Reputational risk

donderdag 15 januari 2009 | 9 reacties

De afgelopen maand trokken twee berichten mijn aandacht die me even deden twijfelen of we het ooit zullen leren.

De eerste was afgelopen december toen de Europese Commissie laconiek naar buiten bracht dat haar deputy director general annex (chief) accountant, Brian Gray, is gepromoveerd tot director general annex (chief) internal auditor van de Europese Commissie. Mijn felicitaties.

De tweede was het bericht dat de Nederlandse voorzitter van Ernst & Young, Jan Nooitgedagt, is voorgedragen als cfo van (Ernst & Youngs cliënt) AEGON. Ook gefeliciteerd, uiteraard.

Beide gevallen bewijzen dat er nog uitgebreide en welkome ruimte is voor postmenopausale beroepsbeoefenaren om met hun professionele vleugels te blijven klappen in weliswaar beroepsgeaffilieerde maar ervaringstechnisch gezien toch deels terra incognita-terreinen. Dat is mooi.

Maar beide gevallen roepen ook grote vragen op over de stand van het gezond verstand.

Ik neem aan dat in beide gevallen gedegen formeel juridisch huiswerk is gedaan, tegen de achtergrond van de belangenconflictenkernvraag ‘kan dit wel?'. Een interne accountant die voor een aantal jaren in wezen zijn eigen werk gaat controleren? Van wie wordt verwacht dat hij een assurance statement gaat afgeven voor de adequaatheid van het EC-controlestelsel in haar geheel? Waar hij zelf jarenlang leiding aan heeft gegeven, en die door de externe accountant nu al vijftien jaar in afkeurende zin wordt be/veroordeeld?

Wat de Europese Commissie betreft ken ik geen formele interne reden om te twijfelen over de mogelijkheid van zo'n move. Maar de Europese Commissie zwaait wel met de mededeling dat haar interne accountantsdienst werkt overeenkomstig de regelen van het Instituut van Internal Auditors.

Die regels laten zich weliswaar niet in met casuïstiek en zijn vooral principegedreven, maar die principes zijn wel klip en klaar geformuleerd: Men beoordele niet het eigen werk. Terwijl men mag hopen dat controleren nu net wel de bedoeling is.

Wat betreft de transformatie van een bestuursvoorzitter van een accountantskantoor in cfo van een cliënt van dat kantoor - ook al is hij niet de directe cliëntbehandelaar - lijkt de zaak wat gecompliceerder te liggen. Niet alleen als we het groene licht alleen willen laten schijnen op basis van formeeltechnische argumenten.

Inhoudelijk licht de zaak nog gecompliceerder. Te gecompliceerd binnen de termen van een blog. En nog gecompliceerder omdat het hier gaat om een grote financiële instelling die het hoofd boven water probeert te houden in de woelige baren van de kredietcrisis. En daarvoor de reddingsboei nodig heeft gehad van 's Rijks schatkist.

Bovendien moet AEGON als SEC-geregistreerde instelling ook nog voldoen aan de SOx-wetgeving, met haar eis van minstens een jaar ‘afkoelingsperiode' voor zulke overstappen.

Laten we hopen, in ieders belang, dat de advocaten hun werk goed hebben gedaan. Maar alleen al het feit dat op advocaten een beroep moet worden gedaan, voert tot de kern van de zaak.

Voor mij ligt de kernvraag van beide gevallen - en voor alle betrokken partijen - niet zozeer in het formele of zelfs inhoudelijk juridische. De kernvraag ligt vooral in dat nuttige COSO-begrip reputational risk: Wat ook de juridische en/of professionele overwegingen zijn, kan zo'n constructie in de toekomst aanleiding geven tot verlegenheid, aantasting van reputaties, persoonlijk of institutioneel?

Hoeveel fantasie is er nodig om te bedenken dat, als er de komende jaren prudentieel ook maar iets fout gaat in bij deze twee organisaties, deze transfers in een verdacht licht worden gesteld? En tot volkomen onnodige complicaties/golven/rookgordijnen leiden? Ook wanneer ze volgens de regels zijn?

Met een weelde aan talent op de markt en een reputatie die - met die van alle andere poortwachters - in de huidige kredietcrisis toch al behoorlijk is beschadigd, lijkt voorzichtigheid mij nog altijd, en nu des te meer, de beste moeder van de porseleinkast.

