Rondpompen van sigaren uit eigen doos

maandag 18 januari 2010 | 7 reacties

"Je kunt de pompstations niet volgen die het geld rondpompen. (...) Je moet bijna genetisch ingenieur zijn om nog te kunnen zien wat er nu gebeurt."

Het stond in Het Financieele Dagblad van 3 december 2004, dus het moet waar zijn. Het was een weergave van mijn verhaal een (Accountants)dag eerder, waar ik vergeefs probeerde te waarschuwen voor het doldraaien van het financiële stelsel.

We zijn inmiddels hardhandig wijzer geworden en hebben de dreigende systeemimplosie 'opgelost' door het probleem een niveau hoger te tillen: de staatsbalans en zijn broertje, de balans van onze centrale bank(en).

Bij uitslaande branden kan ‘tijd kopen' inderdaad de minst slechte en misschien wel enige remedie zijn, ook al gaat het gepaard met geweldige vermogensverschuivingen. Tijd kopen betekent echter niet dat we veel tijd hebben om adem te halen.

Sovereign risk, het risico dat overheden failliet gaan, begint angstig vaak de krantenkoppen te sieren. En dan gaat het niet alleen om het koude IJsland aan de rand van de wereld, of Griekenland aan een andere rand daarvan. De Europese Commissie plaatst ook Nederland in de categorie ‘hoog risico'.

De fnuikende formules die werden gehanteerd in het tel-uit-je-winst tijdperk, geïnspireerd op de zakelijke hit-and-run-technieken en corrupte bedrijfsmodellen die begonnen bij de kleine man en zijn opgefokte behuizingswensen en eindigden bij de grote jongens van Wallstreet en hun even opgefokte bonusverwachtingen, zijn nu deel geworden van fiscale en monetaire politiek. En worden gefaciliteerd door een overwegend kasbasisgedreven financieel overheidsverslaggevingstelraam.

Ik neem u even mee naar de VS. De Federale bank stelde daar onlangs trots een mogelijke 'winst' voor 2009 in het vooruitzicht van 45 miljard dollar. De Fed-balans is sinds de crisis verdubbeld, dankzij haar genereuze inkoopbeleid van treasury bonds en waardepapieren van noodleidende financiële semi-overheidsinstellingen zoals Fannie Mae.

Deze economische stimulering wordt gefinancierd met behulp van de gelddrukpers en op basis van door de Fed zelf vastgestelde bodemrentetarieven. Dan is ‘winst maken' niet zo moeilijk.

Die 45 miljard Fed-winst gaat keurig de staatskas in, dus in de strijd om vermindering van staatsschuld en begrotingstekort is het 'kassa'. En de overheid betaalt optisch vrijwel niets voor haar uitgegeven waardepapieren.

Voordat de vlag wordt uitgehangen echter wel even een kleine herinnering: Die 'investeringen' zijn natuurlijk wel kwetsbaar voor de renteverhogingen die er vroeg of laat moeten komen, en ook voor de economische situatie en de fragiliteit van het financieel systeem. En ze zijn ook afhankelijk van de timing van het liquideren van deze ingenomen extreme posities. Voor wat hoort immers wat, ook in staatsfinanciering.

We hebben de kunst van het rondpompen van geld in de private sector nu via politiek beslissingen opgerekt tot fiscaal en monetair hoogstandje. Het bedrijfsmodel van de private sector van gisteren is dat van de overheid van vandaag. Met onvoorspelbare gevolgen voor de burger, in termen van inflatiegevaar en/of belastingverhogingen.

Ik weet niet hoe het plaatje in Nederland eruit ziet. Maar ook de Nederlandse pompstations kan ik niet langer meer volgen. En ik kan er ook geen goede berekeningen en echte risico-inschattingen over vinden. Dat zegt genoeg. Ofwel over mijn gebrek aan vindingrijkheid, ofwel over de wijze waarop de burger wordt voorgelicht.

Als het accountantsberoep een eerste echte bijdrage wil leveren aan debat over het kosten-/baten-/risicoprofiel en de kredietcrisis, dan is een simulatie van een ‘fair value'-geïnspireerde herziene staatsbalans, plus een volledig op ‘fair value' gebaseerde balans van De Nederlandsche Bank, een concreet en maatschappelijk relevant project.

Als we dan ook nog zouden vasthouden aan de nodige related party disclosures, gecorrigeerd voor winsten en verliezen die niet onder normale marktomstandigheden tot stand zijn gekomen - kortom op basis van een genormaliseerd plaatje -, dan hebben we als beroep een prachtige daad gesteld.

Het resultaat zou er zijn: Een reële openingsbalans die ieder volgend kabinet moet en zal verwelkomen.

