot van de promotie toe met de woorden: "Waardeer de verkregen waardigheid als een eervolle onderscheiding en een gewichtig voorrecht en vergeet dan ook nooit de verplichtingen die zij u oplegt jegens de wetenschap en de samenleving!"
De Nederlandse accountancyhoogleraren houden zich, op een zeldzame enkeling na, echter collectief stil. Alsof het beroep op geen enkele manier te maken heeft met wat zich heeft voltrokken. Hetgeen zou betekenen dat zijn rol in de financiële wereld irrelevant is. En dat zullen ze toch niet bedoelen?
Ondertussen komen de accountants wel degelijk langzaam in beeld. Bijvoorbeeld in Amerikaanse en Britse weblogs, maar voorzichtig ook in Nederlandse kranten.
Onvermijdelijk komt op enig moment de cruciale vraag: Als accountants, die er met hun neus bovenop en middenin hebben gezeten, niet waarschuwden voor de zich opstapelende risico's bij financiële instellingen, wat hebben we dan eigenlijk aan ze?
Al in 2004 op de Accountantsdag, in 2005 in 'de Accountant' en daarna in zijn weblogs (bijvoorbeeld deze) heeft Jules Muis het beroep opgeroepen tot een proactieve, signalerende rol.
Reacties bleven vrijwel uit, waarmee een enorme kans is gemist om het beroep als 'poortwachter' op een positieve manier op de kaart te zetten. Dat Muis' voorstel niet irreëel was, blijkt wel uit het feit dat nu de crisis eenmaal voluit is losgebarsten, ook de nieuwe Britse PwC-baas oproept om over een early warning system te gaan nadenken. NIVRA-directeur Gert Smit schreef in september 2008 iets soortgelijks, in breder verband. En op deze website klinken inmiddels ook oproepen in die richting.
Maar van de hoogleraren wordt nog immer niets vernomen. Over de mogelijke oorzaken daarvan is hier wel eens eerder iets gezegd. Een van de verbazingwekkendste ervaringen was de poging van 'de Accountant' in maart 2008 om grote accountantskantoren - hoofdwerkkring van veruit de meeste hoogleraren - een visie te ontlokken over de door vele banken van de balans gehouden special investment vehicles (SIVs). Dat stuitte op dooddoeners als "nu niet opportuun".
Als analyses, visies, ideeën en initiatieven nu nog steeds niet 'opportuun' zijn, dan zullen ze dat ook nooit meer worden. De tijd dringt. Nog langer stil blijven betekent het definitieve demasqué van accountancy als serieuze academische discipline.
Reacties (4) | Reageer
Geplaatst door Okkerse - 20-4-2009 14:31:27
En als je dat al doet met het volgende dan .....? Nietwaar heer Nierop ?
GOING CONCERN DILEMMA’S
Bij de jaarcijfers van een onderneming moet de accountant (ook van Tomtom) zich altijd afvragen in hoeverre het betreffende bedrijf - dat zich dan intussen in het nieuw begonnen boekjaar bevindt - zal weten te handhaven. Sinds 2003 worden de AEX-fondsen en dus ook Tomtom gemonitord door de OK Score. Deze onafhankelijke rating signaleert een dreigende deconfiture (zoals een continuïteitsprobleem of een grote fraude) doorgaans zo’n twee tot drie jaar voordat het publiekelijk bekend wordt.
Met de OK Score rating wordt het er voor de accountant op het eerste gezicht niet gemakkelijker op. Immers, onthouding van een goedkeurende verklaring dan wel opmerkingen onder het hoofdstuk “emphasis of matter” zijn, bij voorbeeld op grond van een heel slechte OK-Score vaak - zoals de AICPA reeds in 1970 schreef - een “self-fulfilling prophecy.
Niets is minder waar: de OK-Score constateert bij een OK-Klasse 10 (lees het slechtst denkbare resultaat binnen de rating) dat de onderneming in staat van desoriëntatie is waarbij onmiddellijk en rigoureus moet worden ingegrepen. Of dat ingrijpen bestaat uit kapitaalsuitbreiding, desinvesteringen of deelliquidaties, moet worden voorbehouden aan de bestuurders; feit is wel dat indien men dit niet doet een mogelijk faillissement binnen drie jaar denkbaar is. Na een tweede achtereenvolgende OK-Klasse 10 is de recuperatie-tijd verminderd tot twee jaar en na een derde OK-Klasse 10 is dat veelal nog maar één jaar.
