Echte verandering komt van onderaf

maandag 14 november 2011 | 8 reacties

De huidige discussie over de regelgeving voor accountancy wordt te veel gedomineerd door de grote kantoren. De big four laten keer op keer zien vast te houden aan het bestaande businessmodel. Het is echter ongeloofwaardig om met droge ogen te beweren dat de accountancy op de oude manier door kan blijven werken.

De grote accountantskantoren hebben hun lobby er op gericht dat de huidige regelgeving voor accountancy overeind blijft. Dit was te zien in hun bijdragen aan het algemeen overleg in van de Tweede Kamer en het klinkt door in hun bijdragen aan het publieke debat, bijvoorbeeld in het Financieele Dagblad. 'De onafhankelijke accountant bestaat al', beweerden Auke de Bos, hoogleraar én partner bij Ernst & Young, en Barbara Majoor, hoogleraar én partner bij Deloitte, daar kort geleden.

Toch heeft toezichthouder op de financiële markten AFM in haar rapport 'Prikkels kwaliteit accountantscontrole' onlangs aanbevelingen gedaan om de regels voor onafhankelijkheid scherper en duidelijker te maken. Eurocommissaris Michel Barnier pleit voor een vergaande herstructurering van de accountantssector.

De Amerikaanse beurstoezichthouder Public Company Accounting Oversight Board (PCAOB) deed in augustus het voorstel dat beursfondsen verplicht moeten worden periodiek een nieuw accountantskantoor aan te stellen.

Niet nodig! Een intern roulatiesysteem voor accountants voldoet, bezworen Barbara Majoor en Rik Roos (beide partner Deloitte) op 8 september 2011.

De grote accountantskantoren stribbelen dus tegen als het gaat om hervormingen. Zij zijn te afhankelijk van hun businessmodel om dat op te geven. Misschien moet de echte verandering wel van 'onderaf' komen. 67 procent van de accountantskantoren bestaat uit kleine kantoren en zelfstandigen. Deze worden niet of nauwelijks gehoord in de discussie.

De branchevereniging voor accountants NBA houdt amper rekening met hun belangen, terwijl deze kleinere bureaus veel meer geneigd zijn mee te denken over een nieuw stelsel. Zij hebben namelijk geen wereldimperium opgebouwd op een businessmodel dat nu zo ter discussie staat. Er is een rol weggelegd voor de NBA om de - aanzienlijke - groep kleine accountants een rol te geven om echte hervorming van binnenuit van de grond te kunnen krijgen.

Een klein voorbeeld om te illustreren waarom ik denk dat we het van de ‘big four' echt niet hoeven te verwachten. De volgende passage stond in 2009 in een corporate advertentie van PwC in onder meer NRC Handelsblad, onder de kop 'Never waste a good crisis':

"De economie is vastgelopen en de wereld is onherroepelijk veranderd. Financiële hulp van de overheid helpt incidenteel, maar is geen structurele oplossing. Dit is het moment waarop we onszelf opnieuw moeten uitvinden. Of economisch resetten, zoals een topman uit de Amerikaanse IT-sector onlangs zei. Volgens hem zal de zakenwereld zichzelf moeten herstellen tot een niveau dat recht doet aan de onderliggende waarden, voordat we weer op een gezonde manier kunnen groeien.
We zijn genoodzaakt afstand te nemen van oude vanzelfsprekendheden. En we zullen moeten erkennen dat er een ingrijpende waardeverschuiving heeft plaatsgevonden.
Aandeelhouderswaarde moet stakeholdersvalue naast zich dulden. Arbeidsomstandigheden spelen een wezenlijke rol in de bedrijfsvoering. Materiële zaken leven naast maatschappelijke betrokkenheid en duurzaamheid. Gewin krijgt een geweten."

Ik daag PwC en de andere 'dinosaurussen' in de accountancy uit om deze belofte waar te maken. En als zij de stap niet kunnen zetten, dan gaan de kleine kantoren ze graag voor. Het is tijd voor hervorming van het accountantsberoep.

