De beuk in de bank

maandag 2 november 2009 | 2 reacties

Afgelopen weekend bereikte een vertrouwde Nederlandse transatlantische trein, al decennialang georganiseerd door het Atlantic & Pacific Exchange Program (APEP), weer de hoofdstad van de US of A. Met een coupé vol vertegenwoordigers van de Nederlandse vastgoedwereld. Niet zo verwonderlijk, want Nederland heeft al een eeuw nogal wat spaarcentjes belegd in de VS, direct en indirect.

Het APEP-gezelschap bezoekt Washington DC om zich op de hoogte te stellen van de laatste stand van het roerend en onroerend boeren alhier. Met in de achterzak de vraag wat dat betekent voor de interactie met de belangrijke handels- en investeringspartner ‘Amerika'.

Ik heb graag gehoor gegeven aan APEP's uitnodiging om aan de vooravond van hun officiële verblijf enkele after dinner opmerkingen te maken over het voorspel van de huidige crisis en de uitzichten op een betere toekomst. Op voorwaarde natuurlijk dat er een broodje kaas met karnemelk wordt geserveerd.

Hoe moet je nu duidelijk maken waar het echt om ging, gaat, en zal blijven gaan?

Op dit moment woedt in de VS een titanenstrijd tussen de verschillende krachten die het ordelijk, efficiënt en effectief functioneren van de markten bepalen - maar, voor hen die het willen zien, ook van de democratie.

We kennen allemaal de kreten 'geld is macht' en 'informatie is macht' en het mogelijk slopende effect van hun combinaties op de werking van de democratie zelve. Als je nog meer geld wil maken dan gisteren, zo leert iedere crisis ons, gaat het er vooral om disinformatie in groot geld om te zetten en/of omgekeerd. Als je maar maakt dat je tijdig weg bent, en de rekening kunt achterlaten voor de belastingbetaler.

De insteek van mijn praatje was de suggestie om de wordingsgeschiedenis van de Amerikaanse Constitutie nog eens door te nemen. Dan blijkt dat de Founding Fathers het gevaar van hijacken van de Amerikaanse democratie door het ‘grote geld' al vroeg herkenden.

Zowel Thomas Jefferson als de eerste echte 'volkspresident' Andrew Jackson - zijn portret staat op het $20 biljet - waarschuwde al voor een te sterke invloed van bankiers. Tegen alle politieke tegenwind in zette Jackson, bijna honderd jaar voor de crash van 1929, de beuk in de Second National Bank. Deze bank had, via een Congressional Charter, een monopoliepositie ingenomen op de publieke en private geldmarkten. En had een belangrijke greep gekregen op het congres en de pers, door beide gewoon te kopen.

Toen al dreigde de Amerikaanse democratie te verworden tot een - zoals ik het nu graag noem - 'monetized democracy'. Dat het nu, anno 21ste eeuw, (weer) zover is gekomen kan de stichters en vroegere presidenten van Amerika nauwelijks worden aangerekend. Daar waren we zelf bij.

Het goede nieuws is dat het de VS altijd is gelukt dit soort machtsmonopolies te breken - denk ook aan het breken van de trusts van onder meer Standard Oil en Ma Bell.

Het slechte nieuws is dat dit steeds pas gebeurt als het kalf al is verdronken, vele onschuldige slachtoffers en onverwerkte nieuwe crises in het kielzog achterlatend.

Toch heeft onze eigen Nederlandse parlementaire townhall democracy ons, met al haar kabaal, niet veel beter beschermd. Zeker niet tegen het importeren van de excessen van het Amerikaanse raw capitalism. De de facto staat van surseance van de Nederlandse financiële sector is (zolang die nog niet op eigen poten kan staan) de manifestatie van eerst naïviteit en grove nalatigheid, en vervolgens een gebrek aan verantwoordelijkheidsstelling.

Maar ik geloof niet, misschien naïef, dat onze politiek echt te koop is. Zeker niet op de manier zoals dat in de VS het geval is. Daar zitten we te dicht voor op elkaar. En ons nationale budgetsysteem leent er zich ook minder voor.

Wie op dit punt nog een goede Amerikaanse zelfdiagnose wil zien, raad ik aan de uitstekende PBS-documentaire (Amerikaanse publieke tv) The Warning te bekijken, over de politieke ingewanden van het Amerikaanse reguleringsproces.

Jules Muis

Reacties

Geplaatst door jules muis - 3-11-2009 19:10:35

Dag Thijs,

Goed te horen dat je nog met je geengageerde vleugels klapt.

