Geen woorden maar daden: een uitnodiging

woensdag 19 oktober 2011 | 2 reacties

Onlangs las ik op Accountancynieuws een artikel waarin de bestuursvoorzitter van KPMG Nederland reageert op het AFM-rapport 'Prikkels voor kwaliteit accountantscontrole, een verkenning'. Hij betitelt het rapport als een "constructieve aanzet voor een brede maatschappelijke dialoog".

Hij vindt dat het rapport van de AFM een goede schets geeft van de issues die spelen en de dilemma's die soms kunnen ontstaan. Daarom staat hij achter het voorstel om normen scherper te definiëren door een brede maatschappelijke dialoog, die uiteindelijk moet leiden tot heldere wet- en regelgeving. Daarbij benadrukt hij wel het belang om ook aansluiting te houden bij internationale richtlijnen.

De bestuursvoorzitter geeft aan dat "de onafhankelijkheid van de externe accountant boven ieder twijfel verheven moet zijn". Om te vervolgen dat zijn organisatie het allemaal op orde heeft, maar dat het signaal van het maatschappelijke verkeer over de borging van de onafhankelijkheid van de accountant nu eenmaal niet genegeerd kan worden. En om af te sluiten met: "Wanneer zelfregulering niet toereikend is om het maatschappelijk vertrouwen te herwinnen, dan moeten objectieve en heldere normen ook in wet- en regelgeving verankerd zijn."

Het is een interessante reactie op het AFM-rapport. Bij het vorige rapport van de AFM buitelden de grote kantoren over elkaar heen om maar de vermelden dat de opmerkingen en aanbevelingen vooral niet op hun van toepassing waren etc. Nu wordt blijkbaar een andere strategie gekozen. Rustig beamen dat je de opmerkingen van de AFM constructief vindt; nog even fijntjes wijzen dat je het zelf allemaal op orde hebt en vervolgens... rustig blijven zitten?

Als ik kritisch mag zijn, vraag ik me af of de bestuursvoorzitter van KPMG zich nu daadwerkelijk gaat mengen in het maatschappelijke debat over de onafhankelijkheid van de accountant.

Wat bedoelt hij bijvoorbeeld met een 'constructieve aanzet voor een brede maatschappelijke dialoog'? Dat klinkt alsof het een leuk beginnetje is over een onderwerp dat net de kop heeft opgestoken. Maar staat het vertrouwen in de accountant en zijn onafhankelijkheid niet al geruime tijd in de schijnwerpers?

En wat te denken van de stelling dat "de onafhankelijkheid van de externe accountant boven iedere twijfel verheven moet zijn"? Wat is nu de reden voor al dat gedoe over scheiding van controle en advies en over de kwaliteit van het werk van de accountant? Dat is toch juist de twijfel over de onafhankelijkheid van de accountant!

Wat er in de reactie wordt genoemd, zijn natuurlijk allemaal honderd procent waarheden.

Maar wat naar mijn idee ontbreekt is het nemen en tonen van verantwoordelijkheid. In breder verband: waar zijn de grote kantoren in de maatschappelijke discussie die al een tijdje speelt?

Wat zijn de ideeën van de grote kantoren over de toekomst van het accountantsberoep?

Je maakt mij niet wijs dat daarvoor geen scenario's klaarliggen. Voor de dag ermee! Laat eens leiderschap zien. Laat zien dat je werkelijk begaan bent met de toekomst van het beroep.

Zelfregulering gaat het vertrouwen niet herstellen. Regels op regels wordt onwerkbaar en daarmee neemt het vertrouwen af. Maar wat dan?

Ik zou de bestuursvoorzitters van de grote kantoren willen uitnodigen om eens à la Tuacc bij elkaar te gaan zitten en met een blauwdruk voor het accountantsberoep te komen. Niet verborgen achter een masker van de NBA of een hoogleraarschap, maar gewoon als betrokken accountant in het mooiste vak. Hopelijk niet te laat, met Barnier op de drempel van het beroep.

Matthijs Pool

Reacties

Geplaatst door Gert Jochems - 21-10-2011 17:32:39

Vertrouwen in het financiële systeem begint met vertrouwen in de vastlegging van de financiële gegevens. De externe accountant is daarbij cruciaal. Als dat vertrouwen, zoals in de afgelopen jaren zo vaak is beschaamd, mag de externe accountant daar als eerste op worden aangesproken.

Vertrouwen is gestoeld op twee pijlers: kwaliteit en integriteit. Het één kan niet zonder het ander. Kundigheid zonder integriteit legt de basis voor misdaad.

Accountantsorganisaties zijn commerciële organisaties. Een belangrijk aspect is echter dat de gebruiker van de accountantsverklaring niet de opdrachtgever is, maar de maatschappij als geheel. De onafhankelijkheid van de accountant dient dus ook vanuit dàt perspectief te worden beoordeeld. Wet- en regelgeving blijken onvoldoende houvast te bieden en lijkt het er sterk op dat accountants nog steeds niet weten wat hun rol en functie dient te zijn.

Het AFM rapport beschrijft accountants die voor miljoenen financieel administratief personeel detacheren en vervolgens zelf de jaarrekening opstellen en controleren. Vaak met hetzelfde personeel. Accountants die de financiële implicaties van de door henzelf afgegeven fiscale adviezen controleren. Accountants die de boeken controleren van een bank waar zijn zelf grotendeels financieel afhankelijk van zijn. Een accountant die zelf de beoogde huurder is van een, voor zijn cliënt essentieel, kantorenproject. De accountant verkreeg middels side letters kortingen en zekerheden, waarmee de projectontwikkelaar tegen aantrekkelijke voorwaarden een koper voor het project kon vinden.

In al deze gevallen besefte de accountant niet dat objectiviteit en integriteit in gevaar kwamen, zodat er twijfel kan ontstaan aan diens onafhankelijkheid.

De AFM stelt dat “een accountant niet betrokken mag zijn bij de uitvoering van een controleopdracht als er financiële, zakelijke, arbeids- of andere relaties met de controle cliënt bestaan, die, naar het oordeel van een goed geïnformeerde, redelijk denkende derde die over alle van belang zijnde informatie beschikt, als onaanvaardbaar zullen worden aangemerkt”. In gewoon Nederlands: de accountant dient alle informatie met betrekking tot alle relaties met een controle cliënt, te (laten) beoordelen of, met de ogen van een derde, onafhankelijkheid geboden wordt.

Uit het rapport van de AFM blijkt dat het nogal eens misgaat. Het wettelijk kader is daarbij te beperkt. De externe accountant dient zich nog veel meer te beseffen dat meer transparantie omtrent de eigen (mogelijke) belangenconflicten moet worden verstrekt, zodat het maatschappelijk verkeer weer gelooft in de onafhankelijkheid van de accountant. Dat is immers de basis voor het vertrouwen in het financiële systeem.

Geplaatst door Pieter de Kok - 19-10-2011 16:37:14

Goede oproep! Ik heb voor de zomer een voorzichtige poging gewaagd om een Het Grote Ex-Voorzitter en Huidige Voorzitter en Andere Leiders debat te organiseren met een kritisch publiek. Het verleden en het heden en samen vooruit kijken.

Zo event ging de Tuacc capaciteit net even te boven (blijft vrijwilligerswerk), maar het is en blijft een goed idee. Zeker omdat alle leiders uit het (recente) verleden in de Accountant allemaal een soort van 'coming out' hebben gehad en kritisch zijn over huidige generatie.

Wellicht met meer indirecte organisatiesupport nog eens een poging wagen? FD.tv erbij, live op BNR, Accountant en Accountancynieuws als mediapartners?