Verdubbel duur van de accountantsopleiding

woensdag 25 januari 2012 | 3 reacties

Een concept opnieuw ontdekken is lastig. Wanneer je daarmee start kun je maar beter De Luiken Openen. Daar is Nyenrode Business Universiteit alweer een jaar geleden mee gestart. In recente publicaties lees ik dat de Robuuste Accountant vorm krijgt.

In het recentste nummer van het VAS-magazine Achter de Komma vond ik de eigenschappen die tot op heden zijn gedefinieerd voor de Robuuste Accountant: "De Robuuste Accountant kan kritisch doorvragen, durft kwetsbaar en authentiek te zijn, weet betekenis te geven aan en achter de cijfers, is proactief, kan goed beïnvloeden, heeft bezieling en enthousiasme en kan goed communiceren."

Dat klinkt natuurlijk als een prachtig ideaalbeeld waaraan we allen moeten gaan werken. Maar tijdens een docentenvergadering werd onlangs de terechte nuancering gemaakt dat je niet elke student (en elke docent) in dezelfde 'mal' kunt dwingen en dat dat ook niet het streven zou moeten zijn. Belangrijker is om te waarderen wat er (aan sterke krachten aanwezig) is.

Aandacht voor communicatieve competenties en overtuigingskracht van accountants lijkt een prima streven, zo liet ik eerder via Twitter al weten. De 'uitdaging' waar ik echter voor vrees, is dat we teveel gaan vragen van de beroepsgenoten in opleiding.

Studenten moeten sterker worden opgeleid in onder andere (inter-)persoonlijke vaardigheden, ethiek en psychologie. Het idee van de professioneel-kritische instelling dient in de gehele opleiding terug te komen.

Mooie initiatieven, maar we stellen anderzijds ook dat de inhoudelijke kennis op het huidige, hoge niveau moet blijven. Met andere woorden, zowel in kwantitatieve als in kwalitatieve zin doen we geen concessies aan de stof die studenten dienen te beheersen.

Om desondanks ruimte voor andere onderwerpen te creëren, denkt Leen Paape onder meer aan het overbrengen van dezelfde stof in minder tijd, door bijvoorbeeld van e-learning gebruik te maken.

Een ander idee dat volgens het artikel in het VAS-magazine is geopperd, is een aan het college voorafgaand verplicht online assessment, "om de participatie en discussie op een hoog niveau te houden".

Het gevoel bekruipt mij dat we steeds meer gaan vragen van de studenten. En als we niet oppassen, gaan we die proactieve, enthousiaste studenten met bezieling ook nog voorschrijven om verplicht voorbereid op verplichte colleges te verschijnen. Gevaarlijk terrein dat we dreigen te betreden, vooral bezien in combinatie met andere voorstellen die opduiken in recente publicaties.

Zo stellen Dennis Vink en Mike Nawas in een recente opiniebijdrage dat de door de NBA geformuleerde opleidingsvereisten (eindtermen) moeten worden aangescherpt op het terrein van financiële producten en markten, zodat accountants een vakkundig oordeel kunnen geven over de risico's in de hedendaagse, veranderende financiële markten.

In een ander medium stelt Servaas Vrijburg dat de accountant zijn regisseursrol op het gebied van pensioenbeheer moet oppakken. En als je maar genoeg vakliteratuur leest, kom je vast en zeker ook nog wel een pleidooi tegen voor de accountant die deskundig is op het gebied van digitale gegevensuitwisseling en de beveiliging daarvan, want daar ligt immers onze toekomst.

Ongetwijfeld zit er in alle voorstellen een kern van waarheid, maar hoe breed en tegelijkertijd inhoudelijk kwalitatief op orde kunnen en willen we de opleiding tot accountant maken?

Is de opleiding nu daadwerkelijk te 'eng' ingericht? En zijn we soms vergeten dat de combinatie van werken, studeren en het onderhouden van een privéleven al als een behoorlijke ‘uitdaging' wordt ervaren?

Zoals we niet elke student in dezelfde ‘mal' kunnen dwingen, zo kunnen we ook niet alle kennis en vaardigheden in één opleiding forceren. Tenzij we de duur van de accountantsopleiding om te beginnen gaan verdubbelen, hetgeen ik echter uitsluitend gekscherend voorstel.

Het veelbesproken model van een algemene opleiding tot 'basisaccountant', gevolgd door diverse specialisatiefases zou mogelijk een oplossing kunnen bieden.

Mijn verzoek aan iedereen die meedenkt over de inrichting van de accountantsopleiding, via innovatietrajecten, (mini)tweetups en op andere wijze, is simpel: denk ook aan de (goede) balans tussen werk, studie en privéleven.

Johan Nelemans

Reacties

Geplaatst door Gerard van Herk - 31-1-2012 11:41:21

Accountant uit elkaar getrokken duizendpoot
of is het misschien toch beter de accountant te leren de accountantscontrole te managen?

