Corruptiebestrijding: accountant moet streng zijn

donderdag 31 mei 2012 | 9 reacties

In een recente publicatie constateert Ernst & Young een verslapping van de moraal onder bestuurders van Nederlandse bedrijven rondom corruptie, mogelijk ten gevolge van de economische crisis. Accountantsorganisaties hebben enerzijds mogelijk een commercieel belang bij het creëren van aandacht voor dit onderwerp. Anderzijds kan er nooit te veel aandacht zijn voor corruptie, zijn zending en missie noodzakelijk en is elke steun welkom.

Geloof kan men niemand schenken: corruptie is het kwaad, de duivel waar het gaat om de rechtvaardige economische ontwikkeling van de zwaksten in elke samenleving en uiteindelijk de samenleving als geheel. Corruptie is crimineel en vernietigend.

Omkoping vergroot de kloof tussen arm en rijk en frustreert economische en technologische ontwikkeling. In een economische crisis is toenemende omkoping daarom wel het laatste waarop je zit te wachten. Het Nederlands bedrijfsleven lijkt in toenemende mate een actieve omkoper of heeft in ieder geval die perceptie van zichzelf.

Het zegt iets over de Nederlandse moraal, dat wij als rijk land het excuus van de economische crisis aanwenden als rechtvaardiging voor omkoping. Vermoedelijk, mede als gevolg van de afbrokkelende maatschappelijke solidariteit, vallen Nederlandse bedrijven terug op tekortschietende intuïties: 'Ikke, ikke, ikke en de rest kan stikken' en 'Als ik het niet doe, dan doet een ander het wel'.

Rationeel weet iedereen dat corruptie maatschappelijk bederf veroorzaakt. Rationeel weet iedereen dat corruptie een strafbaar feit oplevert. We moeten leren geloven dat er maar één weg is om dat maatschappelijk bederf te voorkomen: niet meedoen en zorgen dat iedereen daar van overtuigd raakt. Dat geloof zal ons instinct de volgende keer de goede kant uitsturen; het instinct dat welvaart en groei brengt.

Juist accountantsorganisaties, het maatschappelijk verkeer dienend, moeten aandacht vragen voor het onderwerp corruptie en de schade die dat veroorzaakt. Van de accountant wordt een professioneel kritische houding verwacht en daar hoort het zending verrichten voor lastige onderwerpen bij.

In dit verband dient de accountant ook streng te zijn voor zijn eigen cliënt. Omkoping is een meldenswaardige ongebruikelijk transactie. Voorts, dankzij wetgevende initiatieven in Nederland (strafmaat) en vooral het Verenigd Koninkrijk (UK Bribery Act), kan hij zijn cliënt voorhouden dat 'wie niet wil horen' een steeds grotere kans heeft dan maar 'te voelen'.

Maar hij zou ook kunnen uitleggen dat duurzaam zakelijk succes slechts is te baseren op eerlijk zakendoen. Deugd loont!

Peter Schimmel


  • Reageer
  • Print
  • Twitter
  • LinkedIn
  • Facebook
  • Delen

Reacties (9) | Reageer


Reacties

Geplaatst door Fokko - 2-8-2012 12:15:25

De vijf fundamentele beginselen voor de AA-Accountant zijn de principes die hij nooit mag schenden


Eerlijk zaken doen ? Laat me niet lachen. Zelfs binnen de TOP 20 van accountantskantoren in Nederland worden deze 5 fundamentele beginselen (basisprincipes) aan hun laars gelapt! Accountants in Nederland denk na wat je doet zouden Ernst en Bobby hebben gezegd................

Geplaatst door Roger Moore - 5-6-2012 11:38:09

Helemaal met de heer Mock eens!

Geplaatst door Jan Bouwens - 5-6-2012 7:56:14

Er heerst geen zekerheid. Volgens mijn definitie moet elke partij in de spiegel kunnen kijken en dan met droge ogen kunnen zeggen dat hij/zij er alles aan deed om vast te stellen of hij de ander wel bevoordeelt (niet benadeelt) met zijn levering. Het kan heel lucratief zijn deze actie achterwege te laten of halfhartig uit te voeren. Zo kan een accountant veel moeite doen om een waarde te bepalen (goed voor de belanghebbenden), of kan hij na een ‘globale’ toets meegaan met de waardering van gecontroleerde entiteit. Tussen deze twee benaderingen zit een wereld van verschil en het is heel moeilijk om aan te tonen of in dit geval de accountant voldoende zijn best deed. “Je best doen” is immers een subjectieve notie.