Jules Muis

Reacties

Geplaatst door jules muis - 26-1-2010 1:18:46

Ja, Koos, heren, ik zal mijn antwoord maar rond de suggestie van Koos Vos bouwen: Inderdaad is die 2008 balans een prachtig opstapje voor de fair value veredeling van onze collectieve financiele positie, inclusief kredietcrisis effect. Kijk eens Koos of je Deloitte's zover krijgt!

vr.groet

Tony, die zelfreflectie komt er wel, gebeurt ook wel, maar kan wel nog wat robuster. Ik denk dat de reflecties van de parlementaire onderzoeks commissie dat verder zal katalyseren.
Allen bedankt voor de interessante referenties/links

Geplaatst door Philip Elsas - 25-1-2010 17:18:19

Beste Jules,

Mijn complimenten met je optreden voor de parlementaire commissie-De Wit!

Je punten "Onvoorstelbaar dat De Nederlandsche Bank niet duidelijker erkent dat het toezicht fout is gegaan." en "Accountants schoten tekort in hun maatschappelijke, waarschuwende taak." zijn bij je bloglezers bekend en winnen nu verdere bekendheid.

Echter je punt "De brutaliteit waarmee bankiers nu omgaan met politici is bijna een bedreiging van de democratie." is nieuw. Dit punt sluit zeer goed aan bij een opiniebijdrage van economie redacteur Ewald Pironet in het kritische Belgische weekblad Knack, zie: http://knack.rnews.be/blog/ewald-pironet/71-22-5638/niets-geleerd.html .
Ook interessant in dit verband is het provocatieve stuk van Rick Bookstaber, sinds kort ook gestationeerd in Washington, DC: http://rick.bookstaber.com/2010/01/controlled-burn-inflation.html .

Nu de samenwerkende Belgische ambassades in Washington en Ottawa het initiatief hebben genomen je binnenkort als spreker te betrekken bij de ontvangst van de Belgische diplomatie, is dit Belgische opiniestuk wellicht een goed aanknopingspunt om je ideeën over sovereign risk te etaleren. En, wie weet, ziet de Belgische diplomatie wel kans innovatie in de toezichthouderij en de accountancy hoog op de agenda te zetten tijdens hun EU voorzitterschap in de tweede helft van 2010,

Succes met de Belgen!
Philip

Geplaatst door Tony de Bree - 23-1-2010 9:21:07

Jules, allereerst compliment voor deze bijdrage.

Aangezien het belangrijk is dat we lessen trekken uit de crisis voor het verleden, is het belangrijk dat de aanbevelingen van Heertje worden opgevolgd, namelijk dat nu eens de echte experts worden gehoord (lees hier: http://www.dagboekvaneenbankier/commissie-de-wit-kan-weeffout-commissie-davids-vermijden/) en dat we allemaal aan zelfreflectie doen.

Zo heb ik na veel zoeken nog geen zelfreflectie-stuk gevonden waarbij de accountants (nu 3 bureaus bij de Bosbanken) aangeven wat die van de fouten sinds de jaren '90 hebben geleerd.

Kun jij me daar aan helpen?

Mvg
Tony de Bree

p.s.
Ik vond je opmerkingen bij de Commissie de Wit trouwens niet zo "stout" zoals Willem Middelkoop gisteren beweerde op de radio. Schrijven we in de sector al sinds 1997.

Geplaatst door Koos Vos - 21-1-2010 13:25:16

Beste Jules,

Je merkt in deze weblog het een en ander op over de overheidsverslaggeving in ons land. Ook tegenover de Commissie De Wit gisteren kwam het aan de orde. Het is een thema dat al langer binnen het NIVRA speelt, zoals je ongetwijfeld weet. Zo hebben wij de Accountantsdag eind 2008 geheel in het teken gezet van overheidsverslaggeving. Samen met Deloitte hebben we bij die gelegenheid een rapport uitgebracht "Nederland in balans", dat pleit voor een transparante en volledige geïntegreerde set verantwoordinginformatie voor de overheid. Bovendien kijkt het vooruit naar de erfenis voor een volgende generatie.
Dat rapport is uiteraard nog te vinden op de NIVRA-website: http://www.nivra.nl/NivraSite/Ledenservice/Boekhandel+online/Debatsessiereeks_6

Geplaatst door Johan Visser - 20-1-2010 10:24:58

Beste Jules,als jullie anonieme vergaderruimte nodig hebben voor de werkgroep die die broodnodige staatsbalans gaat opstellen dan mogen jullie gratis en voor niks mijn kantoor gebruiken.De koffie staat klaar!Kom op (ex)VB,ers hier hebben jullie verstand van!Net zoals talloze RA,s bij de Rijksoverheid.Discretie geen probleem.

Geplaatst door Marc Schweppe - 19-1-2010 14:38:34

Bij die regels over de mogelijke 'winst' over 2009 van de VS moet ik weer denken aan dat briljante filmpje 'The surplus and the debt' van graficus Nigel Holmes, eerder vertoond op de Accountantsdag 2006. Mooi inzichtelijk gemaakt hoe enorm die schuldenlast is.
Mooie column, Jules!

Geplaatst door j v Bijsterveld - 19-1-2010 11:09:35

Compliment: een financieel deskundige die een keer vooraf een crises analyseert ipv achteraf