De tijd waarin de accountant alles moet weten van alle facetten van alle zaken die bij een accountantscontrole aan de orde komen is voorbij.
Naast de professioneel kritische houding zou veel meer de aandacht moeten liggen op het managen van de accountantscontrole en het ontwikkelen van specialisten voor deelcontroles. Want niet alleen de opleidingstijd zou verdubbelen daarnaast is het natuurlijk compleet onmogelijk om later alles bij te houden.
Finananciële producten, pensioenen, riskmanagement, branchekennis, fiscale en sociale wetten, internationale verdragen dat alles in één bolletje.
Nee, die tijd is geweest!
Even het ego aan de kant en werkelijk out of the box denken.
Een of liefst twee accountants als projectverantwoordelijken en vier of vijf deelspecialisten die gezamenlijk het project accountantscontrole afwikkelen.
De accountants als generalisten die met de beroepskritische houding de deelverkleringen van de specialisten beoordelen en dan een oordeel uitspreken over het geheel. Veel meer teamwerk, kennis en objectiviteit is op die manier gewaarborgd.
Dit geldt uiteraard dan voor de hele grote. Voor de kleinere zijn waarschijnlijk minder specialisten nodig en kan één accountant het alleen af mits er voldoende gelijkwaardigheid is tussen de accountant en de "specialisten"op deelgebieden.
In feite gebeurt het al omdat ook binnen de huidige regelgeving gebruik moet maken van externe specialisten indien hij onvoldoende kennis van zaken heeft echter hier wordt volgens mij onvoldoende gebruik van gemaakt en een structurering van het gebruik van (interne) specialisten is een goede zaak.
In een ziekenhuis doet ook niet één dokter alle operaties?
Juist meer teamwerk, meer specialisatie en meer intern consulteren van specialisten en delegeren van deelcontroles aan specialisten lijkt mij de aangewezen weg. Maar dat betekent dat de zelfgenoegzaamheid en de huidige opleidingen volledig op de schop moeten. Heerlijk, eindelijk weer een perspectief, vanaf nul beginnen.

Geplaatst door Leen Paape - 30-1-2012 23:19:08

Beste Johan, dank voor je reactie en de aandacht die je geeft aan de Robuuste Accountant. Nee, de opleiding wordt niet twee keer zo lang en ja, binnen de bestaande duur is er nog veel mogelijk en ik denk dat we door een andere manier van doceren en gebruikmakend van de geneugten van de moderne techniek nog veel kunnen realiseren. Zelfs bij IFRS en boekhouden kun je in he leslokaal daar zodanig mee omgaan dat je nog steeds aandacht kunt geven aan de rechte rug, vaardigheden en what have you. Willen we iedereen in dezelfde mal stoppen, geenszins. Is specialisatie een noodzaak, ja zeker. Echter, de vaardigheden die nodig zijn om robuust te zijn dient iedereen te hebben. Zonder die kwalificaties redt het beroep het op de langere duur niet meer. Gaan we steeds meer vragen van studenten, ook dat is waar. Is er nog ruimte? Ook daar is mijn antwoord volmondig ja op. De evaluaties die wij al vele jaren houden tonen aan dat de student per week niet meer dan een uurof 5 besteedt aan zelfstudie (naast een uur of 6-7 in het leslokaal) en dat is dus te weinig. Het probleem zit niet in de studie maar in de werkdruk, die inmiddels zo'n 45 uur oer week bedraagt voor een 32 urige werkweek overigens. Daarnaast wil de student, hetbis hem en haar meer dan gegund, ook aandacht besteden aan een sociaal leven. Gaat daar meer aan 5 uur per week aan op? Ik denk het wel. De studieaanpak van studenten kan ook efficienter en effectiever, wij helpen met studeervaardigheden, coaching en mentoring en studiecoaches. Ook is er nog veel te halen aan een betere afstemming tussen hetgeen op kantoor gebeurt en in de theorie. Dat vergt tripartiet overleg en afspraken met kantoren om te komen tot meer efficientie en dus minder belasting. Een der middelgrote kantoren is met ons samen op weg om dat te realiseren. Gaat het goed komen? Zeker weten en als je mee wilt doen aan het realiseren van onze gezamenlijke droom van de Robuuste Accountant dan ben je van harte uitgenodigd. Volgens mij beschik jij over de kwalificaties en vaardigheden om dw toekomstige generatie te helpen vormen. Het beroep verdient het. Ik hoop je snel te mogen begroeten.

Geplaatst door Coen Bongers - 26-1-2012 8:49:56

HEAR HEAR.

Wat een doorheerlijke dachte opinie! Als docent aan de bachelor accountancy opleiding van Hogeschool Windesheim kan ik dit van harte onderschrijven. De accountant van nu dient te beschikken over een veelheid aan kwalificaties, zeker gerelateerd aan de te ontwikkelen kennis en vaardigheden uit het recentere verleden. Als de RAC uit, laten we zeggen 1997 naast de HRA bundel(s) van 2012 wordt gelegd is al in een opslag te zien hoeveel meer regelgeving er is. Om nog maar te zwijgen over Financial accounting laat staan ICT. Als opleidingen werken we hard om een zo goed mogelijke balans te krijgen. Een erg belangrijke component wordt gevormd door ethiek, communicatie en advisering. Juist hier oefenen wij binnen Windesheim veel mee: ethische dilemma’s geplaatst tegenover de regelgeving en er vervolgens ook in praktische werksituaties overtuigend mee om kunnen gaan. E-learning is daarbij volstrekt uit den boze: juist een concept als ethiek, PKI en de VGC dien je als concept tussen de oren te krijgen en dat werkt niet via een beeldscherm.
Verplichte lessen om de participatie te verhogen: oh gruwel: het gaat toch vooral om het kweken van intrinsieke motivatie en een goed lesprogramma te hebben: studenten komen dan vanzelf leert mij de ervaring. Wel zou eens fundamenteel nagedacht moeten worden of een verdere differentiatie in de opleiding noodzakelijk is: een MKB accountant heeft toch andere bagage nodig dan een certificerend accountant van een systeembank. Nu is iedere AA en RA (theoretisch) in staat om beide te bedienen.

Een opleiding langer maken laat zeker studenten op voorhand ernstig twijfelen over de lange weg en juist nieuwe aanwas is hard nodig. Binnen #tuacc wordt hierover nagedacht maar binnen veel AC opleidingen wordt (achter de schermen) ook hard bekeken hoe wij nog betere accountants kunnen afleveren.

Coen Bongers
Docent accountancyvakken
Hogeschool Windesheim