Geplaatst door Arnout van Kempen - 4-6-2012 18:56:39

Die definitie van "voordeel" lijkt me aanvechtbaar. Die definitie van "eerlijk" is zeker aanvechtbaar. Mogelik een academisch bruikbare definitie, maar ik durf er wel wat om te verwedden dat "het maatschappelijk verkeer" iets anders bedoelt met het begrip "eerlijk"

Hoe dan ook, bij deze definities is eerlijk zaken doen inderdaad nogal evident mogelijk. Sterker, dan is heteen open deur. En daarmee is één vraag met zekerheid beantwoord: dat bedoelde de vraagsteller dus kennelijk niet.

Waarmee dit gesprek een aparte vorm van leerzaamheid bereikt :)

Geplaatst door Jan Bouwens - 4-6-2012 11:40:56

Eerlijk betekent in het maatschappelijk verkeer dat een ruil tussen personen voordeel voor hen beide oplevert. Voordeel treedt op als in de context van de ruil er op dat moment voor beide geen betere deal voor handen is waarvan een van de leverende partijen weet heeft. Weet hebben betekent dat betrokkenen weet heeft of weet kan (moet!) hebben als hij enige moeite doet informatie te verzamelen.

Geplaatst door Arnout van Kempen - 4-6-2012 10:54:21

Misschien wordt het wat te filosofisch, maar "eerlijk" is imho een van de meest misbruikte en een van de leegste woorden van onze taal.

Als je naar betekenissen gaat zoeken kom je zaken tegen als: 1) Behoorlijk 2) Betamelijk 3) Bonafide 4) Braaf 5) Billijk 6) Betrouwbaar 7) Dapper 8) Degelijk 9) Deugdzaam 10) Deugdelijk 11) Eenvoudig 12) Eervol 13) Eerzaam 14) Echt 15) Fatsoenlijk 16) Fideel 17) Fiks 18) Fair 19) Geducht 20) Goed 21) Geschikt 22) Gemeend 23) Gepast 24) Getrouw 25) Integer (die komen uit het puzzelwoordenboek)

In de politiek betekent "eerlijk" over het algemeen: de lasten leggen bij de mensen die niet op ons stemmen.


Eerlijk is een opmerkelijk subjectief begrip, met een morele lading. Als ik iets eerlijk noem zeg ik twee dingen:
1. ik vind het correct
2. ik vind dat iedereen dat zou moeten vinden, en zo niet, deug je niet.

Al jaren geef ik mijn kinderen die klagen dat iets niet eerlijk is als antwoord: "niemand heeft je ooit beloofd dat de wereld eerlijk is, ik zeker niet. Het zal best dat jij het niet eerlijk vindt, maar het is de werkelijkheid, en dáár heb je mee te maken."

Bestaat "eerlijk zaken doen"?

Als je dan eerst even vertelt wat je bedoelt met "eerlijk"?

Jan Bouwens doet dat impliciet. Kennelijk meent hij dat het eerlijk is als het economisch efficient is, en veronderstelt hij dat "geld verdienen" niet door iedereen eerlijk wordt gevonden, dus dat benoemt hij nog expliciet als eerlijk.

IS dat ook eerlijk, of zou Coen Visser iets anders bedoelen met "eerlijk"? Zijn vraagstelling doet dat wel vermoeden.

Voor zover er een eenduidige opvatting over eerlijkheid bestaat, lijkt die nogal sterk op Kant gebaseerd. De koppeling naar "deugd" bovenstaande doet dat ook al vermoeden. Wat is "eerlijk" volgens Kant? Je zou het kortweg kunnen zeggen als: je zou moeten handelen volgens een regel waarvan je zou willen dat die regel voor iedereen zou gelden. (Zie termen als "categorische imperatief" bij google, voor de liefhebber)

Die regel heeft iets sympathieks, en er lijkt op logische gronden weinig tegen in te brengen. Dus dat economen een soort axiomatische bewering kunnen doen dat eerlijkheid goed en efficient is zal niet direct op verzet stuiten.

Maar waar is het bewijs?

