Verplichte kantoorwisseling: huidige vertrouwen niet op koers?
woensdag 15 februari 2012 | 
3 reacties
Onder de kop '
Koersen naar vertrouwen' doet Accountant van januari/februari 2012 verslag van de recente Accountantsdag. Daarin komt verplichte wisseling van controlerend accountantskantoor bij oob's prominent aan de orde. Degenen die voor verplichte wisseling pleiten verwijt ik tunnelvisie.
Daarom geef deze opinie als subtitel 'Huidige vertrouwen niet op koers?'. En ik zal die vraag beantwoorden.
Het valt mij op dat in de vele discussies over verplichte wisseling nimmer wordt gesproken over de personele organisatie in samenhang met de administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB) van een organisatie van openbaar belang (oob). En ook nimmer over het feit dat de controle bij een oob nooit wordt uitgevoerd door slechts één accountant.
Om met het laatste te beginnen: de controle bij een oob wordt uitgevoerd door een omvangrijk team van soms wel tientallen medewerkers van alle niveaus, onder wie ook accountants die controleverklaringen afgeven bij de soms vele dochter- en andere verbonden ondernemingen.
Zelfs als de accountant die de handtekening zet wellicht vele jaren dezelfde persoon is, zijn de teamleden dat allerminst. Bij de big four bedraagt het jaarlijkse personeelsverloop kantoorbreed wel vijftien procent, niet alleen in de laagste functies maar door alle functies heen.
Mijn ervaring als (nu gepensioneerd) accountant bij PwC is dat door deze 'natuurlijke' doorstroming er steeds nieuwe invalshoeken en kritische punten uit de controles naar boven komen. Aangedragen door de 'nieuwe bemanning' die de teamleiding scherp houdt en daarmee het product 'controle' continu verbetert. Dit niet te ontkennen winstpunt en kwaliteitsaspect ben ik in de discussies nog niet tegengekomen.
En dan de personele organisatie en AO/IB bij de oob zelf. Eigenlijk doet zich daar min of meer dezelfde situatie voor als bij de controlerende accountantsorganisatie. De leden van de raad van bestuur zitten soms vele jaren op dezelfde plek, maar de personeelssamenstelling in de ondernemingen als geheel wisselt met regelmaat.
Uit mijn praktijk weet ik dat er bij de accountantscontrole met name wordt gelet op twee situaties waarbij risico's kunnen ontstaan in de kwalitatieve betrouwbaarheid van administratieve processen en de interne bewaking daarvan: ten eerste situaties waarbij elkaar controlerende functionarissen al vele jaren dezelfde personen zijn (risico van verschralende interne controles) en ten tweede situaties waarbij sleutelfunctionarissen worden vervangen (risico van interne kennisachterstand bij de opvolgende functionaris).
Mij lijkt dat deze punten ook voor de topleiding van het bedrijf aanleiding moeten zijn dat kritisch te volgen en eventuele daaruit voortkomenden risico's uit te sluiten. Uiteindelijk verklaart de raad van bestuur in haar jaarverslag dat de onderneming 'in control' is.
En dan nog een heel ander punt. Binnen oob's functioneert ook een interne accountant - in welke functie dan ook - die soms ook vele jaren aan de organisatie is verbonden, met medewerkers die ook vaak vele jaren deel uitmaken van dat team. Ook daar zou het risico van niet 'blijvend scherp zijn' dus kunnen toeslaan. Maar over rouleren van interne accountant hoor je niemand.
Mijn antwoord op de in de titel opgeroepen vraag 'huidige vertrouwen niet op koers?' is dat het vertrouwen in het onafhankelijk en kwalitatief hoogwaardig opereren van de accountant wel degelijk op koers ligt, al is het maar vanwege de hierboven genoemde 'wisselingen' en dat dit niet afhangt van het verplicht periodiek wisselen van de accountantsorganisatie.
De rechte rug van de accountant, de continu wijzigende samenstelling van het controleteam en de alertheid van de diverse topniveaus en raad van bestuur van de oob zelf op de geregelde wijzigingen in de personele organisatie, maken het overbodig om te wisselen van controlerend accountant en/of accountantsorganisatie.
Degenen die daar een overdreven voorstander van zijn, verwijt ik tunnelvisie: wisselen op zichzelf verbetert het vertrouwen niet. Het geeft zelfs de indruk dat bij niet wisselen het vertrouwen zou worden beschaamd. En dat geeft te denken.
