Assurance op maat: uitstekend idee, mits

donderdag 29 september 2011 | 7 reacties

'Assurance op maat' kan de relevantie, efficiëntie en transparantie van de accountantswerkzaamheden verbeteren. Helaas past deze opdrachtvorm niet binnen de huidige NVCOS, met zijn slechts twee ‘smaken' assurance.

Op 11 augustus 2011 reageerde Marcel Pheijffer op de discussiebijdragen naar aanleiding van zijn 'Blauwdruk' voor een nieuwe opzet van de accountantssector. Hij beklaagde zich er over dat de discussiebijdragen, waaronder die van mijzelf, waren gefocust op één punt uit zijn betoog - afschaffen van de wettelijke controleplicht - en voorbij gingen aan de andere in zijn Blauwdruk opgenomen elementen, waaronder het aspect maatwerk.

Op 25 augustus 2011 is hij op zijn wenken bediend door Johan Nelemans , die een aantal heldere voorbeelden geeft van 'assurance op maat'. Is dit nu een begaanbare weg of niet? En welke mogelijkheden en beperkingen biedt dit product?

Ik richt mij bij de beantwoording met name op het mkb en neem als uitgangspunt de door ons allen onderschreven afschaffing van de wettelijke controleplicht, c.q. ophoging van de grenzen voor controle.

Maatwerk houdt volgens de Blauwdruk in dat het 'aan de markt wordt over gelaten of er behoefte is aan accountantscontrole' en dat de accountantscontrole 'wordt toegesneden op de specifieke wensen van de door de accountant te bedienen doelgroepen'.

Als de wettelijke controleplicht voor het mkb is afgeschaft, is het aan marktpartijen om aan te geven of zij voor bepaalde verantwoordingen assurance wensen en zo ja, in hoeverre.

De huidige NVCOS legt hier strikte beperkingen op. Assurance is er slechts in twee maten: controle en beoordelen. Meer smaken hebben we niet (merk op dat Pheijffers voorbeelden van maatproducten geen assurance-opdrachten zijn). We hebben dus meer vrijheid nodig dan de huidige wet- en regelgeving ons biedt.

Bij de hiernavolgende invulling van het concept 'assurance op maat' houd ik wel vast aan de in het Stramien gegeven uitwerking van een assurance-opdracht - te weten de ethische uitgangspunten (waaronder onafhankelijkheid), doelstelling (vergroten van vertrouwen) en elementen van zo'n opdracht (verantwoording, criteria, drie partijen, werkzaamheden en rapport) - maar zonder de beperking tot twee smaken in acht te nemen.

Dat laatste kunnen we ons veroorloven omdat in het mkb de beoogde gebruikers (één van de drie betrokken partijen), anders dan in het ‘grootbedrijf' in aantal beperkt zijn en vooraf met naam en toenaam bekend. Daarom is het mogelijk, en wenselijk, dat zij worden betrokken in het proces van opdrachtformulering.

Dat is de basis voor 'assurance op maat': een assurance-opdracht, maar dan één waarin de beoogde gebruiker(s) mede aan het roer staan. Dit uitgangspunt legt meteen een beperking op aan de verspreidingskring van het assurance-rapport, en wel tot die gebruikers die in het opdrachtformuleringsproces zijn betrokken. Deze beperking zal echter in het mkb geen bezwaar zijn.

Kern van de 'assurance op maat' is dat de risicoanalyse vooraf is afgestemd met de beoogde gebruikers, dat de accountant zijn werkzaamheden daarop toesnijdt, en in zijn rapportage tot uiting brengt in hoeverre afwijkingen van materieel belang in de verantwoording of onzekerheden in de controle aanwezig zijn (voor voorbeelden zie de bijdrage van Johan Nelemans).

Dat zou kunnen door middel van een assurance-rapport waarin minstens tot uiting komt wie de beoogde gebruikers zijn en wat de controledoelstellingen waren; een langer rapport van werkzaamheden en bevindingen is ook een mogelijkheid, mits er een heldere conclusie in staat (anders is het geen assurance-rapport).

Deze aanpak heeft onmiskenbaar als voordeel dat het accountantsproduct relevant is en efficiënt tot stand komt. Als we voldoende waarborgen inbouwen in de opdrachtfase, bijvoorbeeld door een meerpartijenovereenkomst, en in de rapportering, door te kiezen voor een long form rapportage van werkzaamheden, dan is ook de transparantie van het product veel groter dan de huidige accountantscontrole.

Mijn conclusie is dat 'assurance op maat' een uitstekend idee is. De relevantie, efficiëntie en transparantie van de accountantswerkzaamheden zal er door verbeteren, mits:

de gebruikers vooraf worden betrokken bij de risicoanalyse (alleen mogelijk in het mkb);
de rapportage een duidelijk beeld geeft van doelstellingen, werkzaamheden, en uitkomsten;
de accountant een conclusie formuleert waarin het niveau van geboden zekerheid ten aanzien van gespecificeerde risico's duidelijk tot uiting komt.

