Accountant kan meer

donderdag 27 november 2008 | 6 reacties

Het is dat de overheid is ingesprongen, anders waren Fortis, ABN AMRO en ING voor onze ogen omgevallen. De betrokken accountants hebben niet in het openbaar gewaarschuwd voor de ramp die zich onder hun ogen voltrok.

Waarom niet? De laatste formele mogelijkheid daartoe zou een aangepaste verklaring zijn geweest. Een meer adequate weg zou echter zijn dat de accountant zich met een ad hoc bericht tot het publiek richt op het moment dat hij inziet dat het niet goed zit.

Het probleem is dat zodra de accountant in het openbaar vaststelt dat de bank bloot staat aan in zijn ogen te grote risico's, een bank run het gevolg is. Het is vanaf dat moment zeker dat de bank om gaat vallen.

Accountants hebben wel binnen de gecontroleerde bank gewaarschuwd maar niet daarbuiten. En zelfs als bij openbaarmaking een bank run uit kan blijven, is het onwaarschijnlijk dat accountants de alarmbel zouden luiden.

De accountant is onzeker omdat hij aankijkt tegen een wereldwijd fenomeen waar banken grote risico's namen die ze liefst buiten de balans hielden. Als hij de risico's op de korrel neemt bij controle, zal hij worden weggehoond door de bankleiding die kan wijzen naar een wereldwijd fenomeen. Dat risico loopt hij eveneens als hij de problematiek bij zijn internationale collega's aan de orde zou stellen.

Langs die weg kon het bankwezen elk jaar het gelopen risico vergroten waarmee de voor onze ogen voltrokken ramp onomkeerbaar optrad. Het fenomeen is vergelijkbaar met de drenkeling waarvoor de kans op redding afneemt naarmate het aantal kijkers toeneemt. Iedereen kijkt, dus niemand doet wat.

Wat kan de individuele accountant dan wel doen?

Op dit moment heeft de accountant maar twee mogelijkheden: de raad van bestuur en het auditcomité van de bank waarschuwen of naar buiten gaan en een bank run veroorzaken.

Om te voorkomen dat de accountant alleen binnen de muren van de bank problemen signaleert en wacht op anderen om hiervan openbaar melding te maken, is het wenselijk dat reserves die de accountant heeft bij de genomen bankrisico's ook expliciet te bespreken met de toezichthouders: AFM en DNB.

Dus, of het bankbestuur nu wel of niet ingaat op de door de accountant gesignaleerde problemen, de accountant brengt aan de toezichthouders en bestuur hetzelfde rapport uit aangaande reserves die de accountant heeft.

Deze expliciete waarschuwing aan bedrijf en toezichthouder brengt de onzekerheid niet terug tot nul. Wel kan de accountant daarmee risico's naar buiten brengen zonder gelijktijdig een ramp over de bank af te roepen. Bovendien kan hij een moment kiezen waar de situatie nog omkeerbaar is.

Anders dan de accountant hebben toezichthouders immers toegang tot een breed veld van mogelijkheden om tot een oplossing te komen, zoals onlangs weer is gebleken.

Jan Bouwens (met dank aan Gijs Bak)

Deze bijdrage is tevens gepubliceerd als column het Financieele Dagblad van 26 november 2008.

Reacties

Geplaatst door Bouwens - 2-12-2008 15:22:04

Beste Dennis,

De vraag is of de onafhankelijkheid beter gediend is met een staatskantoor. Dat geldt zelfs voor de onafhankelijkheid. We hebben onafhankelijke toezichthouders als DNB en AFM. Zij bezitten een monopolie. Kunnen we daarmee zekerder stellen dat zij zich onafhankelijk opstellen dan wanneer we met vier concurrerende accountants te maken hebben? Ik twijfel daaraan.

Vriendelijke groet,

Jan

Ps. Ik weet niet waar je andere reacties zijn. Ik ken nu drie meldingen.

Geplaatst door Dennis Doornbos - 1-12-2008 22:54:45

Jan, weet jij waar mij reacties zijn gebleven, ze zijn niet meer zichtbaar...?

Geplaatst door Dennis Doornbos - 30-11-2008 23:09:51

Beste Jan,

Op zich een punt, echter, ik denk dat de kosten middels het huidige systeem veel hoger zijn. Ga maar na, 4 kantoren, 4 afdelingen vaktechniek, 4 marketingmachines die allemaal willen scoren, tig partners die een niet geringe boterham verdienen, medewerkers van accountantskantoren die een bonus krijgen die met name gebaseeerd is op financiele prestaties op korte termijn (waar kennen we dat van???) etc etc

Laat staan dat er nog te weinig discussie is over de echte onafhankelijkheid van de kantoren. Immers, alle banken hebben zoveel ingewikkelde constructies en belangen in elkaar dat een beslissing van accountant A bij Bank Y grote gevolgen kan hebben voor Bank Z, eveneens in de portefeuille van accountant A.......kunnen we dit nog uitleggen aan de buitenwereld..

Dus de combinatie van kosten en onafhankelijkheid, samen met de functie van banken voer voor broodnodige discussies lijkt mij.

Geplaatst door Bouwens - 27-11-2008 23:36:48

Beste Dennis,

Ik weet niet of een onhankelijk instituut de gewenste kwaliteit kan brengen. Ondernemingen hebben een commercieel belang dat is waar. Maar hoe waarschijnlijk is het dat een onafhankelijk instituut betaald door de maatschappij zijn taak kan volbrengen tegen door een door de overheid bepaalde (of zelfs betaalde) prijs? Als steeds ingewikkelder producten worden gemaakt, behoeft de controle uitbreiding. Zal de overheid zo'n verhoging willen (laten) betalen als dat aan de orde is volgens het onafhankelijke instituut? In de commercie is die kans hoger dan in een overheidsomgeving. Regelgeving kan verder helpen de accountant in de juiste richting te doen werken.

Geplaatst door Dennis Doornbos - 27-11-2008 22:34:02

Des te meer reden om de discussie aan te gaan of banken wel gecontroleerd moeten worden door profit-kantoren. De functie van een bank in het maatschappelijk verkeer is dermate belangrijk dat alleen een zeer kritische houding van toepassing zal moeten zijn.

Hoe kan een accountant nu ongedwongen kritisch zijn als hij weet dat de exposures die de bank loopt ook grote gevolgen heeft voor andere klanten in zijn controlepraktijk (wereldwijd)........Denk daarbij ook aan alle financiele belangen die de banken hebben in elkaar via ingewikkelde, voor de buitenwereld niet zichtbare, constructies.

Waarom worden de banken niet gecontroleerd door een volledig onafhankelijk instituut waarbij medewerkers een goed salatris krijgen omdat zij een zeer verantwoordelijke baan hebben.....

Waarom krijg ik het gevoel dat deze discussie toch enigzins uit de weg wordt gegaan door accountants...???

Geplaatst door Herman van Brenk - 27-11-2008 20:48:23

Het lijkt mij niet meer dan logisch om bij gesignaleerde problemen de toezichthouder in te schakelen. De accountant is toch vertrouwenspersoon van het maatschappelijk verkeer? Dat is volgens mij niet alleen zijn opdrachtgever. Tijdige communicatie met de toezichthouder(s) lijkt mij dus een prima idee.