Henk van Leeuwe
Reacties (3) | Reageer
Geplaatst door Arnout van Kempen - 18-2-2012 12:15:31
" Degenen die daar een overdreven voorstander van zijn, verwijt ik tunnelvisie: "
Ja, en water verwijt ik dat het nat is.
Iedereen die waar dan ook overdreven voorstander van is, heeft een tunnelvisie.
Maar zijn de voorstanders zo overdreven in hun standpunt, dat zou een zinnige vraag kunnen zijn. Of een andere: Huidige vertrouwen niet op koers?
Ondanks de toezegging aan het begin wordt die vraag namelijk totaal genegeerd in deze opinie.
De vraag naar vertrouwen (een "eigenschap" van de gebruiker van accountantsverklaringen) wordt gevolgd door een expose over de bouwstenen waarop dat vertrouwen mede gebaseerd kan zijn. En daarmee is, dat is dan wel mooi, meteen het probleem van het beroep bloot gelegd: de constatering dat de gebruikers vertrouwen verliezen wordt altijd maar weer beantwoord met een "ik leg het nog één keer uit".
Misschien toch iets om, eindelijk, als beroep over na te denken: als de buitenwereld u onvoldoende vertrouwt, dan wint u dat vertrouwen op geen enkele manier terug door te vertellen dat u allerlei maatregelen hebt getroffen en dat u dat zo wel genoeg vindt.
Het is totaal irrelevant of u het genoeg vindt, en het is totaal irrelevant of de door de overheid genomen maatregelen effectief zijn. Wat relevant is, is of degenen die wel of geen vertrouwen in u zouden moeten hebben denken dat hun maatregelen effectief zijn EN, uitermate belangrijk, dat u stopt het vertrouwen dat nog in u gesteld wordt te beschamen.
En het spijt me, maar als beroepsgroep beschaamt u net iets te vaak dat vertrouwen. Dat voelt ongetwijfeld als oneerlijk, als u zichzelf een prima accountant acht. Maar het is niet anders.
Geplaatst door Harry Mock RA - 17-2-2012 13:01:55
Met alle respect voor Uw staat van dienst in het beroep en bij het Nivra,een kanttekening:
-Ik vind 15 % jaarlijks verloop in het personeelsbestand nogal wat. Dat geeft bij de opvolgende controleassistenten hetzelfde risico van interne kennisachterstand als U bij de OOB s constateert.
-Het vertrouwen van Henk en Ingrid, de beleggers, de samenleving als totaal ,het maatschappelijk verkeer , in de controledeskundigheid van de accountants is de laatste jaren steeds verder afgebrokkeld, en nu zodanig onder 0 dat de Tweede Kamer heeft gedaan wat ze heeft gedaan.
- De kiezer kijkt ook mee en heeft avond aan avond gegruwd of genoten van de vele TV verslagen van de zittingen van de enquetecommissies, van het DSB spektakel,Vastgoedfraudes en van de bankschandalen.De kiezer en de politiek hebben er genoeg van wat nu open en bloot tevoorschijn is gekomen.
-Tenslotte mag U een ding niet vergeten, Henk en Ingrid,en vele anderen voelen het gebrek aan goede accountantscontrole nu aan den lijve: verlies op beleggingen die eerst werden aangeprezen, geblokkeerde spaarrekeningen, woekerpolissen bij vrijwel alle verzekeringsmaatschappijen en diverse spaarproducten, problemen met hypotheken,wooncorporaties ,etc
-het wordt tijd dat de accountants uit de ivoren toren komen,en eens een keer hun verontschuldigingen aanbieden aan de gedupeerden .Dat mea culpa kan een begin zijn van het herstel van het vertrouwen.
-Van tunnelvisie kan best wel gesproken worden, maar niet aan de kant van het maatschappelijk verkeer.
Geplaatst door Carel Verdiesen - 17-2-2012 9:29:00
Natuurlijk is er sprake van tunnelvisie. In Den Haag heet dat politieke visie. Ik (samen met velen) heb eens bijna drie jaar lang geprobeerd argumenten aan te dragen tegen een wetsvoorstel. Een interessant proces was dat. Wat ik deed was natuurlijk volkomen zinloos.
Het echte probleem is dat we blijkbaar aanleiding hebben gegeven om de tweede kamer zich deze mening te laten vormen. En als we niet weten waarom zullen we hier nog veel meer last van krijgen. Maar eigenlijk weten we wel waarom, even goed nadenken dus.....?
Ik lees hierboven nog eens en krijg de indruk dat er al sprake is van intensieve roulatie; de wet volgt de praktijk?