Duidelijk is echter ook dat deze opdrachtvorm binnen de huidige NVCOS niet past.

Joop Anemaet

Reacties

Geplaatst door Marcel Pheijffer - 4-10-2011 19:33:11

Beste Joop,

dank dat je de discussie over maatwerk weer een stapje verder hebt gebracht!

Groet,

Marcel

Geplaatst door Dick van Onzenoort - 4-10-2011 17:31:20

Volgens mij kan er heel simpel, prima assurance-op-maat worden geleverd via een 4400-opdracht, mits hierbij weer de toevoeging wordt gehanteerd: "... geen zekerheid, anders dan over de aspecten die door ons zijn onderzocht en waarover dienovereenkomstig wordt gerapporteerd."

Geplaatst door Pieter de Kok - 4-10-2011 14:48:28

Geen verrassing dat ik dit natuurlijk een zeer boeiende en prima denklijn vindt. Op termijn de jaarrekening vervangen door een Real Time MKB Dashboard, gekoppeld aan Real Time Assurance door de accountants, inclusief werking belangrijkste general en application controls rondom RT MKB Dashboard, met via data-analyse en processmining een koppeling naar uitzondering op transactieniveau en werking interne controle op processniveau. MKB ondernemers op maat ondersteunnen, anno NU, ondersteunen, mooiste vak!

Geplaatst door Joop Anemaet - 4-10-2011 10:52:10

Bij deze geef ik antwoord op de reacties van Arnout, Barry en Karel:

Arnout:
De NV COS vormen een keurslijf waarin wij gedwongen worden assurance te leveren als een standaardproduct, in plaats van assurance op maat. De beperkingen beginnen al in het Stramien, waarin assurance wordt beperkt tot twee smaken (Stramien paragraaf 3 en 11), maar belangrijker misschien nog is de bepaling dat bij een controle moet worden voldaan aan alle standaarden, wat de opdrachten tot controle van elementen van verantwoordingen praktisch onuitvoerbaar kan maken (COS 805-7), en de één op één relatie tussen specifiek overeengekomen werkzaamheden en non-assurance (COS 4400).

Barry:
De probleemstelling van deze column was, of wij een alternatief assuranceproduct zouden kunnen maken voor de wettelijke controle van de jaarrekening in het mkb, omdat die controle te duur en te inflexibel is: het is als het schieten met hagel, gericht op een vage algemene gebruiker die we niet nader omschrijven, terwijl we juist in het mkb de potentiële gebruikers heel goed kennen. Dat moet dus efficiënter en effectiever kunnen. Het gaat echter nog steeds om assurance met betrekking tot historische financiële informatie. En dus bieden NV COS 3000 etc geen soelaas, want die gaan over ‘assurance opdrachten anders dan controle of beoordelen van historische financiële informatie’(voor zover daarover een misverstand zou bestaan: deze titel moeten we lezen als ‘assurance op andere objecten dan historische financiële informatie’ en niet als: ‘assurance anders dan controle of beoordelen’, want dat wordt dus door het Stramien uitgesloten).

Karel:
Voor de onafhankelijkheid maakt het naar mijn smaak geen verschil of we een standaard assurance product leveren of ‘assurance op maat’. Hooguit zou je kunnen beweren dat je door vergroting van de transparantie eventuele twijfels zou kunnen verminderen over de objectiviteit in de oordeelsvorming, als je tenminste zover gaat dat je de werkzaamheden en bevindingen in je rapport beschrijft (wat te overwegen is, gegeven de beperkte verspreidingskring van het rapport). Maar dat er spanningen blijven, geef ik Karel graag toe.

Tenslotte
Ondanks deze kritische noot sta ik heel positief tegenover het idee ‘assurance op maat’: ik denk dat we er het maatschappelijk verkeer, onze klanten en niet te vergeten onszelf een grote dienst mee zouden bewijzen. Dus als jullie mogelijkheden zien? Wat bijvoorbeeld te denken van een assurance rapport bij een mkb jaarrekening, waarin uitsluitend de ‘minimumpositie’ wordt gecertificeerd, wanneer de beoogde gebruiker de financier is?

Geplaatst door Karel Groot - 3-10-2011 16:54:44

Mijn gevoel bij het lezen van dit artikel zegt: assurance op maat geeft alleen maar een grotere bedreiging voor de onafhankelijkheid. Hiervoor kunnen waarborgen getroffen worden. Echter, hoe zit het met de onafhankelijkheid in schijn?

Geplaatst door Barry van Leeuwen - 3-10-2011 16:21:50

@ Arnout, domme vraag misschien, maar COS 3000 voorziet hier toch in?

Geplaatst door Arnout van Kempen - 3-10-2011 13:55:36

Als je bedoelt dat deze vorm door de schrijvers van de COS niet voorzien lijkt: eens.

Maar als je bedoelt dat de COS deze vorm uitsluit: waarom?