Twee hete aardappelen tijdens de Accountantsdag
maandag 30 november 2009 | 
13 reacties
Accountantsdag 2009 ligt weer een paar dagen achter ons. 1300 RA's die bijna 7000 PE-punten zaten te verzamelen door te kijken en luisteren naar de acteurs van een levendig toneelstuk over het vallen en opstaan van een beroep en het risicomanagement ervan, onder dagregie van een in goede vorm zijnde Peter van Ingen.
Ieder heeft zo zijn eigen knuffelonderwerpen op zo'n dag, ook ik. Mijn oren waren gespitst toen Peter van Ingen de President van De Nederlandsche Bank een van mijn grootste stokpaardjes voerde: de noodzaak van een verantwoordingsstructuur met tanden voor toezichthouders in de vorm van een jaarlijkse assurance statement "dat er geen systeemgedreven risico's zijn die een materieel gevaar betekenen voor het ordelijk functioneren van de financiële markten".
Dat lijkt me voor een instituut dat is belast met het toezicht op financiële stabiliteit toch geen overdreven verwachting. Te meer daar ik niet meer vraag dan een verzekering - met alle nuttige voorbehouden die men kan of wil maken - op het punt van het ordelijk functioneren, niet het fair, efficiënt of effectief functioneren.
Het is een cruciaal resultaatsgestructureerd verantwoordings- en informatie-instrument en het is niet de eerste keer dat ik hierover schrijf.
Maar het blijft een hete aardappel. Het antwoord van Nout Wellink was eerlijk, open en, niet onverwacht, sterk afwijzend. Onder opgave van redenen: daar heeft de nationale bank geen greep op, te veel externe factoren die zo'n verklaring in de weg zouden staan.
Prachtig zo'n antwoord, dan zijn we toch een klein stukje verder. Maar mag het volk dan horen wat die factoren zijn? En hoe ze, cumulatief, het risicobeeld bepalen? Kortom, mag het volk de aftrekposten horen op de realisatie van het primaire mandaat van deze toezichthouder?
Maar het geldt ook voor de AFM. Deze laatste verzekerde eind 2008 bij monde van haar voorzitter Hans Hoogervorst in Buitenhof, als reactie op mijn voorstel dienaangaande in datzelfde programma een week eerder, dat het hem een goed idee leek dat de AFM dit verantwoordingsinstrument zou invoeren.
Maar het is nog steeds ver te zoeken in het jaarverslag van de AFM van april 2009. De realiteit is dat toezichthouders zich in alle bochten zullen (blijven) wringen om te ontsnappen aan een verantwoordingssyntax die duidelijkheid biedt over de zekerheid die ze echt te bieden hebben - zowel de zaken die boven hun macht liggen, als de zaken die binnen hun macht liggen maar die ze waarschijnlijk niet op tafel willen leggen, c.q. waarop ze liever niet willen worden afgerekend.
Als het niet vrijwillig gebeurt en toezichthouders blijven ontwijkend gedrag op dit punt prefereren boven voorbeeldstelling, dan mag de wetgever gerust eens goed nadenken - ook in termen van nieuwe wetgeving - wat ze nu precies hebben aan zo'n pick and choose houding van toezichthouders, die wel pikken op en in de organisaties waarop toezicht wordt gehouden maar voor zichzelf een andere maatstaf kiezen waar het gaat om de meest essentiële informatie en de eigenlijke bottom line van hun werk.
Accountantskantoren en financiële dienstverleners mogen daarin best hun stem laten horen. Toezichthouders zijn ook voor hen een belangrijke steunpilaar en toeleverancier in het verzekeren van hun systeemgedreven 'comfort' - en niet alleen hun controleur. Dus hoog tijd en genoeg redenen om de tafel op dit punt van tijd tot tijd ook eens om te draaien.
De tweede hete aardappel is gemakkelijker, maar ligt zwaarder op de tong. De tijdens de Accountantsdag vanuit het beroep en door AFM-directeur Steven Maijoor uitgesproken suggestie dat het bij de kredietcrisis - anders dan bij de boekoudschandalen begin deze eeuw - niet gaat/ging om een verslaggevingsprobleem; dat alle regels toch netjes zijn gevolgd.
