Het democratisch tekort

woensdag 6 mei 2009 | 3 reacties

Het democratisch deficit. Afgelopen week ben ik er weer drie keer tegenaan gelopen. Het democratisch tekort definieert de pijnpunten van een democratie, het gebrek aan duidelijke verantwoordelijkheidsstructuren en -aflegging, aan kwaliteitswetgeving. En het gebruik (misbruik) van hoop om wanhoop nog even te doen vergeten.

Op multilateraal niveau symboliseert het vaak de onmacht van 'Jan en alleman' om - binnen een de facto coöperatieve bestuurs- en verantwoordingsstructuur - als aandeelhouder, debiteur of crediteur duidelijkheid te krijgen wie precies de winnaars en verliezers zijn, en waarom. Kijk naar de beslissings- en verantwoordingsdynamiek van de VN, EU, Wereldbank, IMF.

Ik kreeg nogal wat indringend commentaar op mijn ietwat filosofische - maar misschien wel oppervlakkige of naïeve - houding in een van mijn blogs ten aanzien van de vraag of de rot in ons maatschappelijk stelsel niet te diep zit om tot de kern van de huidige financiële verslonzing door te dringen. Alles en iedereen is te corrupt, suggereerden mijn gewaardeerde critici, om echte waarheidsvinding te verwachten.

Ik hoorde eenzelfde commentaar toen ik met een auteur annex gerenommeerd klokkenluid(st)er van een grote VN-organisatie haar conceptartikel besprak over de good governance dynamiek van multilaterale instellingen. Ik probeerde duidelijk te maken dat een coöperatieve structuur waarschijnlijk het enig mogelijke model is bij het oplossen van wereldproblemen. Maar dat dit model ook zijn eigen dynamiek ontwikkelt en een kracht op zichzelf wordt, met zelfbehoud als eerste doelstelling van de bureaucratie die het draaiende houdt. Dus verwacht geen fair play in procedures.

Dan was er - de derde keer in een week dat het democratisch deficit voorbijkwam - nog dat rondetafelgesprek, terug hier in Amerika, over de mogelijkheid om een 'Pecora Commission II' geïnstalleerd te krijgen. Waarbij 'Washington' (lees: het Congres) Wallstreet onderzoekt op het gevoerde beleid voorafgaand aan de kredietcrisis - en daarmee dus haar voornaamste donor onderzoekt.

Dat is al eens eerder gebeurd, in 1933-1934. Ene Ferdinand Pecora hanteerde toen succesvol de duimschroeven. Maar toen lagen de gouden koorden anders. Daarom worden de huidige kansen van een Amerikaans Congres - Democratisch of Republikeins - dat conform Pecora haar eigen verleden aan de orde gaat stellen, niet erg groot ingeschat.

Toch zijn dit allemaal tekenen dat er wordt geknaagd aan het milde defaitisme van hen die wel oog hebben voor de onwenselijke werkelijkheid maar niet veel kans (of zelfs reden) zien er veel aan te doen. En het is ook belangrijk voor degenen die bevlogen met zendingsdrang iedere keer weer stuklopen op gevestigde belangen; met cynisme als jammerlijk eindstation.

De kredietcrisis, waarvan de pijn nu maatschappelijk in alle geledingen wordt gevoeld, zal het debat over het democratisch deficit ongetwijfeld verder voeden. Dat is goed voor de democratie.

Maar zal dit debat het democratisch tekort ook effectief verkleinen? Wel, dan schaar ik me toch bij de sceptici. De geschiedenis heeft namelijk de nare gewoonte zich toch iedere keer weer te herhalen.

Reacties

Geplaatst door R van Rie - 12-5-2009 19:28:00

nou, dacht ik, laat ik een schot voor de boeg geven en de geestelijke vader van de USA citeren.
Thomas Jefferson was een van de schrijvers van de, vanuit de Lage landen geïnspireerde, onafhankelijkheids verklaring van de VS.

