Oude wijn in oude zakken

donderdag 6 december 2007 | 6 reacties

Je zou er slapeloze nachten krijgen: van de manier waarop wij registeraccountants met onze kennis en kunde en met elkaar omgaan. De leer van het gewekte wantrouwen lijkt zo langzamerhand ons handelen te bepalen.

Wantrouwen naar derden, die gebruikmaken van onze werkzaamheden en die ons verkeerd zouden kunnen begrijpen, waardoor we in onze uitingen bijna meer aandacht besteden aan wat we niet gedaan hebben dan aan wat we wel hebben gedaan.

Wantrouwen tussen de AFM (deels registeraccountants) en het NIVRA, dat ertoe heeft geleid dat veel energie wordt gestoken in het afbakenen van het territorium, terwijl deze energie ook in het gezamenlijk bewaken van de kwaliteit van het werk zou kunnen worden gestoken.

Wantrouwen tussen grote kantoren, kleine kantoren, éénpitters, openbaar accountants, accountants in business en hoe we elkaar ook willen aanduiden, over de manier waarop we gebruik kunnen maken van onze titel.

Dat wantrouwen staat wat mij betreft haaks op het vertrouwen dat wij moeten opwekken. Wij verdienen ons geld door onze kennis en kunde op het gebied van financiën en organisatie aan te wenden. De mensen die ons vragen zetten ons in als expert. Zij vinden dat onze kennis en kunde ons kwalificeert om te voorzien in hun behoefte aan deskundigheid.

Daarbij gaat het niet om de vraag in welke rol we optreden: controlerend accountant, intern accountant, overheidsaccountant, samensteller, controller, financieel directeur, consultant etc. Het gaat er om dat we de kennis en kunde hebben.

Als ik naar een visboer ga wil ik lekker eten en de kapper moet er voor zorgen dat ik er verzorgd uitzie. Ik vertrouw erop dat zij de kennis en kunde hebben om mij te geven waarom ik vraag. En ondertussen zoek ik de zekerheid dat het goed is. Ik ga naar de kapper die me de vorige keer goed heeft geknipt en vraag vervolgens aan anderen of mijn haar goed zit. Ik koop mijn vis bij de visboer die me de vorige keer zo'n goed recept gaf en vraag aan de mensen die komen eten of het lekker is. Ik kan relatief makkelijk vaststellen dat ik krijg wat ik hebben wil.

Voor onze cliënten is dat moeilijker. Niet elke aandeelhouder van een beursfonds kiest zijn eigen accountant en het is erg moeilijk om vast te stellen dat we ons werk goed hebben gedaan. En dus moeten wij aantonen dat de kwaliteit is gewaarborgd.

Nationaal maar zeker ook internationaal wordt de noodzaak door accountants uitgevoerde van jaarrekeningcontroles onderkend. Gebruikers mogen ontevreden zijn over het product, over het afwentelen van verantwoordelijkheden, over de afstandelijkheid van de accountant tegenover de onderneming, maar toch wil men de verklaring. Het feit dat registeraccountants de kennis en kunde hebben om deze controles uit te voeren maakt dat wij een vertrouwensrol kunnen spelen in de financiële wereld. Het maakt ook dat registeraccountants kwalificeren om in allerlei andere financiële (advies) functies actief te zijn.

De discussie tussen De Wakkere Accountant en het NIVRA gaat met name over de vraag wat er moet worden gedaan om deze positie te bewaken. Hoe onderhouden we onze kennis en kunde en hoe voorkom je reputatieschade. En dan gaat het volgens mij te vaak over de vraag: Hoe houden we vast aan onze oude waarden. De visies daarop lijken lijnrecht op elkaar te staan.

Maar wat echt jammer is, is het feit dat de discussie met name gevoerd wordt door collega's die hun vijftigste en soms hun zestigste verjaardag al (lang geleden) gevierd hebben. Nu wantrouw ik deze leeftijdscategorie niet, deze mensen hebben ons beroep en onze reputatie opgebouwd, maar mijn toekomst houd ik graag zelf in de hand. Ik wil mijn titel over twintig jaar nog kunnen gebruiken en wil graag actief anticiperen op de toekomst. Door te participeren in de discussie werk ik mee aan mijn carrière.

De vraag naar onze diensten wordt steeds meer internationaal bepaald. Dat betekent ook dat we internationaal aangesloten moeten zijn. Het NIVRA-lidmaatschap van IFAC is dan ook een logische zaak. En daarmee krijgen we lusten maar ook lasten. Laten we als twintigers, dertigers en veertigers nadenken hoe we daar invloed op kunnen uitoefenen. Hoe kunnen wij binnen IFAC zorgen dat de regelgeving voor accountants in Nederland acceptabel en toepasbaar is. En dat betekent dan dus ook ervoor zorgen dat de regels voor 'accountants in business' voldoen aan wat praktisch nodig is, en er voor zorgen dat voor de samenstellingspraktijk internationaal kantoorregels worden opgesteld die zijn gebaseerd op de risico's waarmee deze kantoren te maken hebben, en niet meer dan dat.