Deze pertinente stelling werd later onder vuur wat afgezwakt, maar het grote woord kwam er niet uit: Dit is wel degelijk ook een financiële-verslaggevingscrisis! Hoe kunnen we volhouden, als we wel toegeven dat de financiële producten die aan de basis liggen van de balansposities waarover verslag is gedaan hocus pocus blijken te zijn, dat er geen verslaggevingsprobleem is?
Het was ‘garbage in, garbage out'? En dat is niet onze afdeling?
Neen, het echte gesprek over de grondoorzaken van zowel het falen van de financiële rapportering als van de rapportering van de accountants moet nog beginnen: WAAR WAS DE OORDEELONTHOUDING de afgelopen jaren? Of, als we dat niet aandurfden, de toelichtende paragraaf?
Zo worden 7000 PE punten toch nog duur betaald. Maar wel voor een ongebruikelijk goed doel: de levensverwachting van het beroep.
Jules Muis
Reacties (13) | Reageer
Geplaatst door jules muis - 6-12-2009 20:36:10
Er wordt geanimeerd even over mijn hoofd heen gesproken met enkele pak van mijn hart observaties waar ik op dit moment weinig aan toe te voegen heb, anders dan met een verwijzing naar het recente AMF rapport dat ongetwijfeld nog vele tongen nuttig in beweging zal zetten.
Dus wordt vervolgt!
Geplaatst door R van Rie - 5-12-2009 12:03:11
Mijnheer Okkerse,
Dank voor uw reactie.
"dat kunnen zij niet "
Dat moeten ze kunnen !
Dat is een noodzaak, want er is geen alternatief systeem hiervoor.
En dat is mijn betoog.
Het is zelfs erger.
Het verslag dient voor een ieder leesbaar ( en dus begrijpbaar) te zijn, anders is er geen plaats voor de kleine investeerder.
Zonder de kleine investeerder, geen transparantie, geen vrije (investerings) markt.
De wet ( en alles wat direct tot gevolg heeft), mijnheer Okkerse, dient zodanig neergelegd te zijn dat het toegankelijk is voor een ieder. Ook voor de slechtst opgeleiden onder ons.
Zonder dezen geen transparantie, geen democratie en al gauw of uiteindelijk een oligarchie, wat dodelijk is voor diegenen die willen ondernemen.
En "als men dat werkelijk niet kan", wordt het tijd voor sancties en straf.
Waardoor er vanzelf ruimte en gelegenheid ontstaat voor ondernemingen/personen die wel transparant kunnen rapporteren.
Wat weer nieuwe investeerders aantrekt.
De hamvraag is dus... wie pakt de fraude aan en is vroeg of laat onvermijdelijk.
Er is geen alternatief.
Geplaatst door Willem D Okkerse - 4-12-2009 20:27:52
Beste mijnheer van Rie
U heeft zo ontzettend gelijk !
"quote:
een boekhouder, maar ook een ceo, is verplicht aan de aandeelhouders een waarheidsgetrouwe verslaggeving te doen van de toestand waarin een onderneming (echt = toegevoegd) verkeert.
"unquote.
Het probleem is mijnheer van Rie : "dat kunnen zij niet "
écht niet, nu sprekend uit 10 jaar ervaring.
Tijdens een test met 65 RA's van een niet nader te noemen organisatie bleek geen enkele RA in staat vooraf de mogelijke discontinuiteit van de vijf gegeven bedrijven in te schatten.
Deze test wordt ieder jaar herhaald bij mijn studenten (50 per jaar) aan de Universiteit van Leuven met op een gokgeval na identieke resultaten.
Ook fraude-experts van de grootste accountantskantoren falen hierop. M.a.w. er is dus iets meer nodig dan alleen de common knowledge.
Ik vrees dat ook alle partners van de big four maar zelfs de AFM hier zullen afhaken en tot een vergelijkbaar slecht resultaat zullen komen.
Mijn proefschrift luidde dan ook niet voor niets : is ratio logos of mythe ?
Geplaatst door R van Rie - 4-12-2009 12:11:54
Waar zijn de resultaten ?
Ik zie enkel schade en geen enkele geleerde les ?
Tussen 1997 en 2000 is er geen verbetering.