Marius Gerrits

Reacties

Geplaatst door Marius Gerrits - 16-11-2011 18:00:50

Het bestuur rekent erop dat de kleine accountants van nature gedwee zijn. De leden-vergadering wordt nog nauwelijks bezocht en verder heeft de kleine accountant het toch te met zijn kantoor druk om zijn stem te verheffen.
Het is mooi dat Tuacc accountants van zich laten horen, maar het is roepen in de woestijn.
De grote(re) kantoren zetten de kleine kantoren vakkundig buiten spel, voorbeelden:
1/ Zie de benoemingen van de ledengroep openbaar accountants, is er een onversneden kleine RA/AA accountant met samenstelpraktijk in te vinden? Misschien Marco Molier AA RA, verder geen vertegenwoordiger van de kleine AA/RA samenstelpraktijk te zien.
2/ Hoe is de indeling van de vertegenwoordiging van Openbaar Accountants in het NBA bestuur tot stand gekomen? Wie heeft besloten dat kantoren t/m 10 partners 'klein' zijn, terwijl 50% van de kantoren bestaat uit ZZP'ers?
Als we dan toch 10 leden als een 'klein' kantoor beschouwen, waarom heeft deze groep van kantoren, die >80% van het bestand uitmaakt, vrijwel geen vertegenwoordiging in de net aangestelde ledengroep openbaar accountants?
Ik denk dat De Jager de plank missloeg toen hij het wetsvoorstel naar de 2e kamer zond met de opmerking dat de beroepsgroep hiermee democratischer zou worden. Voor de NIVRA leden geldt dat misschien wel, onder het motto "when you're down, everywhere looks up.." , maar voor de NOvAA leden zeker niet.

Anders dan blijven roepen - dus Tuacc, mijn steun hebben jullie- zijn er niet veel opties. Dus ik blijf roepen.....

Geplaatst door Coen - 16-11-2011 13:02:42

Mooiste voorbeeld is in mijn beleving nog altijd ons eigen product, de controleverklaring:

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Mooi bewijs hoe onafhankelijk we zijn!!! Als we het maar hard genoeg roepen gaan we er zelf misschien ook in geloven. Daarom ook eens met het stuk! Vraag is alleen nog: Waar wachten we met z'n allen nog op?

Geplaatst door Paul Stoele - 16-11-2011 12:35:52

Beste Marius,

Omdat er zo'n groot verschil is tussen (de belangen van) grote en kleine(re) kantoren blijft het verbazingwekkend dat nog steeds gepoogd wordt om deze in één organisatie te verenigen. Het ware te wensen dat er met het wetsontwerp betreffende het accountantsberoep gehandeld wordt gelijk als met dat over de personenvennootschap (gewoon intrekken dus). Overigens behoeft dit een samenwerking tussen NIvRA en NOvAA en een gezamenlijk bureau niet in de weg te staan (zie VNO-NCW en MKB Nederland).

Geplaatst door Wim Musters - 15-11-2011 13:41:49

Een gewenste verandering komt altijd van binnen of van onder af uit de organisatie. Tuacc heeft de urgentie van de verandering kenbaar gemaakt.
De blogs op Accountant. nl geven aan dat het gist onder accountants AA of RA
Het verslag van de 6e Tuacc vertelt tussen de regels dat de accountant een halve professional is en een uitstekende dienstverlener.
Veranderingen zijn te sturen. Zeker als de accountant zelf het initiatief neemt en de markt vertelt wat hij te bieden heeft.
Dan reageert de markt en hoeft de account zich niet in een Chinese muur constructie te begeven om een een schijn van onpartijdigheid op te houden.
Veranderen gaat langzaam en door meer te professionaliseren krijgen ze vorm .

Geplaatst door Matthijs Pool - 14-11-2011 21:21:59

Beste Marius,

Een goede analyse van het gebrek aan daadkracht bij het 'accounting establishment'.

Ik deel je mening, maar kan me tegelijk toch bijna niet voorstellen dat de Big-4 geen alternatief scenario hebben klaarliggen als Barnier 1:1 ingevoerd gaat worden.

Aan de andere kant ben ik wat somberder over de kracht van de 67% kleine kantoren en zelfstandigen. Wat moet het 'orgaan' worden waarin zij zich gaan verenigen? Hoe zie jij deze kantoren voor gaan?
De meeste van deze kantoren hebben genoeg aan zichzelf en de stortvloed van regelgeving.
Toch denk ik wel dat er verandering van onderaf kan komen, maar niet louter daar vandaan.

Geplaatst door Jan Wietsma - 14-11-2011 16:53:42

Veranderingen komen van onderaf en van buiten. In die zin zou 2012 best wel eens een uitdagend jaar kunnen worden. Waarbij ik niet het idee heb dat de verdeling van de audit-markt daadwerkelijk zal veranderen. Maar in het marktbedieningsconcept voor de MKB-ondernemer is er ruimte genoeg voor nieuwe initiatieven.

Geplaatst door Pieter de Kok - 14-11-2011 11:25:24

Tot die laatste conclusie zijn 'we' ruim een jaar geleden al gekomen. Tuacc.nl. En daarvoor ongeveer elke 20 jaar door gelijksoortige initiatieven. Tijd voor lokroep is voorbij..handen uit de mouwen.

Geplaatst door Arnout van Kempen - 14-11-2011 10:54:31

Mooi!

Hoe gaat dat ongeveer vorm krijgen?