Zwaar weer
Bedrijven die in zwaar weerkomen krijgen de stormwaarschuwing OK Score 10. Voorbeelden van bedrijven waar het fout ging zijn: Landis (OK Score 10 over 2000, failliet in 2002), DAF (OK Score 10 over 1991, failliet in 1993), Tulip (OK Score 10 in 1995, surséance in 1998) Ceteco (OK Score 10 over 1997, failliet in 1999) Getronics (OK Score 10 over 2000, redding door KPN in 2007). Van Getronics kan verder nog worden gezegd, dat het verlies van € 145 miljoen dat door Wagenaar in februari 2007 naar buiten werd gebracht reeds medio 2006 door OK Score was gesignaleerd en werd gepubliceerd. Sommige van deze stormwaarschuwingen werden publiekelijk vooraf gegeven (zoals Ahold in februari 2002, andere slechts vertrouwelijk in het kader van bijvoorbeeld de OK-Score beleggingsadviezen.Inmiddels heeft ook de beurs de OK-Score ontdekt. Door de OK-Score rating in te zetten als pré selector van AEX-aandelen wordt in zes jaren (2003-2008) een out-performance van 8949 basispunten lees 89,49% bereikt t.o.v. de AEX index. (minus 13,18% tegen plus 76,31%)
Weerbericht
De vraag rijst dan onmiddellijk: Wat moet een accountant, zoals van Tomtom NU doen als hij/zij per maart 2008 op de hoogte wordt gebracht dat het onderhavige bedrijf een OK-Score 8 en per maart 2009 een OK-Score 10 heeft gekregen. Een prangende vraag gelet een aantal concrete opdrachten en ook nog lopende pilot projecten waar de OK-Score wordt gehanteerd. Een foute reactie is om de kop in het zand te steken en te wachten tot de storm gaat liggen. De OK-Score werd ontwikkeld tijdens een PhD programma tussen 1996 en 2002 en heeft intussen een onverwoestbaar trackrecord met dreigende faillissementen en megafraudes uit eigen land en ook in het buitenland. Zowel justitie als curatoren zetten intussen de OK-Score in.
Leiderschap
Een goede reactie van het accountantskantoor is om direct te adviseren om de betreffende firma onder bijzonder beheer te stellen, een beproefd recept in bankenland. Hiermee is bedoeld een vast team van de President Commissaris, een financieel expert van de Raad van Commissarissen, de controlerend accountant plus tenminste één collega, alsmede een externe jurist. Op deze wijze is de controlerend accountant pro-actief en zal hem geen blaam treffen. Dit team dient zich gedurende enkele jaren in te zetten ter redding van het bedrijf; immers een OK-Score 10 indiceert de dreiging van een faillissement maar voor de aandeelhouders ook andere dreigingen b.v. claim emissies, omzetten obligatieleningen e.d. maar altijd is daarbij de beurskoers in het geding.
TomTom
In het voorbeeld van TomTom is het al een paar jaar zwaar weer. Dit bedrijf kreeg over de jaarcijfers 2007, d.w.z. in maart 2008 een OK-Score 8 en vorige maand over de jaarcijfers 2008 een OK-Score 10. Per medio april 2009 is er helaas weinig meer over van de ooit zo trotse beurskoers. In 2008 werden de OK-Score beleggers gewaarschuwd en konden tijdig uitstappen bij een beurskoers van ca. € 35. De OK-Score bleek weer eens een belangrijk weerbericht. Is het intussen bij TomTom tijd voor echt accountants leiderschap ?
Willem D. Okkerse MBA
CEO OK-Rating Institute
Geplaatst door Nico Willard - 10-10-2008 10:21:57
Een reactie vanuit met name (bedrijfs)economisch gezichtpunt is van belang. Temeer gezien de laatste actie van het MINFIN. De heer Bos cs lijkt niet te begrijpen dat een potentieel aangekondigde
"aandelenverwatering" averechts werkt op een gestreste aandelenbeurs.
Beter lijkt mij op de (systeem)crises aan de activakant op te lossen. Een garantieregeling voor banken die aan andere financiële instituten geld uitlenen lijkt mij eerder een begin van een oplossing. Tevens zal vanuit de toezichtfunctie van de DNB en AFM meer nadruk moeten liggen op het afdwingen van een betere implementatie van risicomanagement procedures. Geen nieuwe regels op dit punt maar meer nadruk op de (interne) rapportage van risicofactoren en de plaats van deze rapportage binnen de organisatie.
Geplaatst door Johan Visser - 9-10-2008 15:48:56
Beste Tom,
Wedden dat de Big4 hoogleraren oorverdovend stil blijven?Spreken kost ze punten in de jaarlijkse beoordeling en dus geld.Bovendien is een Big4 maat een zeer hoog betaalde werknemer zonder ontslagbescherming.De persoonlijke risico"s zijn te groot.Zou me ook niet verbazen als de juristen/advocaten van de kantoren ze met pek en veren bedreigen om te zwijgen.De claims komen er ongetwijfeld aan.Alles geheel begrijpelijk en invoelbaar.Jammer alleen dat de geloofwaardigheid van het prachtige Openbaar Beroep zo naar de Filistijnen gaat.Misschien is nationalisatie van het beroep een goed idee
Geplaatst door marcel - 7-10-2008 22:58:52
Eens!