"....is het moment ook niet ver meer dat ook accountants in het dagelijkse verkeer b.v. het "premium" OK-jaarverslag
gaan uitbrengen waarmee tijdig problemen kunnen worden herkend, adviestrajecten ontstaan en kan worden ingegrepen VOORDAT er maatschappelijke schade ontstaat.
"
Opvallend is hierbij het woordje "gaan", wat duidt op een , tot nu toe, voortgaande overtreding van aloude wetsregels.
Immers, het is al enige tijd zo dat een boekhouder, maar ook een ceo, verplicht is aan de aandeelhouders een waarheidsgetrouwe verslaggeving te doen van de toestand waarin een onderneming verkeert.
In dat licht zijn uw reacties, en die ook van anderen, zeer opmerkelijk.
Mijn voorstel betreffende de belastingsdienst ( om die te verplichten pas als laatste in de rij schuldeisers de rechten te doen laten gelden) is zo gek nog niet.
Geplaatst door Willem D Okkerse - 3-12-2009 23:34:30
quote
En wat heeft het de samenleving opgeleverd ?
Dat is toch de achterliggende gedachte wat ik stelde.
unquote
Een bijzondere vraag en gedachte. Het antwoord is dat de samenleving, de accountant, de NIVRA (die in 2005 over alle in en outs van de OK-Score werd geïnformeerd), de AFM, kortom alle DERDEN van deze kennis gebruik KUNNEN maken - zulks zij zo begeren.
Indien zij dit niet begeren, dan zal die samenleving nog jarenlang met soortgelijke voorvallen worden geconfronteerd.
Dit lijkt mij - op zich - al legitiem genoeg.
Zeker nu inmiddels curatoren, forensische acountants en beleggers met de OK-Score werken is het moment ook niet ver meer dat ook accountants in het dagelijkse verkeer b.v. het "premium" OK-jaarverslag
gaan uitbrengen waarmee tijdig problemen kunnen worden herkend, adviestrajecten ontstaan en kan worden ingegrepen VOORDAT er maatschappelijke schade ontstaat.
Over de maatschappelijke winst die ook nog eens wordt geïllustreerd door de gigantische bewezen potentie in het beleggersveld zullen wij het hier maar verder niet hebben.
Geplaatst door R van Rie - 3-12-2009 22:12:00
bnr.nl:
"Zo is gebleken dat accountants niet professioneel en kritisch genoeg waren.
Dat heeft de Autoriteit Financiële Markten (AFM) donderdag bekendgemaakt. Het gaat om de vier grootste accountantskantoren, Deloitte, Ernst & Young, KPMG en PricewaterhouseCoopers. De AFM bekeek vorig jaar achttien controles van jaarrekeningen over 2007. In elf gevallen constateerde de toezichthouder ,,relevante tekortkomingen''.
Overtredingen
In een toelichting zei een woordvoerder van de AFM dat de gebrekkigheden kunnen worden aangemerkt als overtredingen. De toezichthouder heeft tegen de kantoren vanwege de kwestie een formele maatregel genomen. Dat betekent dat ze op het matje worden geroepen en verbeteringen moeten beloven. De gesprekken vinden ,,op korte termijn'' plaats, aldus de woordvoerder.
De AFM heeft de accountants nog steeds op de korrel. Momenteel onderzoekt de AFM de wijze waarop ze controle hebben verricht op jaarrekeningen over 2008. Het gaat niet alleen om de boekhouding bij financiële bedrijven maar ook bij bedrijven in andere sectoren die veel last hebben van de financiële crisis, zoals in de bouw of autobranche. "
let op de verborgen grap :
Een overtreding wordt beloond met
"op het matje worden geroepen en verbeteringen moeten beloven."
Een fraudeur die op het matje wordt geroepen.
Hilarisch !
Geplaatst door R van Rie - 3-12-2009 21:55:30
En wat heeft het de samenleving opgeleverd ?
Dat is toch de achterliggende gedachte wat ik stelde.
Ahold-> schade
Enron -> schade
L+H -> schade
Parma -> schade
Operatie geslaagd ;patient overleden.
Fraai hoor.
En dan wil men het hier nog over het maatschappijlijk nut van de accountant en een goed functionerend rechtssysteem hebben ?