En deze twee mutaties doen voor mij onze porseleinkast weer even goed rammelen. Alsof de kredietcrisis met zijn 8 op de schaal van Richter en de chronische vragen over de goede huishouding rond EU-gelden, niet al voldoende waren, en zijn.

Of ben ik een zeurpiet?

Jules Muis


  • Reageer
  • Print
  • Twitter
  • LinkedIn
  • Facebook
  • Delen

Reacties (9) | Reageer


Reacties

Geplaatst door jules muis - 21-1-2009 3:16:15

Yop. De wereld is gebaat bij maximaal mobiele excellente professionals, zoals Jan Nooitgedacht. Maar de wereld is ook gebaat bij het goed doordenken van de gevolgen als de oude normen en waarden (waaronder ons kent ons en de bomen groeien tot de hemel en de wal keert nooit het schip, en "might makes right", en de vraag wat als er iets fout gaat) zichzelf tegenkomen;dit in het belang van allen die daarbij betrokken zijn.
Deze casus en die van de EU roepen vragen op die beantwoord moeten worden, tenzij we willen blijven freewheelen op een operating philosophy die het gevestigd belang goed doet maar geen ander, en een en ander in weerwil van de tekenen aan de wand. Die vragen hebben inmiddels aanleiding gegeven tot een bloeiend en somds wat bloedend debat: Goed toch?

Geplaatst door Peter - 20-1-2009 14:32:15

Natuurlijk heb ik een enigszins gechargeerd standpunt ingenomen. Dit doe ik bewust om de andere kant van de discussie naar voren te brengen. Ik ben het met je eens dat er in dit soort situaties altijd bijzonder goed moet worden overwogen of een dergelijke overstap wel kan. Zowel de register accountant zelf als ook het bewuste accountantskantoor moeten zich bewust zijn van een mogelijk belangenconflict en mogelijke aantasting van de onafhankelijkheid. Onafhankelijk moet een accountant niet alleen in werkelijkheid, maar ook in schijn zijn. Zodra je de schijn tegen hebt, moet een accountant heel goed oppassen wat hij doet.

Ik begrijp daarom ook niet waarom Ernst & Young deze overstap goedkeurt, omdat zij een enorm afbreukrisico lopen. Daar is zowel EY als het beroep niet bij gebaat. Aan de andere kant kenne we in Nederland Governanceregels die zijn gebaseerd op het principe "Comply or explain". We zijn geen rules-based economie, maar een principles-based economie. Ik ben van mening dat dat een groot goed is, wat we moeten koesteren. Dat betekent dat je van een regel af moet kunnen wijken als dit gewenst is. Omdat het voor Jan Nooitgedacht vrijwel onmogelijk is om over te stappen naar een financiële instelling wanneer je strikt de regeltjes zou volgen, zou toepassing van de principle-based approach wenselijk zijn. Zolang alle partijen continu open communiceren over de relevante ontwikkelingen, lijkt me dat dit toch mogelijk moet zijn. Dit is natuurlijk een moeilijke opgave, maar ik wil Jan wel erg veel succes wensen hiermee.

Geplaatst door jules muis - 19-1-2009 15:56:47

Marcel brengt de AFM relaties binnen de besproken vergelijking, en ik wil daar liever dit moment niet op ngaan, om het bij een beroeps-governance issue te laten; het eerst even bij het eigen stoepje te houden. Wat Peter's reactie betreft, denk is dat ie wat te gechargeerd is aangaande de mogelijkheid van gespecialiseerde professionals alsnog wat anders te gaan doen want ze lopen altijd tegen hun eigen clienten aan. Het gaat hier bovendien om een controlerende functie in eerste en tweede lijn, bij een controle klant, en ruime mogelijkheid via afkoelingsperioden de mogelijkheid onnodige/geprovoceerde/of zelfs valide openbare debatten te voorkomen. Waar onze meningen echt uit elkaar gaan lopen is zijn mededeling dat de kredietcrisis hier niets aan heeft veranderd. Het accountants beroep in het algemeen, en kantoren en beroepsbeoefenaren in het bijzonder realizeren zich nog steeds onvoldoende dat "Business as usual", of het nu accountants verklaringen of dit soort van persoonlijke mutaties betreft, geen optie meer is. Jawel, er moet goed, en liefst veel veel beter worden nagedacht. Daar werden we overigens vroeger ook al voor betaald.

