Keuzevrijheid

donderdag 22 december 2011 | 3 reacties

In de supermarkt worden wij vandaag de dag geconfronteerd met een luxeprobleem, keuzevrijheid. De hagelslag wordt in diverse kleuren, smaken en verpakkingen aangeboden. Het percentage cacao kan verschillen en wij, de gebruikers, kijken niet op van het ruime assortiment. Waarom zou de accountantsverklaring zich dan wel moeten beperken tot slechts twee smaken?

De discussie met betrekking tot de afschaffing van de controleplicht is opgelaaid. Wat mij vooral opvalt in de meest recente discussie, is de meerwaarde die aan de beoordelingsverklaring wordt gehecht. Pieter de Kok, sprekend als partner bij Coney, weet het duidelijk te verwoorden: "De beoordelingsverklaring is eigenlijk pappen en nathouden en voegt ook weinig toe."

Hoewel in recente discussies over het mooiste vak regelmatig wordt gesproken over (de noodzaak tot) het leveren van maatwerk, komt het bestaansrecht van de beoordelingsverklaring indirect ter discussie te staan.

Is er dan geen ruimte voor een beperkte vorm van maatwerk, een accountantsproduct dat beschouwd kan worden als samenstel plus dan wel controle light? Een vraag die we niet aan de eigen beroepsgroep, maar aan de gebruiker zouden moeten stellen.

Hoewel ik geen onderzoek heb gedaan naar het aantal beoordelingsverklaringen dat in Nederland wordt afgegeven en evenmin met de gebruiker heb gesproken, ben ik op basis van dertien jaar werkervaring sterk geneigd om Ted Verkade van Baker Tilly Berk het voordeel van de twijfel te geven: "De beoordelingsverklaring is een beperkte vorm van assurance die in Nederland weinig wordt gebruikt." De gebruiker lijkt binnen de huidige wet- en regelgeving derhalve nog niet warm te lopen voor de beoordelingsverklaring.

De beoordelingsverklaring lijkt echter ook geen eerlijke kans te hebben gekregen, wanneer kleine rechtspersonen kunnen volstaan met een samenstelverklaring en middelgrote ondernemingen de verplichting hebben om hun jaarrekening te laten controleren. Binnen wet- en regelgeving bestaat voor middelgrote ondernemingen immers geen keuzevrijheid tussen een controleopdracht en een beoordelingsopdracht.

Is aan de 85 procent van de ondernemers, die bij het wegvallen van de controleplicht kiezen voor een vrijwillige controle, ook de vraag gesteld of zij een beoordelingsopdracht in overweging zouden nemen?

De beoordelingsverklaring afdoen als vlees noch vis, doet geen recht aan het product. Naast het evidente voordeel van het feit dat er andere spelregels voor dit product gelden, wordt er met recht een beperkte mate van zekerheid gegeven op basis van de in COS 2400 beschreven werkzaamheden, waartoe ook behoren werkzaamheden als:

het verwerven van kennis omtrent de onderneming en de branche;
het inschatten van het materieel belang van posten en transacties en de mate waarin een post wordt beïnvloed door oordeelsvorming van het bestuur;
het toepassen van cijferanalyses en het bespreken van belangrijke fluctuaties;
het beoordelen van bijzondere en ongebruikelijke posten.

Werkzaamheden die, mits uitgevoerd door een professioneel-kritische accountant die vragen stelt over tegenstrijdige controle-informatie, toegevoegde waarde hebben.

Beperkte zekerheid kan in negatieve zin worden benoemd als een 'slap compromis', maar in positieve zin als het leveren van maatwerk, waar gezien de verplichting voor middelgrote ondernemingen tot het controleren van de jaarrekening wellicht nog geen echte noodzaak toe bestaat.

Mogelijke verwarring bij de gebruiker over wat de accountant wel en niet heeft bekeken, kan ook worden gezien als een kans om de gebruikers in het midden- en kleinbedrijf te vertellen wat je als accountant doet.

Keuzevrijheid, in de supermarkt en in accountancyland, kan worden gezien als een luxeprobleem of als een luxe. Ik kies voor het laatste.

Johan Nelemans

Reacties

Geplaatst door Meindert Brunia - 27-12-2011 22:29:11

Beste Johan,
Goed om het lijstje van werkzaamheden weer eens te lezen. Jij zegt dat ze toegevoegde waarde hebben 'mits uitgevoerd door een professioneel-kritische accountant die vragen stelt over tegenstrijdige controle-informatie'. Eens! Maar je kunt het ook omkeren: een professioneel-kritische accountant zal altijd vragen stellen over tegenstrijdige informatie, en zal daarom ten minste een deel van deze werkzaamheden altijd al doen.
En ik denk dat het maatschappelijk verkeer ook niet anders verwacht. Dat verwacht dat een RA altijd professioneel-kritisch is en altijd toegevoegde waarde heeft en ongetwijfeld ook die werkzaamheden verricht die nodig zijn om een vakkundige uitspraak te kunnen doen.
Maak dus de beoordelingsverklaring tot de standaard accountantsverklaring, met een plus voor de (beperkte) groep wettelijke controles.

Geplaatst door René - 23-12-2011 9:13:41

Als diverse branches in het MKB de meerwaarde van een beoordelingsverklaring inzien en deze verplicht stellen voor de ondernemingen in deze branche, zal de beperkte mate van zekerheid toch waarde geven voor de gebruiker. De beoordelingsverklaring is immers verplicht voor de meeste reisbureau's, notarissen en gerechtsdeurwaarders.
De beoordelingsverklaring geeft ook zeker een meerwaarde ten opzichte van de huidige samenstellingsverklaring, er wordt immers ook nadrukkelijker gekeken naar de opzet van de AO/IB. Ten opzichte van een accountantsverklaring met oordeelsonthouding (jaar-in-jaar-uit toegepast bij de kleinere controleopdrachten) geeft de beoordelingsverklaring ook geen minderwaarde. Belangrijk voordeel voor de ondernemer is dan het kostenvoordeel.
Maar onbekend maakt onbemind... Misschien moeten wij dit product toch weer eens uit de kast halen, afstoffen en voorzichtig gaan promoten. Een ophoging van de controlegrenzen zou daarvoor een welkome stimulans zijn!

Geplaatst door Matthijs pool - 22-12-2011 23:09:00

Beste Johan, een leuk pleidooi dat je hier geeft. Ben het echter niet met je eens. De beoordelingsverklaring is naar mijn mening een typisch accountantsprodukt die het gevolg is van het niet kunnen maken van een keuze, namelijk: wel zekerheid of geen zekerheid.
Daar tussenin valt de beoordelingsverklaring. Een beetje zekerheid.

Ik deel echter je mening dat het de gebruikers zouden moeten zijn die er een oordeel over zouden moeten geven. Dus ik ben benieuwd wat een bankier van een beoordelingsverklaring vindt.

In de praktijk merk ik dat het voor accountants een lastig product is. In theorie kun je lezen wat je achterwege kunt laten bij een beoordeling t.o.v. een controle. Menig accountant durft dit niet en voert daarmee in de praktijk feitelijk een controle uit. Jammer. En vanuit de samenstel naar een beoordelingsopdracht loopt ook vaak uit op een desillusie. Dit alles heeft te maken met het feit dat geen enkele accountant kan / durft te definiëren wat een beperkte mate van zekerheid is.