Geplaatst door Willem D Okkerse - 3-12-2009 19:59:08
Het zal je als accountant (zeg Deloitte) maar gebeuren dat je op 10.2.2002 al gewaarschuwd wordt over Ahold. (Feitelijk al begin 2001) Jaarcijfers 2000 = OK-Klasse 10 betekent faillissementswaarschuwing
Of b.v. Ernst & Young begin 2001 over Landis/ Jaarcijfers 2000 = OK-Klasse 10
Of b.v. Anderson vanaf 1998 over Enron. OK-Klasse 9 en in 2000 OK-Klasse 10
Of b.v. KPMG over jaarcijfers 1997 van Lernout & Hauspie
of b.v. HBL Accountants over
Parmalat in 1998
of....enzovoorts...
Lijkt mij weinig flauwekul nietwaar ??
Geplaatst door R van Rie - 3-12-2009 12:01:21
Als het zo zou zijn dat bij iedere faillissement de belastingsdienst de plicht heeft om als laatste van de lange rij schuldeisers zijn recht te doen laten gelden, zou dat vast, vooral in het begin, meer faillissementen opleveren, maar veel minder erg.
En dat zonder AFM ,DNB, OK-scorecard of andere flauwekul.
Geplaatst door Willem D Okkerse - 3-12-2009 9:00:36
Als de AFM na ieder faillissement, b.v. via de OK-Score vaststelt of er tenminste één jaar (of eerder) een OK-Klasse 10 (= faillissementswaarschuwing) wordt gegenereerd, heeft de accountant héél wat uit te leggen. Als de OK-Score het al wel ziet, waarom de accountant niet, is dan uiteraard de vraag.
Geplaatst door r van rie - 2-12-2009 16:54:54
"'Accountant treft geen blaam, maar rol moet wel anders." Ook daar ontbrak elk greintje zelfreflectie op het (niet) handelen van onze beroepsgroep. Het gaat toch niet om wat de accountant ziet, maar of hij de ruggegraat heeft om een afwijkend oordeel naar buiten te brengen (aan het maatschappelijk verkeer). "
Als iemand zijn hadtekening zet onder iets wat niet klopt, is dat fraude of niet ?
Als iemand in samnewerking eigenaren van een vennoot een verkeerde voorstelling geeft van de toestand van een bedrijf, isdat fraude of niet ?
Dan treft zo'n accountant toch blaam of leef ik op een andere planeet ?
Geplaatst door r van Rie - 2-12-2009 16:50:14
"Neen, het echte gesprek over de grondoorzaken van zowel het falen van de financiële rapportering als van de rapportering van de accountants moet nog beginnen."
Neen hoor, helemaal niet nodig. Het nu wel duidelijk zo.
Het probleem echter is dat u die oplossing niet zien wil. Het is bepaald niet zonder ellende voor de personen die het treft maar helaas is er geen andere oplossing.
Kwestie van tijd ,denk ik dan.
Geplaatst door hans apeldoorn - 1-12-2009 10:40:52
Jules, jouw stellingname is mij uit het hart gegrepen. Vorige week stelde Roger Dassen op deze pagina in relatie tot de de oorzaken van de nog altijd voortdurende systeeemcrisis : 'Accountant treft geen blaam, maar rol moet wel anders." Ook daar ontbrak elk greintje zelfreflectie op het (niet) handelen van onze beroepsgroep. Het gaat toch niet om wat de accountant ziet, maar of hij de ruggegraat heeft om een afwijkend oordeel naar buiten te brengen (aan het maatschappelijk verkeer). Als beroepsgroep zijn we kennelijk niet in staat, zelfs met hindsight vast te stellen dat sommigen tekort geschoten zijn. Allemaal, want niet een oordeelonthouding, hebben we ons in de langzaam heter wordende pan als de kikkers heeft laten meekoken met de bestuurders en toezichthouders terwijl hij tot taak heeft er als eeeste uit springen ten teken dat het kookpunt nadert en alle kikkers op het punt staan gekookt te worden. Dat had ons afgezonderd van de kikkers. Aan die eigenschap dankten wij het vertrouwen van het maatchappelijk verkeer. Daar zijn wij collectief in tekort geschoten. Waarom durft niemand van het bestuur daar iets over zeggen. Bang voor claims? Zou jij dat als je in het bestuur zat wel hebben gedaan?