Off balance constructies en de trieste rol van accountants

Geplaatst door Jan Weezenberg - 8-12-2009 20:40:53

We kunnen constateren dat er weer een belangrijke medestander is opgestaan.
Zie dew Nieuwsbrieven van 7 december en 8 december over de acties van AFM.

Het geheel overziend beschikken we nu over een tamelijk compleet kader.

Ten eerste: Visie op externe verslaggeving, een NIVRA rapport van maart 2007
In dit conceptual framework staan de drie kerneisen m.b.t. de verslaggevingsregels
*ze moeten passen bij de betreffende onderneming, dus de banken verdienen specifieke regels;
*ze moeten leiden tot een weergave van het getrouwe beeld van de jaarrekening (getrouw wil zeggen: in overeenstemming met de werkelijkheid) en bovendien moet de weergave van transacties en gebeurtenissen in overeenstemming te zijn met hun wezen en economische realiteit;
*ze moeten leiden tot controleerbare informatie.

Over het getrouwe beeld van de jaarrekening stelt het rapport nog
NIVRA is derhalve voorstander van principle-based verslaggevingsstelsels, die niet te complex moeten zijn.
En vooral: de in de jaarrekening opgenomen informatie zal in ieder geval aan een aantal
basiskenmerken van kwaliteit (begrijpelijkheid, relevantie, betrouwbaarheid, vergelijkbaarheid)
moeten voldoen
Niet te verwaarlozen is het bestaan van een gedragscode (VRC), waar heel rechtlijnig staat
dat de verantwoordelijkheid van de registeraccountant niet is beperkt tot het behartigen van het belang van een individuele cliënt of werkgever. Om hieraan te voldoen neemt de registeraccountant deze verordening in acht en handelt in overeenstemming daarmee.
De gesignaleerde marktwerking bij de beroepsuitoefening roept twijfels op aan de haalbaarheid van deze ferme uitspraak

Ten tweede : Er bestaat een meer dan uitgebreid geheel van regels, die volgens de opstellers ervan positief bijdragen aan de drie kerneisen zoals hierboven beschreven.
Het gedogen van off balance methoden en bepaalde toepassingen van fair value leiden tot grote twijfel aan de juistheid van de opvatting van deze regelgevers.

Ten derde: in de wetgeving is opgenomen dat accountantscontrole bij zeer veel ondernemingen verplicht is. De uitvoering van deze werkzaamheden kan kwalitatief worden beoordeeld en eventueel kunnen sancties volgen via tuchtrecht en rechtspraak

Ten vierde Het toezicht op de uitvoering van het geheel is belegd bij AFM, een neutrale, deskundige organisatie, waarvan het bestaan en bevoegdheden bij wet zijn geregeld.

Tot nu toe was helaas sprake van een forse suboptimale situatie: veel te veel aandacht voor de formele regels, door marktwerking wellicht geen goede uitvoering en niet al te veel signalen van de kant van de toezichthouder.
Daar lijkt nu verbetering aan te komen
In het onderzoek van de AFM naar 18 controledossiers werden in 11 dossiers fundamentele zwakheden ontdekt.
In aansluiting daarop zijn corrigerende maatregelen getroffen bij de betreffende accountantsorganisaties.
Ook het NIVRA is in gesprek gegaan met de betreffende accountantsorganisaties.

Het resultaat mag er zijn. In de nieuwsbrief van 8 december staat letterlijk
“De accountants zelf reageerden opmerkelijk resoluut op de AFM-kritiek. Ervaren partners zijn uit hun functies gezet, controle- en expertiseteams kregen een nieuwe bezetting. Kennelijk was niet iedereen capabel om de zorgplicht tegenover beleggers te vervullen.
De verdedigingslinie dat alle regels zijn nageleefd, hebben accountants blijkbaar opgegeven.”

In het beschreven vierluik lijkt het erop dat binnen afzienbare tijd bij de elementen 1, 3 en 4 orde op zaken kan worden gesteld.
Blijft opnieuw over dat de regelgevers het nog steeds laten afweten.