Kortom, hoe maken wij ons beroep klaar voor de komende dertig of veertig jaar. Ik roep mijn leeftijdsgenoten op om meer dan nu het geval is te participeren in deze discussie.

Jan Thijs Drupsteen (43) is registeraccountant en werkzaam bij het NIVRA. Dit artikel is op persoonlijke titel geschreven.

Reacties

Geplaatst door Ellen Timmer (advocaat) - 14-12-2007 18:24:05

In de praktijk treden accountants graag als consultant op en geven ze daarbij ook juridisch advies. Ik stel voor dat de accountants zich juridisch laten bijscholen, in het kader van de verbetering van de kwaliteit van het door hen gegeven juridisch advies. (Waarbij ik niet in ga op de vraag of accountants wel juridisch advies zouden moeten geven.)

Geplaatst door Jan Thijs Drupsteen - 12-12-2007 10:04:59

VERVOLG: Met betrekking tot professionele diensten heb ik de vertalingen naast elkaar gezet.

Professional services Services requiring accountancy or related skills performed by a professional accountant including accounting, auditing, taxation, management consulting and financial management services.

Professionele dienst: de door een registeraccountant verrichte diensten waarvoor accountantsdeskundigheid en aanverwante kennis is vereist, waaronder die op het terrein van financiële verslaggeving, controle, belastingen, administratieve organisatie en bedrijfseconomie;

Ook hier zie ik geen kwade opzet van het NIVRA om bewust extra kwaliteitseisen aan accountants in business op te leggen. Jouw veronderstelling dat het bestuur dus ook wel zal overgaan tot toetsing van accountants in business blijkt m.i. niet uit het businessplan.

Geplaatst door Jan Thijs Drupsteen - 12-12-2007 10:04:16

Beste J Aalders, de fundamentele beginselen (ethische principes) zijn net zoals bij IFAC van toepassing op alle register accountants. Net als bij IFAC wordt een onderscheid gemaakt tussen professional accountants in public practice en accountants in business. In tegenstelling tot IFAC vallen in de Nederlandse situatie consultants in de Nederlandse situatie niet onder de accountants in public practice. Verder vallen op verzoek van Intern accountants en Overheidsaccountants deze accountants wel onder de accountants in public practice. Deze afwijkingen zijn bewust gekozen en zijn dus mijns inziens niet aan te merken als een foute vertaling. Daarnaast is het zo dat ook in de GBA al gedragsnormen van toepassing waren op accountants in business.

Geplaatst door J Aalders - 10-12-2007 10:07:34

Beste J.T. Drupsteen, mijn opmerking doelt op de VGC. Daarin zijn door het gebruik van de begrippen "professionele dienst" en het van toepassing verklaren van alle "fundamentele beginselen"op alle RA's kwaliteitsnormen opgenomen voor FINAD leden. Dat is fundamenteel onjuist, onder meer omdat er voor FINAD leden niet (of nauwelijks) kwaliteitsrichtlijnen zijn. De verordening kwaliteitstoetsing is (volgens de NIVRA site) achterhaald. Het is dus een kwestie van tijd gezien de huidige denkrichting bij het NIVRA voordat ook daarin voorschriften t.a.v. FINAD RA's worden opgenomen. Zo niet, dan zijn de normen in de VGC loze woorden.

Geplaatst door Jan Thijs Drupsteen - 7-12-2007 17:06:19

Beste J.Aalders, waar doel je precies op als je het hebt over verkeerd vertaalde voorschriften van IFAC met betrekking tot kwaliteitstoetsing? In het businessplan met betrekking tot kwaliteitstoetsing, dat op voorstel van de beroepsvereniging op de ledenvergadering besproken wordt, is m.i. geen sprake van toetsing van FINAD RA's voorzover deze geen assurance opdrachten of aan assurance gerelateerde opdrachten uitvoeren.

Geplaatst door J Aalders RA - 7-12-2007 13:24:10

Als jonge accountant (32) wil ik graag ik een bijdrage leveren aan de discussie over onze professie. Werkzaam in het bedrijfsleven vraag ik mij af wat de RA titel nog waard is op het moment dat een FINAD RA onderworpen kan worden aan kwaliteitstoetsing door een ander dan zijn werkgever. Er is bij FINAD leden geen openbaar belang dat deze toetsing rechtvaardigt. Als deze voorschriften serieus wordn genomen betekent het een stevig concurentienadeel t.o.v. bv. RC's. Voorschiften door of namens de beroepsorganisatie op dit punt zijn dan ook te kwalificeren als wanprestatie (in de zin van een ondeugdelijke vertaling van IFAC voorschriften).