Geplaatst door Peter - 19-1-2009 14:49:01

Het is mijns inziens terecht dat er een discussie over gehouden wordt. Dat belicht alle zijden van een verhaal (als het goed is natuurlijk).

Naast de reeds genoemde argumenten over mogelijke belangenverstrengelingen speelt het volgende argument denk ik ook een rol. Als een accountant zich specialiseerd in een bepaalde branche (wat bij partners al snel het geval is), dan zou er bijna geen mogelijkheid bestaan om uit de accountantswereld te stappen en bij een onderneming te gaan werken die actief is in die branche. Zeker wanneer er slechts een aantal grote partijen actief zijn, zoals in de financiële wereld, is het voor iemand als Jan Nooitgedacht niet mogelijk om bij een financiële instelling te gaan werken als bijvoorbeeld CFO zonder hiermee enige vorm van mogelijk belangverstrengeling op te roepen.

Ondanks alle commotie over de ontwikkelingen van de afgelopen maanden in de financiële wereld moeten we niet ineens veel moeilijker doen over zaken dan twee jaar geleden. Een integer persoon kan best omgaan met een mogelijk belangenconflict. Zolang hier maar voldoende over gecommuniceerd wordt, lijkt mij de overstap van Jan geen probleem.

Geplaatst door Marcel - 19-1-2009 7:14:37

Vandaag staat in het FD dat er ook een gesprek met de AFM heeft plaatsgevonden. Tijdsvolgordelijk is er daarna besloten dat de betrokken accountant terug zal treden. Er is geen druk uitgeoefend wordt er nadrukkelijk gemeld.

Tsja. Als druk niet nodig was en er goed was nagedacht, is het logischer het moment van aftreden bij Ernst & Young en de benoeming bij AEGON tegelijkertijd bekend te maken. Dat is niet gebuerd. Het eerste gebeurde pas na een publieke discussie.

Tweede saillant punt is dat een overheidscommissaris bij AEGN, oud-bestuursvoorzitter van de AFM Doctors van Leeuwen van de AFM is. Dat roept de vraag op of deze anders in de discussie staat dan de huidige leiding van de AFM.

Al met al is dit Corporate Governance-wijze een zaak die geen schoonheidsprijs zal verdienen. Vroeger deed een accountant dit gewoonweg niet. Heden kijken we - in onze principle based omgeving - eerst of er geen regels zijn die het verbieden.

Geplaatst door Marcel - 18-1-2009 22:31:48

Jules Muis geeft al een aantal redenen waarom de overstap van Jan Nooitgedacht vraagtekens kan oproepen. Bij accountants en de buitenwereld. Juist in deze tijd waarin zowel nadrukkelijk naar de financiele sector als het accountantsberoep wordt gekeken. Tussen CFO's van eerstbedoelde instellingen en hun accountants zal de komende tijd nog menig nootje worden gekraakt.

Soms is de gedachte dat iets mag mits het niet expliciet verboden is, niet de beste. Zeker niet binnen een beroep dat is opgegroeid - en na de boekhoudschandalen is heropgevoed - rond het thema onafhankelijkheid. Zowel in wezen als in schijn. Persoonlijk zou ik - ongeacht de regels - een dergelijke overstap nooit maken. Er zijn immers genoeg niet-klanten waar je naar toe kan als je toch weg gaat/wilt.

Het zojuist verschenen persbericht dat de betrokken accountant zijn taak als bestuursvoorzitter neer heeft gelegd maakt de casus er niet fraaier op. Was men binnen Ernst & Young soms ook verrast door de overstap? Welk communicatiebeleid is hier eigenlijk afgesproken? Stapt hij zelf op als voorzitter of is hij onder interne danwel externe druk afgetreden?

Al met al lijkt het weinig doordacht. Ben benieuwd of er door de betrokken (ex)bestuursvoorzitter en toekomstig CFO al goed overleg met Ernst & Young heeft plaatsgevonden wie in de toekomst de controle van AEGON gaat doen. Dat kan - mij dunkt - toch onmogelijk een oud-collega van de CFO zijn die in het verleden door hem is beoordeeld. Alhoewel waarschijnlijk ook dat niet verboden is. Wellicht omdat niemand de onderhavige situatie vooraf heeft kunnen bedenken.