Ronald van de Langenberg heeft gelijk als hij stelt dat het allemaal nog jaren zal gaan kosten.
Van NIVRA, de acountantsorganisaties en AFM mag worden verwacht dat ze binnen hun mogelijkheden in onderlinge samenwerking de grote lekken gaan dichten.
*NIVRA met een update van de Visie op externe verslaggeving, waarin niet alleen staat hoe goede zaken eruitzien, maar vooral welke zaken een absolute belemmering zijn voor de goede werking van de drie thema’s; die zaken zullen dus sterk moeten worden afgeraden.
*De AFM, die moet onderkennen dat een beroep op correcte naleving van alle regels niet voldoende is en dat het gedogen van praktijken die het realiseren van de drie kerneisen onmogelijk maken zo snel mogelijk moet worden onmogelijk gemaakt.
Een gezamenlijk advies van NIVRA en AFM aan de wetgevers zal wellicht resultaat opleveren

Dan zijn we terug bij de Heer v.d. Grinten die stelt
“De oplossing ligt niet zozeer op accountsniveau alswel op toezichtniveau”..

Misschien met nog wat meer ambitie: de oplossing ligt bij een frontale gezamenlijke aanval van NIVRA en AFM met daarbij serieuze naleving van de Code of Ethics. door de controlerende accountants.
Ik ben benieuwd naar de datering van de Nieuwsbrief waarin de successen worden beschreven.

Met vriendelijke groet,
Jan Weezenberg

Geplaatst door Jan Weezenberg - 26-11-2009 16:54:10

Beste allen,
Zojuist gelezen in onze nieuwsbrief van vandaag:

Limperg Penning voor hoogleraar Jan Bouwens

26 november 2009 - Tijdens de Accountantsdag op woensdag 25 november 2009 heeft Jan Bouwens, hoogleraar Accounting aan de Universiteit Tilburg, de Limperg Penning ontvangen uit handen van Tom Groot, voorzitter van het Limperg Instituut. De Limperg Penning is een jaarlijkse prijs voor een wetenschapper die zich buitengewoon verdienstelijk heeft gemaakt voor het vakgebied Accounting en Accountancy.

Jan Bouwens is (ten slotte) zeer actief in het dichter bij de praktijk brengen van wetenschappelijke inzichten door zijn vele publicaties in dagbladen en professionele tijdschriften.
Bouwens publiceert met enige regelmaat ook in 'de Accountant' en op Accountant.nl.


citaat n.a.v. zijn artikel in De Accountant van december 2008: Hoogleraar accounting Jan Bouwens pleitte al in december 2008 in 'de Accountant' voor een verbod op off balance methoden : "Bezittingen waar de bank risico over loopt moeten te allen tijde zichtbaar blijven". NUL reacties

Waarvan akte.

Martin levert een positieve bijdrage met zijn genuanceerde en pragmatische aanbevelingen.

Dat het in deze discussie besproken probleem blijkbaar niet aangepakt wordt is niet toe te schrijven aan te weinig kennis, inzicht en pragmatisch denken.

Maar waaraan dan wel ?

Vriendelijke groet,
Jan Weezenberg

Geplaatst door van der grinten - 24-11-2009 14:56:46

Vlak na de val van Lehman speelde de discussie op internationaal vlak binnen de accountantsgelederen of zij (mede) schuldig waren aan deze crisis (mede gerelateerd aan off balance structuren). Mijn recatie daarop als internationaal fiscalist was en is dat de accountant niet veel te verwijten valt. Hij heeft immers deze structuur niet opgezet. Daarnaast speelt dit probleem voor velen binnen de accountancy helemaal niet. Alleen de grote jongens komen ermee in aanraking en die hebben weldegelijk vragen gesteld. Waar had het wat strenger gemogen? Op DNB niveau; als de structuur in NL wordt geplaatst en bij een trustkantoor eindigt (er staat voor vele duizenden miljarden off balance op bepaalde adressen) dan krijgen deze structuren standaard een vrijstelling voor de Wtk (nu Wft). Daarmee ontneemt DNB zichzelf de middelen om inzicht te krijgen in de onderliggende waarde en de samenhang van de risico's. DNB stelt dat zij geen zicht heeft op bijvoorbeeld een van oorsprong Amerikaanse poretfeuille die vervolgens hier op de markt is gebracht via een off balancestructuur. Ik durf te stellen dat zij weldegelijk dat inzicht had kunnen verkrijgen door geen vrijstelling van toepassing te verklaren. De oplossing ligt niet zozeer op accountsniveau alswel op toezichtniveau. Daarnaast valt de advocatuur en de fiscalisten veel meer te verwijten maar uit hun hoek is helemaal geen mea culpa gekomen, niets voor zover bij mij bekend.