Wie Kant zegt, moet ook Nietzsche zeggen. De filosoof met de hamer heeft van Kants deugdenethiek weinig meer dan rokende puinhopen achter gelaten. En op bijzonder logische gronden. Kant, zelf gezien zijn opmerkingen over de metafysica (in klassieke zin) kennelijk een atheïst, heeft een soort wrekende godheid nodig om zijn categorische imperatief in de praktijk een schijn van kans te geven. Nietzsche rekent daar genadeloos mee af: God is dood, en dat heeft directe implicaties voor ons zedelijk denken. Eerlijk? Welnee, de wil tot macht. De "adelijke mens" die in bittere strijd met de "lage meute" is gewikkeld is bepalend. Eerlijkheid is vooral eerlijk zijn naar jezelf, eerlijk opkomen voor je eigen adelijkheid, verantwoordelijkheid nemen op grond van je anders zijn en "je eigen ding doen" ten koste van anderen indien nodig.

Ik ben niet goed op de hoogte van het macro-economisch onderzoek op dit gebied, maar ik meen me vaag te herinneren gelezen te hebben over onderzoek dat niet van een fijn Kantiaans ideaal uit gaat, maar van de werkelijkheid. En als ik me niet vergis is de conclusie al vrij snel dat eerlijkheid vooral iets is dat in een efficient economisch systeem aan anderen wordt opgelegd, terwijl we allemaal zelf toch wat meer naar eigenbelang kijken. Was het Adam Smith al niet die juist in de neiging tot oneerlijkheid de onzichtbare hand van de markt herkende? Omdat we allemaal streven naar eigenbelang (cf Nietzsche), en niet naar eerlijkheid (cf Kant), werkt de markt.

Bestaat eerlijk zaken doen? Het zou zomaar zo kunnen zijn dat het niet bestaat ex ante, maar wel ex post. De collectieve neiging naar bevrediging van een oneerlijk eigenbelang, levert uiteindelijk eerlijkheid op.

Maar ik roep maar wat, ben benieuwd naar mensen die er meer verstand van hebben dan ik, die willen reageren.

Geplaatst door Harry Mock RA - 4-6-2012 10:52:03

""De economische crisis" krijgt weer overal de schuld van,maar dat is veel te kort door de bocht en feitelijk niet juist:

1e De VEB en Deloitte vechten deze week een robbertje Ahold, de datering van de
beruchte sideletters is van ver voor de crisis

2e De Ondernemingskamer heeft de puinhopen van Landis opengegooid, dat zijn gebeurtenissen van bijna 10 jaar geleden.

3e Als er ergens corruptie en omkopingen zijn geweest is dat bij de parlementaire enquete van de bouwfraude(ook ver voor de crisis) wel duidelijk geworden.

4e Daaruit heeft niemand lering getrokken, bij de Vastgoedfraude hebben de betrokkenen gewoon van de gelegenheid gebruik gemaakt.Geen sprake van crisis.

Prof H J van der Schroeff placht in zijn colleges meermalen te waarschuwen:
""Power corrupts and absolute power corrupts absolutely""

Geplaatst door Jan Bouwens - 4-6-2012 9:19:03

@Peter
We weten uit onderzoek dat fraude in 75% van de gevallen met de beste bedoelingen voor het bedrijf begint met het opzoeken van grenzen door de bestuurder. Maar als de grens eenmaal is gevonden, is de rek eruit en wordt deze vervolgens overschreden. Er is dus alle reden voor de accountant om streng te zijn. Hiermee beschermt hij zowel de maatschappij als de bestuurder.

@ Coen

Natuurlijk bestaat eerlijk zaken doen. Als jij iets kan, dat een anderen niet of minder goed kan doen, terwijl de activiteit toch moet worden gedaan, is het efficiënt voor beide partijen om zaken te doen. Daar mag ook geld mee worden verdiend.

Geplaatst door Coen Visser - 31-5-2012 13:16:49

Misschien wat filosofisch, maar bestaat eerlijk zakendoen eigenlijk wel? Overigens wel mee eens dat deugd loont, maar dit niet moet niet tussen de oren zitten. Juist dan gaat het fout. Misschien eens tijd om die ratio achter ons te laten en meer te komen tot een levenswijze. Ratio is namelijk verradelijk en heeft de mooiste intenties, maar zoals gezegd: the road to hell is paved with good intentions.

Overigens sta ik volledig achter het punt dat wij als accountants onze verantwoordelijkheid moeten nemen.


Reageer op dit artikel


 









Laatste reacties







Over de auteur


Archief