Donkere wolken boven accountants: enkele aanbevelingen

woensdag 19 november 2008 | 6 reacties

"Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Maar het vertrouwen in de accountantsverklaring - al beschadigd door de Enron-affaire - verdwijnt door de kredietcrisis met de snelheid van een Formule 1 wagen." Dit schreef het Financiële Dagblad in haar commentaar van 28 oktober 2008.

Harde woorden, pijnlijke woorden, maar helaas niet ongenuanceerd. De krant is hiermee de spreekbuis van talloos veel bestuurders en beleggers.

Geërgerd schrijft het FD: "Maar voor een belangrijk deel zijn het de accountants zelf die slecht functioneren. Zij hebben de afgelopen jaren kapitalen verdiend aan de invoering van Sarbanes-Oxley en IFRS. Zij hebben echter nagelaten om de naleving van de regels af te dwingen."

Vanzelfsprekend was ook deze keer de ondernemingsleiding van banken en verzekeraars primair verantwoordelijk, maar de verstandige leek - bij monde van het FD - verwacht nog steeds van gatekeepers een forse prestatie. En die is niet (zichtbaar) geleverd.

De reputatie van het openbaar accountantsberoep, met name van de big four, heeft wederom forse schade opgelopen. Een ieder die, zoals ondergetekende, accountancy een prachtig vak vindt (ik denk wel eens stiekem dat ik er meer om geef dan de RA's zelf) is hoogst bezorgd.

Het is mijns inziens ‘twee over twaalf' voor het openbaar beroep en toch ik hoor zo weinig. Dat maakt me bezorgd. Horende doof en ziende blind, denkt de verstandige leek.

Wat moet er gebeuren? In ieder geval niet opnieuw een uitvoerige discussie over het beroep. Dat hebben we na Enron etc. al ruimschoots gedaan. Er moet worden gehandeld!

Niet met het zoveelste kwaliteitssysteem, hoe goed bedoeld ook.

Ook moeten we direct ophouden met het lobbyen voor beperking van de aansprakelijkheid. Dat signaal wordt alleen maar geïnterpreteerd als egoïsme en gebrek aan vakmanschap.

Cliënten moeten gewoon worden ge-audit, tegengesproken en de deur gewezen als ze niet willen luisteren. En ze mogen dan niet (meer) met open armen worden ontvangen door een collega-kantoor, wat de Nederlandse Mededingingsautoriteit ook zegt.

De regels moeten strakker worden, én simpeler. Bij volkskapitalisme passen geen jaarrekeningen die je alleen kunt doorgronden als je accountancy hebt gestudeerd (en zelfs dan ...).

Nog wat aanbevelingen:

Kantoren dienen direct te stoppen met beloningsdifferentiatie tussen firmanten. Er mag geen ongezonde (financiële) concurrentie zijn (en iemand die niks presteert stuur je gewoon weg).
Binnen de grote kantoren moeten meer partners komen, de span of control is te ver opgerekt. Op korte termijn lijkt dat financieel lucratief, maar het is gespeend van ieder gezond risicomanagement. Om over de balans privé-werk maar te zwijgen.
Commercianten van het type ‘u vraagt wij draaien', dienen ernstig in de tang te worden genomen.
Vaktechneuten die alleen vanuit het vak naar de cliënt praten (en zich niet inleven in wat er per branche en cliënt speelt) worden eveneens bestraffend toegesproken.
Firmanten die van hun vak houden worden gekoesterd. Ze hoeven zich niet met bestuur en organisatie te bemoeien als ze dat niet willen. Overigens mogen ze dan ook niet meer mopperen op diegenen die deze rotklus wel voor hun rekening nemen.
Firmanten met een fijne neus voor fraudes en dergelijke worden opgenomen in de Hall of Fame van ieder kantoor.
Jonge firmanten worden gecoacht door wijze senior partners en niet langer bedreigd en onzeker gemaakt met valluikconstructies.
Partners met te dure auto's, te mooie horloges en te dure pakken worden dagelijks in de maling genomen. Goede wijn heeft immers zulke kransen niet nodig.
RA's die het ambacht niet beheersen (kunnen denken in journaalposten) worden bijgeschoold.
We gaan loyale criticasters koesteren en maken nooit meer flauwe grappen over Jules Muis ("The mouse that roared"). Wat heeft hij vreselijk gelijk gekregen!