De in 1683 naar Nederland gevluchtte John Locke leverde Jefferson basisrechten voor de burger: Leven, Vrijheid, gezondheid, geweten, eigendom, etc.
En natuurlijk, en uiteindelijk, het Volksgericht in de vorm van volkssoevereiniteit, het morele recht om in opstand tegen de staat te komen. Locke noemt daar geen voorwaarden voor.
Een (bloedige) opstand als moreel recht te definieren in de huidige wetgeving (grondwet) is noodzakelijk, wil de het gehele rechtstelsel geen papieren tijger zijn.
Ofwel voor tyrannen mag er geen alternatief zijn.
zo, ik heb mijn piketpaaltje geplaatst en de uiterste consequentie/verantwoordelijkheid gedefinieerd.

nu wat andere punten.

"betere voorwaarden scheppen voor kwaliteitswetgeving die meer anticiperend werkt dan nu het geval is.."

In een democratische samenleving is de wetgeving een uitvloeisel van de cultuur van de burgers. De burgers zijn de enige echte vormgevers en dus eigenaren van deze wetgeving. Andere auteuren zijn onrechtmatig.
Echter, de eigenaren dienen de toegankelijkheid op te eisen en daarom dient een kwaliteitswetgeving in eenvoudige bewoordingen voor het gros, of de meute, duidelijk te zijn.
Aktiepunt: Schrappen van vele wetten en in eenvoudig Nederlands; verplichte leerstof.

En zeer juist is: "En waar waart Gij, Volk, toen we ons dit allemaal lieten begaan? "

Het onvolledige antwoord daarop is scholing, opvoeding, voorlichting, betrokkenheid. Maar eerst moet dat kalf verdronken zijn, vrees ik.

"..de kern-oorzaken van het democratisch tekort aan de orde stellen, .."
Ik noem nu slechts één kern-oorzaak van het democratisch tekort: onvoldoende mede bestuur.
Wel EHBO, polikliniken, vrijwillige brandweer, maar geen burgemeesters, Cvd Koningin of politie- of defensie-organisatie.

Geplaatst door jules muis - 12-5-2009 17:12:50

ja, een goed begin van een noodzakelijke discussie,al is het naar de wapens grijpen wel erg drastisch voor deze accountant. Het probleem met dat volksgericht is ook een beetje 'lange-stappen- snelrecht-thuis-maar-altijd- te-laat.

Ik zou liever eerst eens kijken of we niet wat preventiever te werk kunnen gaan, de kern-oorzaken van het democratisch tekort aan de orde stellen, waar het volk zelve als deel van de oplossing maar ook deel van het probleem zal figureren. Dan hebben we een duidelijke probleemstelling, ook al gaat die samen met een minder duidelijke oplossing.

Kunnen we betere voorwaarden scheppen voor kwaliteitswetgeving die meer anticiperend werkt dan nu het geval is; en daar zou ik het eerst over willen hebben.

Dus laat het volk maar tieren, achteraf, maar geef het ook een mogelijkheid het anticiperend vermogen aan te scherpen.

En waar waart Gij, Volk, toen we ons dit allemaal lieten begaan? En waarom laat U zich nog steeds bestieren door hen die U
in het moeras hebben gevoerd? Kunnen we dat een volgende keer beter aanpakken?

Geplaatst door R van Rie - 12-5-2009 13:05:07

Zou het voorstel om de burgers het recht te geven om zich (gewapend) te mogen verzetten tegen de overheid wanneer die zich zelf niet aan de wet houdt, een bijdrage kunnen vormen aan de discussie over het democratisch tekort ?

Zou een 'model dat zijn eigen dynamiek ontwikkelt en een kracht op zichzelf wordt, met zelfbehoud als eerste doelstelling van de bureaucratie die het draaiende houdt' echt ongevoelig zijn voor impulsen van buitenaf, indien het zich onderworpen weet aan het uiteindelijke en onvermijdelijke volksgericht ?