Spreek/zwijgrecht en -plicht: voor niets gaat alleen de zon op
dinsdag 4 augustus 2009 | 
3 reacties
Terwijl ik aan de andere kant van de wereld vertoefde, vond in de Nederlandse pers een discussie plaats over de schuldvraag: hoe nu verder met de president van De Nederlandsche Bank, het accountantsberoep en de AFM in hun preventieve signaleringsrol? En met de stoelplakkerigheid van hun voormannen, vooral als die preventieve rol niet goed uitgerold blijkt te zijn.
Ik ga niet inhoudelijk in op de simultane debatten aan beide kanten van de aarde. Ik beperk me tot de constatering dat me vooral opviel hoe zo'n welgemeende dialoog zwaar wordt gehinderd door beperkingen van de sprekers om echt te zeggen waar het op aankomt. Zowel om eigenlijke als oneigenlijke redenen.
Het gaat me daarbij niet zozeer om het verschijnsel van het selectief poneren van waarheden die toevallig goed uitkomen. Daar is inderdaad geen tekort aan, maar belangrijker is het omzeilen van de hele waarheid en niets dan de waarheid.
Soms is dat te verklaren uit formele spreekbeperkingen, koudwatervrees, of historische belasting. Soms zijn er juridisch-technisch-verdedigende redenen. En soms functionele motieven: Als voorzitter van welke organisatie dan ook, verdedig je je achterban. Ook al weet je meer - en dus beter. We hebben het spreek- en zwijgrecht niet voor niets.
Maar de maatschappelijke kosten baten komen daardoor nauwelijks aan de orde. Vooral wanneer het gaat om maatschappelijk ingrijpende financiële melt-downs, houdt de zwijggewoonte ons af van een geloofwaardige diagnose. En daarmee van inhoudelijke oplossingen.
Het gevolg is een flirt met herhaling van miserabele geschiedenis. En dat is raar.
Reacties (3) | Reageer
Geplaatst door jules muis - 5-8-2009 17:21:36
Er is voor dat gat in het overheids-instellingen verantwoordelijkheids/aansprakelijkheids architectuur een heel makkelijke technische oplossing: de 'systemic' assurance statement, waar ik nu al meer dan een decenium voor pleit. Zelfs als de politieke wil er niet voor zou zijn, zou alleen al een goed maatschappelijk debat over dit instrument al wonderen kunnen doen in het uitroken van de politieke en maatschappelijke 'risk appetite' bij de definitie van wat als 'incidenteel' en dus aanvaardbaar moet worden beschouwd; en wat als onaanvaardbaar disfunctioneel. Je kunt dit fijnslijpen naar luchtvaart, financieel systeem, gezondheidheidzorg etc - manageable and non manageable. En tevens een kosten/baten analyse doen van de verschillende scenario's.
De reden dat dit politiek niet aanslaat is omdat het de politiek medeverantwoordelijk maakt voor de gemaakte keuzes. En de politiek wars is van het zichtbaar maken van de werkelijke risicos (ontwikkelingsgelden....).
En omdat onze toezichthouders meesters zijn in het handhaven van de huidige afwezigheid van verantwoordingskaders met tanden.
Een prachtig terrein voor academia om hier eens wat simulaties/rollenspellen op los te laten, met studenten als proefkonijn.
Wat de verantwoordingskaders in de prive sector betreft, die worden natuurlijk mede uitgehold door het gebrek aan zelfder in de publieke sector. Publieke en privaat sector zijn van een good governance perspectief twee vleugels van hetzelfde vliegtuig. Als er een krom staat zal de andere gauw volgen.
Misschien als het echte prijskaartje van de huidige bail-out van Nederlandse financiele instellingen duidelijk wordt, ook bij de kiezers, zal er misschien meer honger komen naar afrekeningen met tanden, zowel van management/corporate toezicht, alsmede markt toezicht. Als het in het kader deze crisis niet gebeurt, bereidt je dan maar gewoon voor voor een herhaling van fnuikende zetten.
Tot de staatsbalans wal - aanneemende dat die niet eeuwig geflateerd kan blijven, het financiele schip der staat keert; omdat er geen cigaren meer zijn te vergeven uit eigen doos.
Geplaatst door R van Rie - 5-8-2009 9:43:38
Beste Pieter,
Een "authority "gaan ons niet helpen. Dergelijke instituten kennen namelijk geen verantwoordelijkheid. Eigenlijk is dat een eigenschap van de gehele overheid. De staat kan nooit verantwoordelijkheid dragen, slechts enkel de burgers.
Voorbeelden te over: Inspectiediensten betreffende onderwijs, bouw, zorg, financhien, voogdijraden, mededingingsraden, enz enz.
Wat wel zou helpen, wat wel ons verlossen zal van al die consumentenprogramma's die tegen onrecht vechten, of opkomen voor verwaarloosde bejaarden en kinderen, bestolen aandeelhouders, teakbos- eigenaren of hypotheekdragers, enz., is nogal simpel.
Geef de burger meer macht om schadevergoeding te eisen, geef de aandeelhouder het recht om de Cfo of ceo tot ver achter de horizon te kunnen vervolgen, hem/haar te kunnen ontnemen van alles wat hem/haar dierbaar is indien boekhoudfraude. Geen boetesysteem waar de overheid rijker van wordt, maar een systeem waarbij de beschadigde erop verbetert. Verlos de naieve ondertekenaar van een veel te hoge lening ten koste van de professionele en hoogopgeleide hypotheekverstrekker. Alleen al de invoering er van zal een heilzame preventieve werking hebben.
Maar bovenal: Streef naar transparantie in de wetgeving, zorg dat eenieder bewust is dat de wetgeving er voor hem/haar is en niet een handig tool is voor multunationale ondernemingen of hoog opgeleide accountants en hun CEO's..
Minder regels met minder komma's.
Geplaatst door pieter lucas - 4-8-2009 10:13:57
Hallo Jules,
Ken je me nog?
Het is een hele tijd geleden dat we elkaar voor het laatst spraken in EY verband, kantoor Den Haag, met Giljam, Jeff etc. Ik hoop dat alles goed met je gaat.
Wat je opmerkingen over zwijgrecht/spreekrecht etc betreft:
Waarom kunnen we bij financiéle fraudes niet een zelfde systeem gebruiken als in de luchtvaart, gebruikelijk waar de Avaiation Authority of hoe die ook precies heet, primair onderzoekt naar de waarheid; waar de schuldvraag niet voorop staat of althans veel minder aan de orde komt. Nu dreigen er nieuwe regels te worden ingevoerd, zonder dat we precies weten wat gedaan had moeten worden om te geconstateerde fraudes / calamiteiten te voorkomen.
Ik herinner me ook dat je in het verleden het issue van het gebrek aan verantwoordingen van EU en overheidsinstanties aan de orde stelde. Ben je daar nog op doorgegaan? Is nog steeds interessant en actueel punt.
Tot zover,
groeten
Pieter Lucas