Tot slot: big four accountants spreken nooit meer denigrerend over kleine(re) kantoren en de daar aanwezige collega's. Eerst gaan we ons eigen huis ingrijpend renoveren.

Johan Visser

Reacties

Geplaatst door Johan Visser - 25-11-2008 17:03:32

Beste mensen, dank voor alle reacties.Tegen Herman wil ik nog zeggen dat ik het ten principale met hem eens ben.Niettemin wil ik er wel op wijzen dat ik in de 20 jaar dat ik aktief ben wel ontzettend vaak denigrerende opmerkingen van Big Four accountants over kleinere kantoren heb gehoord.Om een aantal redenen bevreemdt me dit.Ten eerste hebben zeer velen eerst het vele goede van een groot kantoor genoten en gaan dan naar een kleiner kantoor.Daar aangekomen zijn ze heus niet alles vergeten.Ten tweede worden hersens per persoon en niet per organisatie uitgedeeld.Voorts hebben ook grote kantoren hun beperkingen.Fiscale basiskennis ontbreekt vaak(knap lastig als je in de DGApraktijk wilt werken) en de ambachtelijke kennis houdt bepaald niet over.Overigens heb ik ook MKB RA,s wel eens in de maling genomen als ze te gemakkelijk praten over grote controleopdrachten.De vooroordelen over Overheidsaccountancy zijn ook vaak dolkomisch.Is gewoon een vak apart en zeker niet iets wat je zomaar leert.Zo kan ik nog wel even doorgaan.Kortom meer onderling respect lijkt me een goed idee.De beeldbepalers van het beroep(de Big Four) zouden het goede voorbeeld dienen te geven.Noblesse oblige!

Geplaatst door Vincent Steenbakkers - 24-11-2008 22:39:58

Hallo Johan,

Weer ouderwets scherp!

Geplaatst door Herman van Brenk - 22-11-2008 12:11:25

Jammer dat big four accountants nooit meer denigrerend mogen spreken over kleine(re) kantoren en hun accountants, terwijl de kleine(re) kantoren vaak wel met een beschuldigende vinger naar de big four wijzen. Bij grote schandalen zijn namelijk meestal de big four betrokken. Kleine schandalen komen volgens mij minder snel in de publiciteit, maar je maakt mij niet wijs dat accountants van kleine(re) kantoren zo heel veel braver zijn. Ook daar is men commercieel, zijn er partners met dure auto's, laat men steken vallen en zijn er partners met een slechte balans werk en privé.

Het mes moet dus aan twee kanten snijden. De big four wijst niet naar kleine(re) kantoren en de kleine(re) kantoren wijzen niet naar de big four. Laten we vooral niet bezig zijn met elkaar de zwarte piet toewijzen, maar met z'n allen het vertrouwen in onze dienstverlening versterken.

Geplaatst door Edwin Bakker - 21-11-2008 21:58:39

Johan,

Ik ben het helemaal met je eens. Vooral het denken in journaalposten. En zo eens een beroemd voetballer zei (en nu in de context van de accountant): boekhouden is simpel, maar simpel boekhouden is moeilijk. Vaak het probleem is de fiscale kennis van een accountant in het MKB (advies voor de accountant: doe minimaal de cursus AA-belastingaccountant. Daar leer je een hoop van). Ik spreek uit eigen ervaring. Minimaal 70% van de vragen is fiscaal. Houd dingen simpel en duidelijk.

Geplaatst door D. van Onzenoort - 21-11-2008 11:57:43

Om maar even bij Jules Muis te blijven: ook dit lijkt me een mooie voor de komende Accountantsdag (of de Ledenvergadering)....

Geplaatst door F.van Hoorne - 20-11-2008 16:55:39

Hallo Johan,

De vercommercialisering heeft het beroep geen goed gedaan. De prijzenslag tussen de kantoren heeft clienten wel financiele voordelen gebracht ,maar heeft geleid tot de uitvoering van minimum-controleprogramma's en minimum-prestaties.
Te weinig diepgang in de controle betekent ook dat aspecten als fraude (en aandacht voor signalen en bedrijfsinherente risico's) onvoldoende worden opgepakt. M.i. wordt de laatste decennia een perfecte relatie met de client geprefereerd boven de uitvoering van een deugdelijke controle.

Met vr. groeten,

F.J. van Hoorne