Ja, koken doe ik nog graag, maar lange afstandskoken moet nog uitgevonden worden, door mij althans.

Hoe en of we uit die stamppot van het Fredriksplein nog vlees of vis kunnen halen hangt sterk af van de Chef. En de Zijne is overwegend een politieke benoeming en/of herbenoeming.
Je zou redelijkerwijs verwachten dat na het branden van de eigen vingers en het aanbranden van ons aller eten en het uitbranden van een groot deel van de keuken zo'n Chef op een fast food menu wordt gezet als mosterd na de maaltijd. En we clean een nieuw begin maken met een geheel nieuwe keukenploeg.

Zover zijn we (nog) niet, en als de politieke vernieuwingsdrang
en wil er niet is voor een persoonsverwisseling en een 'hangers on' mentaliteit van het keukenpersoneel getolereerd wordt wat er ook gebeurt, zullen we ons voorlopig moeten blijven behelpen met de zelfdiagnoses van een half dozijn innemende oude jongens krentebrood, ons jaren zo bekend van radio en TV.

Daar zijn we, met onze democratie, zelf bij.
Tenzij je met je kornuiten en hun hooivorken nog eens het Frederiksplein culinair wil bestormen. Een palingoproer, deel II, heb ik ook al eerder voor gewaarschuwt, kan ook.

Maar het is niet nodig vanuit deze gemakkelijke plek tot anarchie in de keuken op te roepen. Die is er al, voor hen die willen horen, rekenen, en zien.

Tenslotte, laat je vooral niet opstoken door hit and run bloggers tot onnodige baldadigheid. Je zou wel eens ter verantwoording geroepen kunnen worden. Zijn we veel sterker in met jongens laag in de boom dan jongens met geprivileerd uitzicht hoog in de boom; en die denken dat de bomen tot in de hemel kunnen groeien.

Denk niet te diep na, daar wordt je niet vrolijk van; eet liever een appel.

Chef Jules

Groeten uit DC

Geplaatst door Thijs Sas - 3-11-2009 0:25:24

Beste Jules,
na onze uitwisseling van mail adressen in mn computer ingestort. Via google en enig geduld heb ik deze blog weer gevonden. Ik dacht dat ie aan t NIVRA ging, maar nee. Ik had het kunnen wetne dat jij nergens "aanhangt", maar ala dat zul je me wel vergeven. Met enig geduld wat artikelen op de NIVRA site doorworstelen vond ik wel een doorklik naardeze blog. Ik heb er een aantal gelezeen en van jouw humor een buitengewoon goed, ietwat baldadig humeur gekregen. Maar dat is neem ik aan ook de bedoeling van je colums.
Maar ik dicht je ook een serieuze visie toe over actuele onderwerpen als hoe het banktoezicht te verbeteren, Ik denk dat corifeën als Noud en consorten worden benoemd op onaantastbare gouden posities vanwege vermoedde geniale capaciteiten het monetaire beleid te sturen en daarmee de macro economische ontwikkelingen positief te sturen door af en toe gewichtig en omzichtig aan renteknoppen te sturen of supersensiteive verklaringen af te geven waarom ze niets doen. Het laatste waarin ze ervaring hebben is bankieren en controle uitoefenen. Eigenlijk een laag bij de gronds aspect van hun takenpakket, ver beneden hun (inter) nationale Chief Economy Officer rol.
Wat dus ook niet verdient daar een visie op te ontwikkelen, een strategie te bepalen en dat instrumenteel effectief in te vullen. Als dan banken als Hoop en DSB omvallen door wanbeleid is dat slechts een casual damege van kwaadwillenden. Alleen domoords en geldbegerigen zijn daarvan het slachtoffer en krijgen eigenlijk hun verdiende loon. Dat daarmee de totale economie een klap oploopt, het vertrouwen in banken een ongelooflijke deuk oploopt en daarmee het vertrouwen in het economische systeem is niet de verantwoordelijkheid van onze Economic Gods. Want die houden zich met zoiets laag bij de gronds als beleggen en rendement maken niet bezig.
Jules, ik wil hier graag eens met je over van gedachten wisselen. Dan op wat serieuzer niveau. Hoe kun je wat doen opdat de banktoezicht functie wat beter wordt ingevuld?
Als je nog altijd zulke lekkere "ribs" serveert en niet te ver weg woont kom ik graag een langs. Maar ja, je bent weer in een US periode.
Graag tot hoors,
Thijs Sas