Rotterdam: internal audit naar kerntaak, jaarrekeningcontrole naar externe partij
donderdag 21 april 2011 | 
2 reacties
Op instigatie van de Rekenkamer Rotterdam heeft de Rotterdamse gemeenteraad te kennen gegeven de 'controletoren' te willen herinrichten: een structurele verbetering van de concernverantwoording en het loslaten van de accountantscontrole. Het college heeft inmiddels het principebesluit daartoe genomen.
Hoewel Rotterdam vooraanstaand is op het gebied van de inrichting van het duaal systeem - een professionele rekenkamer en een raad die haar toezichthoudende functie gepassioneerd uitoefent - zijn er nog noten te kraken over het controlekader. Andere gemeenten zijn daarin wel voorgegaan. Deventer heeft bijvoorbeeld een verfijnd smaldeel ‘concerncontrol' als extra schakel in de managementcyclus opgenomen. En Utrecht heeft, als eerste van de vier grote steden, haar interne accountantsfunctie aan externen overgedragen.
Het college kan haar verantwoordelijkheid naar de raad slechts dragen als de verschillende gemeentelijke diensten hun basisadministratie op orde hebben, het begrotings-, besturings- en verantwoordingsproces adequaat is ingebed en er sprake is van een gezaghebbende en professionele controllerfunctie. Door het laten uitvoeren van internal audits krijgt het college aanvullende zekerheid over de kwaliteit van de beleidsrealisatie en de effectiviteit en doelmatigheid van de bedrijfsvoering.
In de praktijk van Rotterdam, maar niet alleen in Rotterdam, is de invulling van deze controletaken nog onvolkomen. De externe accountant kan onvoldoende steunen op de rapportages van de diensten; de interne auditdienst voert jaarrekeningcontrolewerkzaamheden uit en certificeert de concernrekening.
Jaarrekeningcontrole en internal auditing in één groep
Als een interne auditdienst naast de jaarrekeningcontrole, zoals in Rotterdam, ook internal/operational audits uitvoert is er in beginsel sprake van een bestuurlijk onaanvaardbare vermenging van taken, deskundigheden en verantwoordelijkheden. De hybride groep krijgt ten onrechte de naam 'internal audit' en dient twee heren.
Behoudens de nodige uitzonderingen loopt een dergelijke transitie vaak op een deceptie uit. Het blijvend voorrang geven aan rechtmatigheidscontrole, niet kunnen afschudden van het controle-imago en onvoldoende focussen op de kennis, ervaring en attitude die nodig is om internal audits te kunnen uitvoeren zijn daaraan debet.
Alleen een revolutionaire ingreep kan de escalatie doen keren: extern beleggen van controlewerkzaamheden. Door het planmatig afstoten van de accountantscontrole en het overhevelen van verbijzonderde controletaken naar de eerste en tweede lijn wordt de dienst getransformeerd naar een (echte) interne auditdienst; een multidisciplinair samengestelde stafgroep, die in opdracht van het college operational audits uitvoert.
Downsizing
Een bijkomend voordeel is dat succesvol 'getransformeerde' interne auditdiensten de menscapaciteit substantieel naar beneden bijstellen. Het focussen op derdelijnsonderzoeken betekent dat het opnamevermogen van college of raad van bestuur bepalend is voor de optimale omvang van de groep auditprofessionals. De natuurlijke bovengrens van vijftien á twintig personen dient zich dan aan.
Het door de leiding van een organisatie niet op orde krijgen van de controletoren en het niet slagen van de transitie naar een professionele auditfunctie verklaart in de overheidspraktijk en bij het bedrijfsleven het voortbestaan van omvangrijke, gediversifieerde en multifunctionele controlegroepen.
Het valt te prijzen dat de gemeente Rotterdam de jaarrekeningcontrole vanaf nu door een externe partij laat verzorgen. En inzet op een selecte groep van interne professionele onderzoekers die de bestuurlijke kracht van het college gaan ondersteunen.
Rotterdam heeft dan ook een vooraanstaande internal auditgroep...
Arie Molenkamp
Reacties (2) | Reageer
Geplaatst door Arie Molenkamp - 17-6-2011 14:21:35
Beste Jan,
Ik zie eerst nu je commentaar. De ASR wordt niet opgeheven; doch gaat toch terug naar de kerntaak; te weten internal of operational auditing.
De ASR-medewerkers zijn naar mijn weten uitstekend geequipeerd om het Bestuur van de Gemeente Rotterdam op een onafhankelijke, objectieve en professionele wijze aanvullende zekerheid en advies te verstrekken over de wijze waarop de bedrijfsvoering en de beleidsrealisatie is ingericht.
De interne controle taken van de ASR (die het leeuwendeel van de tijd opeisten) zullen ongetwijfeld uitstekend zijn verricht; edoch kunnen ook bij de uitvoerende diensten plaats vinden. Daar horen die activiteiten thuis en uiteraard niet bij de externe accountant. Dat E&Y in deze het KPMG-Rentokil-model zou volgen zou me verbazen. Als dat bij het Havenbedrijf wel aan de orde zou zijn is dat uiteraard zeer laakbaar en maatschappelijk ongewenst. Het tast de onafhankelijke positie van de externe accountant aan; de geloofwaardigheid van het beroep is daarmee in het geding.
Interne accountantscontrole is een andere taak die door de organisatie zelf kan worden verricht dan wel door de externe accountant. Als dat intern gebeurt dan heeft het de voorkeur om dat in een afzonderlijke eenheid op te nemen. Bij ASR was dat teveel geintegreerd in de overige werkzaamheden naar mijn mening.
Als Rotterdam haar interne controle op orde heeft en de verantwoording door de directies en (geconsolideerd) door de controller de toets der kritiek kan doorstaan; dan kan E&Y stevig op de intensiteit van haar werkzaamheden worden aangesproken door de controller, de secretaris, de internal auditor....; bijvoorbeeld in het auditcomite...
Ik wens je veel sterkte
Arie Molenkamp
Geplaatst door Jan - 26-5-2011 12:19:17
De concernrekening van Rotterdam wordt al circa 9 jaar door de externe accountant gecertificeerd. Dat heeft al die tijd prima gewerkt. Nu het besluit is genomen de ASR op te heffen deugt er volgens E&Y opeens niets meer van. Dat wordt breed uitgemeten in de krant waarbij de ASR-medewerkers ook nog eens een schop na krijgen. Opmaatje naar een grotere (interne?) controleopdracht?