Legitimiteitscrisis

maandag 11 april 2011 | 3 reacties

De kwestie van de ING-bonussen op zichzelf lijkt schromelijk overdreven en de mens Hommen lijkt onheus bejegend. Wel is het een indicatie van het verlies aan respect en geloofwaardigheid dat bankiers heeft getroffen als gevolg van de kredietcrisis.

In schril contrast hiermee staat dat de bekendmaking nagenoeg onopgemerkt is gebleven, dat Ernst & Young waarschijnlijk niet vervolgd zal worden voor zijn rol in de ondergang van Lehman Brothers (de repo 105-affaire). Toch is deze kwestie van groot gewicht. Want de situatie is ernstig: Ernst & Young komt weg met een ethisch onaanvaardbare handelwijze die het vertrouwen in de financiële markten heeft geschaad. Het zou logisch zijn als wij als accountants daarover zouden discussiëren. Maar het blijft doodstil.

De Tweede Kamer heeft gereageerd op de bonuskwestie als door een wesp gestoken, en heeft geschiedenis geschreven door het aannemen van een voorstel waarvan op voorhand de onuitvoerbaarheid vast staat. Namens de kiezers hebben de parlementariërs hun gemoed gelucht, in de hoop daarmee het maatschappelijk ongenoegen te kanaliseren.

Want de parlementariërs zien wat bankiers niet zagen: een gevaarlijk verlies aan vertrouwen in de financiële sector. Een heuse legitimiteitscrisis, die bankiers, accountants, toezichthouders en uiteindelijk ook politici raakt.

Gelukkig doet de politiek meer dan haar hart luchten. Op verschillende niveaus worden plannen gesmeed om het vertrouwen te herstellen. Voor wat betreft accountants lijkt het erop dat op Europees niveau een consensus ontstaat nu dat de Europese Commissie haar consultatieronde heeft gehouden en de juridische commissie van het Europese Parlement een standpunt heeft ingenomen.

Ook in onze Tweede Kamer zit men niet stil. Het zijn allemaal tekenen dat de politiek zich van de urgentie bewust is en dat de status quo haar langste tijd heeft gehad. Opmerkelijk is dat de maatregelen waarover de politiek zich beraadt stuk voor stuk eerder door de FEE en de NBA werden afgewezen; een duidelijker signaal dat de beroepsorganisaties aan gezag inboeten is nauwelijks denkbaar.

Om terug te keren tot bovengenoemde tegenstelling: het valt op dat bankiers via de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) boven op de bonuskwestie zijn gedoken en hun voorzitter Boele Staal op pad hebben gestuurd om begrip te kweken voor bonusbehoeftige bankiers.

Des te verbazender is de terughoudendheid van de NBA als het gaat over de rol van Ernst & Young. Blijkbaar stelt de NBA zich op het standpunt dat Ernst & Young binnen de wet heeft gehandeld en dat ethische kwesties haar niet aangaan. Daarmee miskent zij echter dat bankiers zowel als accountants leven bij de gratie van het vertrouwen dat het publiek in hen stelt.

Mij dunkt dat de NBA haar verantwoordelijkheid zou moeten nemen en de discussie zou moeten aangaan over de vraag hoe de rol van Ernst & Young in de repo 105-kwestie zich verhoudt tot het maatschappelijke functioneren van accountants.

Joop Anemaet

Reacties

Geplaatst door Joop Anemaet - 13-4-2011 12:32:54

Dank voor uw reacties, ook Marcel in zijn blog.

Ik ben het er helemaal mee eens dat we de juridische discussies en gevechten over claims vooral moeten overlaten aan de juristen in de VS. Dat geldt misschien ook voor de meer technische discussies zoals de vraag of US GAAP de gewraakte handelwijze toeliet (getrouw beeld stelsel?). Hoewel, in de uitzending van Capitool, afgelopen zondag, hoorde ik Hans Hoogervorst zich hardop afvragen hoe of deze vraag zou liggen onder IFRS? En ook: wat zegt dit over de wijze van totstandkoming van verslaggevingsregels? Dat lijken mij toch interessante punten om over na te denken, ook in Nederland. Overigens ontweek hij vervolgens behendig de vraag of accountants hier iets te verwijten valt, dus ook hij wil zijn vingers niet branden. Verstandige man.
Maar waar het mij echt om gaat, is de ethische vraag: hoe reageren wij als individueel accountant en als beroepsgroep op het gegeven dat de regelgeving gatenkaas blijkt te zijn? Staan wij dan met de handen in de lucht, wij kunnen niet anders? Of moeten wij er iets mee, individueel of collectief. Die discussie stopt m.i. niet bij de grens van de VS.

Geplaatst door Meindert Brunia - 13-4-2011 10:11:22

Ik heb weinig toe te voegen, noch aan de opinie, noch aan het commentaar van Johan. Iedereen in de financiele wereld zou zijn verantwoordelijkheid moeten pakken, dus ook de accountantswereld. De VGC biedt voldoende kapstokken voor een goede reflectie. Maar kennelijk zijn de belangen die de verschillende spelers hebben in het huidige systeem zo groot dat ze het systeem zelf niet ter discussie durven te stellen.
En dat geldt natuurlijk voor de individuele beroepsbeoefenaren. Ook wij komen niet verder dan aangeven dat we van onze beroepsorganisatie meer hadden verwacht. De essentiele vraag is; wat heb je er voor over om het te veranderen? Want dat gaat nu eenmaal niet zonder persoonlijke opofferingen. Conclusie: het moet nog veel erger worden voordat er voldoende mensen in actie komen.

Geplaatst door Johan Visser - 11-4-2011 20:06:42

Beste Joop,
je hebt helemaal gelijk maar vrees dat het oorverdovend stil blijft.
Want als men start bij E&Y dan zijn de anderen binnenkort ook aan de beurt.
Bovendien is men panisch bang voor claims,op zich begrijpelijk,en dat helpt ook niet om gewoon de koe bij de horens te vatten en luid en duidelijk te stellen dat wat E&Y gedaan heeft met repo 105 natuurlijk een ernstige pervertering is van goede en eerlijke beroepsuitoefening.
De beroepsorganisatie doet overigens goede dingen maar vrees dat het voor de zakelijke en publieke opinie te weinig is en te laat.