Debat accountant negeert het mkb

donderdag 14 april 2011 | 3 reacties

Suggesties voor het transformeren van het accountantsvak vliegen in 't rond. De mkb-aspecten worden helaas vergeten en dat moet veranderen.

De kritiek is duidelijk: accountants gebruiken de controleopdracht om lucratievere adviesopdrachten binnen te slepen en dat ondergraaft hun onafhankelijkheid. Dat moet anders en met minder risico's voor maatschappelijk onheil.

Daarom pleit Tweede Kamerlid Plasterk voor verplichte roulatie van accountants en gaan stemmen op om de controle en de adviesfunctie verplicht te scheiden. Op de voorstellen is veel kritiek. Deels vanuit simpele onwil om te veranderen, deels uit praktische overwegingen.

Het is goed om het accountancyvakgebied op te schudden. Maar de discussie richt zich te veel op de top van de markt. De realiteit van de Nederlandse economie is dat deze wordt gedragen door duizenden middelgrote en kleinere bedrijven die onder de maatschappelijke radar opereren en waar geen sprake is van exorbitante zelfverrijking en niet te rechtvaardigen bonussen, maar die in termen van nationaal product en werkgelegenheid minstens zo wezenlijk zijn als de topbedrijven.

Toch dreigt de accountantsdiscussie grote en ongewenste consequenties te hebben voor dit belangrijke segment van ondernemend Nederland. Er wordt nauwelijks een onderscheid gemaakt tussen het grootbedrijf en ondernemingen van openbaar belang enerzijds en het mkb anderzijds.

Een ver doorgevoerde formalisering van de verhouding tussen bedrijf en accountant vereist bijvoorbeeld een mate van organisatie die de meeste kleinere bedrijven simpelweg niet bezitten. Hier draait het deels om intuïtie, een wezenskenmerk van ondernemerschap, waar de accountant een onmisbare rol speelt als vertrouwenspersoon.

Omdat de accountant minder kan steunen op de organisatie van de klant zijn intuïtie en contact met de ondernemer erg belangrijk voor de controle. Juist daar haalt de accountant de belangrijke informatie over belangrijke risico's en kan hij de klant daar ook tijdig op wijzen.

De huidige discussie concentreert zich niet op de ethische aspecten. Te stringente regelgeving kan opzettelijk laakbaar gedrag nimmer voorkomen, maar wel pragmatische dienstverlening frustreren. Als er al meer regels moeten komen, begin dan met het verplicht bijscholen van accountants in psychologie, ethiek en communicatievaardigheden.

Daarnaast is het noodzakelijk dat de discussie niet langer eenzijdig wordt gevoerd. Ook mkb-organisaties moeten zich duidelijker laten horen en dat geldt ook voor banken en zelfs voor de fiscus. Deze heeft geen politiek belang, maar is een belangrijke ervaringsdeskundige die in dit opzicht objectief kan adviseren over wat wenselijk en werkbaar is.

Het getuigt van moed als deze partijen zich mengen in de discussie, die nu nog helaas te veel wordt gevoerd vanuit ivoren torens.

Peter Feijtel en Jacco de Braal

Deze opinie is tevens gepubliceerd in het Financieele Dagblad van 14 april 2011.

Reacties

Geplaatst door Hans Hoekstra - 18-4-2011 13:56:54

Ja, als er al meer regels moeten komen, begin dan met het verplicht bijscholen van accountants in psychologie, ethiek en communicatievaardigheden. Daar ben ik het mee eens.
Al jaren ligt de focus op de zg. harde zijde van de controls, waarbij minder aandacht is voor de soft controls die zeker handig is in de omgeving van MKB ondernemers.
Maar let op: omdat de accountant minder kan steunen op de organisatie van de klant zijn intuïtie en contact met de ondernemer erg belangrijk voor de controle. Hier ligt voor de accountant dus een mogelijk vaktechnisch risico. Moet hij/zij wel een controle opdracht aanvaarden en uitvoeren? De suggestie om de controleplicht voor ondernemingen aan te passen (zie 1 van de reacties) is wellicht een aardige oplossing die eens verder zou moeten worden onderzocht. Voegt een accountantsverklaring altijd dat toe wat we ervan verwachten?
Ik ben het met de schrijvers eens dat de discussie niet alleen vanuit de 'ivoren toren' moet plaatsvinden. Maar ik zie zowel het gevestigde establishment in Amsterdam, maar ook de opinieschrijvers hier dat niet gezamenlijk oppakken. En dat is jammer, want zo gaat dat blijkbaar al jaren.

Geplaatst door Johan Peters - 15-4-2011 12:33:41

Vanuit Europees verband is er weinig zicht op afschaffing van de controleplicht op middelgrote ondernemingen. Feit is dat die specifieke controleplicht ook al jaar en dag functioneert en de daadwerkelijke problemen met maatschappelijke consequenties zich bij de OOB's manifesteren. De oplossingen voor die problemen, in welke vorm dan ook, raken vooralsnog echter ook de niet OOB controles.

Er worden dus maatregelen doorgevoerd in een situatie waar ze niets oplossen maar wel hinderlijke gevolgen hebben. Dat is contra productief. Misschien zelfs wel een "beetje dom".

De term OOB is natuurlijk niet voor niets gekozen: een Openbaar Belang is een ander belang en rechtvaardigt dus ook andere eisen dan een niet Openbaar belang. Dat wettelijk aangebrachte onderscheid komt maar zeer beperkt (of zelfs geheel niet) in beroepsregels en voorgestelde wettelijke maatregelen tot uitdrukking.

Het ligt op de weg van de NBA en van verstandige parlementsleden om van dat onderscheid wel werk te maken. De Big 4 kantoren zullen hen als door OOB gedomineerde controleurs die weg zeker niet wijzen. De bijdrage van de heren Feijtel en De Braal is daarom een zeer zinnige. Wie bij de NBA en in ons parlement gaat hier nu eens daadwerkelijk mee aan de slag?

Geplaatst door Barry van Leeuwen - 15-4-2011 11:49:09

Goed om te zien dat dit artikel ruim aandacht krijgt in de (sociale) media, voegt alleen niet veel toe aan de eerder op gang gebrachte discussies. Oproep tot discussies zijn nuttig maar wat is de oplossing? Als Accon-Avm zich nu eens hard zou maken voor afschaffing van de controleplicht voor middelgrote ondernemingen en andere kantoren sluiten zich daar bij aan. Dan pas kan er een discussie op gang komen tussen accountants banken en fiscus over wat maatschappelijk gewenst is aan mate van betrokkenheid van de accountant in het mkb. Komt ie discussie dan nog niet, tja dan weten we ook genoeg...