Maak bedrijfseconomische jaarrekening tot basis belastingheffing

donderdag 16 juni 2011 | 4 reacties

De in 2007 door de wetgever geboden mogelijkheid om belastingaangifte en commerciële jaarrekening van kleine bedrijven te laten 'samenvallen' zou een fikse besparing op de administratieve lasten van minimaal € 300 miljoen opleveren. Mogelijk leidt het echter juist tot een lastenverzwaring.

De lastenverlichting zou worden behaald doordat het kleinbedrijf voor zowel de fiscale aangifte als de deponeringsplicht bij de Kamer van Koophandel, kan volstaan met één (fiscale) jaarrekening. Sinds de invoering van de wet in 2007 groeit het toepassen van fiscale grondslagen exponentieel.

Echter, uit een eerste onderzoek naar jaarrekeningen op fiscale grondslagen blijkt dat de helft van deze ondernemingen gedeeltelijk bedrijfseconomische grondslagen blijft hanteren. Ook wordt de overgang naar fiscale grondslagen niet goed uiteengezet.

Dit betekent voor ondernemers feitelijk nog steeds twee jaarrekeningen. Bovendien is de gebruiker van de jaarrekening extra tijd kwijt met het analyseren van de cijfers. Die kan er namelijk niet zonder meer vanuit gaan dat een jaarrekening op fiscale grondslagen ook écht gebaseerd is op fiscale grondslagen.

Een jaarrekening op bedrijfseconomische grondslagen moet inzicht verschaffen in de financiële positie en behaalde resultaten van de onderneming. Een jaarrekening op fiscale grondslagen heeft tot doel een juiste bepaling van de belastingheffing.

Ondernemers die kiezen voor fiscale grondslagen lijken het inzicht van een jaarrekening op basis van bedrijfseconomische grondslagen echter niet op te willen geven.

Deelnemingen worden bijvoorbeeld nog steeds gewaardeerd op bedrijfseconomische waarde. Dat geeft inzicht in de rendementen die een onderneming met haar deelnemingen behaalt. De onder fiscale grondslagen voorgeschreven kostprijswaardering biedt dit inzicht niet. Ook wordt er aan de hand van bedrijfseconomische grondslagen afgeschreven op gebouwen en materieel zonder rekening te houden met fiscale beperkingen in afschrijvingen. Bedrijfseconomisch afschrijven heeft als doel een juiste economische winstbepaling.

Uit het onderzoek blijkt dat ondernemers ook een economische reden hebben om niet (volledig) over te gaan op fiscale grondslagen. Overgang op fiscale grondslagen heeft namelijk gemiddeld een negatief effect van 22 procent op het eigen vermogen. Dit effect is met twee procent veel lager bij ondernemingen die de hierboven beschreven bedrijfseconomische grondslagen blijven hanteren bij toepassing van fiscale grondslagen. Het negatieve effect op de vermogenspositie kan invloed hebben op het continueren en aantrekken van kapitaal.

De faciliteit voor het kleinbedrijf om fiscale grondslagen toe te mogen passen heeft vooralsnog dus niet de beloofde administratieve lastenverlichting gebracht. Dat neemt niet weg dat lastenverlichting een nobel streven is.

Wellicht is de optie uit Engeland een mogelijkheid: laat de bedrijfseconomische jaarrekening de basis vormen voor de belastingheffing. Zo snijdt het mes aan twee kanten: één jaarrekening zonder dat ondernemers het inzicht dat een bedrijfseconomische jaarrekening biedt hoeven op te geven.

Robin Litjens

Deze bijdrage is tevens gepubliceerd in het Financieele Dagblad van 16 juni 2011.

Reacties

Geplaatst door Paul Zaal - 13-11-2011 17:52:45

Mag ik dan bijvoorbeeld ook de waarde van grond in bedrijfseconomisch opzicht aanpassen om het eigen vermogen positief te beïnvloeden? (dus juist niet fiscaal waarderen) Met name denk ik dan aan aanpassen op basis van marktwaarde (dus zonder taxatie, maar op basis van gemiddelde regionale verkoopprijzen). De fiscale en de bedrijfseconomische waarde kunnen dan op termijn een flink verschil vertonen, maar de stille reserves zijn onmiddellijk verwerkt (=verdwenen).

Geplaatst door Jan van Eechoud - 27-7-2011 3:40:20

De commerciele jaarrekening is er voor het inzicht in vermogen en resultaten. De fiscale "jaarrekening" is een invulformulier om tot de juiste belastingheffing te komen.
De ratio van de publikatieverplichting ligt in de eerstgenoemde doelstellling.
GAAP en het fiscale "goedkoopmansgebruik" verschillen naar gelang de doelstelling van de jaarrekening. Laten we dat vooral zo houden.

Een reele besparing van administratieve lasten kan beter worden bereikt door naar analogie van de concernverhoudingen de kleine vennootschappen facultatief te ontheffen van het opstellen en publiceren van een commerciele jaarrekening als daar persoonlijke aansprakelijkheid van de feitelijke leiding tegenover staat.

Ofschoon geen onderwerp voor accountants zou dat als bijkomend voordeel hebben dat privacygevoelige financiele informatie over de eenmans-BV's niet meer via Google Maps en een paar euro voor de KvK op straat komt te liggen.

Geplaatst door robin litjens - 21-6-2011 11:54:49

Maurice, dank voor je reactie. Ik ben het met je eens dat regelgeving nageleefd moet worden. Echter, fiscale grondslagen wordt door de overheid gestimuleerd vanwege de vereenvoudigingen De banken (dmv de bankentaxonomie) doen hier aan mee. Dat betekent dat ondernemers dit ' voordeel' wel zien, maar toch geen afscheid willen nemen van fiscale grondslagen.
Dit roept dus vervolgens weer de vraag op of de regeling zoals er die nu ligt wel aansluit bij behoeften (verslaggeving kent iig sinds de jareneen decision usefulness approach). Mijns inziens heeft de overheid veel te snel bestaande bedrijfseconomische grondslagen overboord gegooid ten faveure van een -voor het nemen van economische beslissingen door een gediversifieerde groep gebruikers- inferieure stelsel van fiscale grondslagen. Dat het ook anders kan laat Engeland zien.

Overigens spreken de empirische resultaten het verwarrend zijn van bedrijfseconomische grondslagen tegen.

Wellicht wordt het tijd voor een wat grootschaliger gebruikersonderzoek naar fiscale grondslagen.

Geplaatst door maurice van der lans - 20-6-2011 16:50:01

Als jaarrekeningen op fiscale grondslag worden gebaseerd, moet dat natuurlijk wel echt gebeuren. Indien deels toch commercieel opgesteld, dan ligt de 'fout' bij de opsteller van de jaarrekening en niet bij de regeling.
Voor heel veel klanten valt dat betere inzicht bij een commerciële jaarrekening overigens wel mee. Sterker nog, het kan juist verwarrender zijn.