Geplaatst door Arie W. Schmidt - 22-11-2009 11:31:32

De bijdrage van de heren Paape en Piet wakkeren het beeld aan dat de openbare accountant die zich pleegt te positioneren als vertrouwensman van het maatschappelijk verkeer aan het infuus ligt, of wellicht al is overleden. Hoewel er in Matteus 6 reeds voor werd gewaarschuwd dat niemand twee heren kan dienen, laveert de accountant tussen de belangen van de onderneming, die van zichzelf en tot slot die van het maatschappelijk verkeer (weet wat je zegt, zeg niet wat je weet, wiens brood men eet, diens woord men spreekt, enz.) De accountant wordt wel betaald door de onderneming (aandeelhouders) maar staat in dienst van het maatschappelijk verkeer. De accountantswereld weet zich evenwell verzekerd van een wettelijk gegarandeerde basis voor de afzet van haar controle activiteiten, wat op een belangrijke bron van inkomsten neerkomt Een comfortabele uitgangspositie die principiele discussies niet aanmoedigt. Het verwijzen naar andere professies is bepaald geen sterk argument voor eigen gebreken. Tot slot wat de huidige hoogleraren met hun lucratieve, prestigieuze bijbanen betreft, zou het feit, dat dezen veelal partner e.d. bij de big four zijn, geen rol spelen in het niet uitdiscusseren van reeds vele jaren lopende conflicten en met het oog op claims e.d. (belangenverstrengeling)?

Geplaatst door piet - 20-11-2009 18:14:44

Beste allen,
Jan Weezenberg verdient waardering voor het aanzwengelen van een blijkbaar interessante discussie (zelfs al is die van alle tijden).
Met Marc ben ik het deels niet eens: het enkele feit dat deze discussie onder andere hier gevoerd wordt, illustreert m.i. dat (ook) accountants zich juist wél druk maken over deze kwestie.
En mijn excuses als ik me niet goed heb uitgedrukt, het is niet mijn bedoeling jou of anderen treurig te stemmen: ik zei nergens dat het mag omdat anderen het ook doen.
Ik pleit slechts voor een zinvolle, constructieve discussie. Ik pleit voor nuance. Ik pleit voor inhoud. Ik pleit voor argumenten. Ik pleit voor kennis (in de -illusoire?- hoop dat die ooit nog eens tot wijsheid leidt).
Niet om het simpelweg roepen dat (alle) off balance constructies niet meer zouden mogen.
Mijn stelling: er is al genoeg regelgeving. De kennis, toepassing, naleving en handhaving, daar zit misschien een probleem?
Ik zou deze discussie graag uitgebreider voeren, maar deze plaats en deze manier zijn daar niet bijster geschikt voor.
(en met agrariërs is niets mis)

Geplaatst door Marc van Hilvoorde - 20-11-2009 11:55:47

Beste Piet,

Het betoog van de heer Weezenberg is gericht op een erkend manco in de verslaggeving. In mijn beleving vraagt hij zich terecht af waarom accountants -als belangrijke beheerders van verslaggeving- zich niet druk maken om dit manco. Niet negatief en alleszins redelijk. Van een opmerking dat het mag omdat anderen het ook doen word ik eerlijk gezegd veel treuriger.

Geplaatst door piet - 20-11-2009 1:55:50

Ik vind je artikel negatief, tendentieus, weinig constructief.

Ieder boeren*** weet dat je geen (belangrijke) beslissingen op een balans kan en mag baseren. Ruding is geen boeren***, dus hij weet dat ook.

Met off balance constructies op zich is niets mis, en ook niet met het off balance houden ervan.

Ter illustratie: mijn huis staat bij mij op de balans, DUS is het een off balance item voor de bank. Is daar iets mis mee??? Of moeten ze mijn huis op hun balans zetten???

En: als zelfs de overheid grote off balance transacties pleegt (cashflow swap als steun aan ING), waarom zouden bedrijven, banken, burgers dat dan niet mogen?

De moeilijkheid, en dáár zou je het juist over moeten hebben, is bepalen wat wanneer als on/off balance behandeld zou moeten worden. Richt je daar dan op.

Waarom altijd dat negatieve zelfbeeld als zouden accountants een trieste rol spelen. Ik kan je wat andere voorbeelden geven, heel wat beter, positiever en constructiever voor iedereen.