Ben ook benieuwd hoe de Minister van Financien dit doordacht heeft. Met twee door hem aangewezen commissarissen bij AEGON heeft hij toch ook in dit soort kwesties een vinger in de pap?

Geplaatst door jules muis - 17-1-2009 20:00:44

ja, beide heren bedankt. Voor de duidelijkheid, ik heb mijn stukje niet zozeer bedoeld en gezien als een soort van ethisch reveil, maar een ordinaire kansrekening, vingertelling: Wat is de kans dat in deze tumultueuze tijd de nieuwe werkgever in in de naaste toekomst in opspraak komt over zaken uit het verleden, en waar de accountant een rol heeft gespeeld in de beoordeling? En als die kans inderdaad groot is is voorzichtigheid des te meer geboden. In het belang van alle betrokkenen, inclusief dat nevelachtige maatschappelijk verkeer dat via de belastingbetaler nu ook nolens volens stakeholder is geworden. Over het koortdansen tussen te veel en te weinig regulering zullen we in de toekomst ongetwijfeld nog debateren. Mijn positie op dat onderwerp is atijd en/en geweest, principes en uitwerkingsregelingen, omdat in een commerciele zetting een puur principe gedreven regelgeving alleen werkt als alle participanten principes hebben, bij voorkeur de juisten, en zich daar ook naar gedragen. een kapitalistisch stelsel, dat nog steeds de minst slechte is van alle mij bekenden, leent zich niet voor zo'n idealisme. Wat niet wil zeggen dat beide reacties een nuttige oproep zijn ons te bezinnen op de gevolgen van zo'n misschien wat cynische kijk. Ik leg de lat dus zeer laag en concludeer dat er grote vragen zijn over de wijsheid van zo'n move.

Geplaatst door R van Rie - 16-1-2009 11:47:58

"Die regels laten zich weliswaar niet in met casuïstiek en zijn vooral principegedreven, maar die principes zijn wel klip en klaar geformuleerd: Men beoordele niet het eigen werk. Terwijl men mag hopen dat controleren nu net wel de bedoeling is"
en
"Maar alleen al het feit dat op advocaten een beroep moet worden gedaan, voert tot de kern van de zaak."

Zijn overwegingen waar ik het al eerder over had.
Meer regeltjes en dan nog zo omschreven dat voor het brede publiek onmogelijk wordt om het handelen van een accountant ( of metselaar) te kunnen begrijpen. Èn om het te kunnen controleren. Een beroepsgroep dat zichzelf controleert, zoals slagers eigen vlees keuren heeft sulfiet als gevolg.

Het verzaken aan "Men beoordele niet het eigen werk)" en andere principes die de beroepseer ondersteunen is niet te stoppen, indien men door blijft gaan met het uit laten dijen van wetgeving en met het definieren tot in de uiterste details van Do's and Don'ts. Het hebben van uitgebreide regelgeving heeft als nadeel dat het verantwoordelijkheid voor de gemeenschap erodeert en onvolwassen gedrag stimuleert. Men is er meer op gericht om te voldoen aan de regeltjes ( egocentrisch), dan dat men zich bezorgd maakt over het wezenlijke resultaat en betekenis van het geleverde werk.

Om de beroepseer hoog en opportunisten op afstand te houden, dient men in de wetgeving vele regels te
schrappen, opdat onze cultuur (weer terug)verinnerlijkt en daardoor weer gedragen wordt en niet tot dode letter vervalt, als prooi van gelegenheidsdieven.

Geplaatst door Herman van Brenk - 15-1-2009 20:12:15

Jules, ik ben het met je eens. De berichten over de overstap van Nooitgedagt heb ik met een vragende blik gelezen. Formeel zal dit misschien best zijn toegestaan, maar ik vind dat je de schijn van de onafhankelijkheid tegen hebt.

Ik zou willen pleiten voor meer afstand met de klant en meer oog voor het maatschappelijk verkeer. Wij staan toch ten dienste van een bredere kring dan alleen onze klanten? Laten we dan niet de grenzen van onze onafhankelijkheid opzoeken. Tenzij wij het begrip maatschappelijk verkeer overboord gooien en alleen zekerheid bieden aan onze klanten.


Reageer op dit artikel


 





Laatste reacties






Over de auteur


Archief