Vijgenblaadjes en beroepshervorming

Geplaatst door Arnout van Kempen - 31-1-2012 22:20:54

@Jules: Dat is inderdaad vrij nauwkeurig wat ik bedoelde

Geplaatst door jules muis - 31-1-2012 21:23:24

@ Pieter Kok,

We zijn inmiddels weer een kleine 48 uur verder en het consultatie document heeft inmiddels een crescendo aan last-minute reacties gebaard, allen welgevoegelijk geformuleerd, keurig in het pak, getuigend van een goed besef van de ook maatschappelijke verantwoordelijkheid, duidelijke lessen trekkend uit het verleden en vaak de noodzaak benadrukkend van een meer anticiperend en breder kijkend beroep. Ons misschien en soms terecht achterlatend met het gevoel: maar wat zeuren die chronische criticasters toch?

@ Hans Dijkstra,

Uitstekend denkers te ontdekken buiten de contouren van de traditionele probleemstelling, uit de merendeels stille trom contreien van ons beroep. Hoop nog veel van je te horen, en je boek te lezen.

@ Arnout van Kempen,

Als je bedoelt Arnout, dat de Limpergiaanse traditie twee belangrijke kenmerken had die we vergeten zijn, duurzaamheid en principieel denken en doen, dan begrijp ik wat je bedoeld. En wil dan graag met je meegaan.

@ allen,

Mijn dubbele insteek, het zichtbaar maken van een nieuwe stakeholder, de belastingbetaler, en het uitdagen van de impliciete veronderstelling in het huidige hervormingsproces dat een openbare functie zich nog langer de luxe kan veroorloven in een ‘for profit setting uitgevoerd te kunnen worden, heeft als bedoeling ons nog eens goed na te laten denken waar het nu uiteindelijk om gaat. Ik maak het me, en iedereen die aan dat debat deel wil nemen, daarbij wat makkelijk door me richten op de OOB dynamiek, en scherp het nog wat verder aan door de Big 4 zelf ook tot OOB te ‘verklaren’. Daar zijn overigens goede redenen voor als we zien wat voor schade er is aangedaan door alleen al een overwegend zwijgend accountantsberoep, (remember: ‘better no gatekeepers than disfunctional gatekeeperes’) toen het er echt op aankwam en echt telde. Bovendien lijkt me ‘de even belangrijke rest’ best beheersbaar.

Hans’ wortelkanaal diagnose – ‘als het geen pijn doet kan het niet goed zijn, en die pijngrens is nog niet of onvoldoende bereikt’; ik zeg het maar even met eigen woorden – geeft daar een even goed alternatieve uitleg voor. En ik hoop dat hij en zijn collegae daarop door willen borduren, er is een weelde aan inzichten en ideeen vanuit de grote kantoren kringen die we onvoldoende horen

Maar waar het mij om gaat is ook te komen tot een van-binnen-naar-buiten analyse, eerder dan een van-buiten-naar-binnen “Kurieren am Symptom”. Met bovendien het gevaar van een vanilla aanpak op een beroepsconstellatie die grote variëteit te zien geeft.

Vandaar mijn eerdere stelling dat mijn eerste prioriteit niet ligt in het binnenste buitenkeren van het niet-OOB universum, maar wel die van de OOB’s die, zoals we nu uitgevonden hebben, op ieder onzer persoonlijke balans staat. Waarvan de juiste oplossing de verdere maatschappelijke positie van het beroep zal bepalen. Want we zijn allemaal belastingbetaler, en ontevreden hoe de politiek met onze belangen is omgegaan. Dat gevoel zal niet weggaan met marginale aanpassingen aan het beroeps bedrijfsmodel.

Dus laten we eens een goed gesprek hebben over de vraag van de voordelen (jawel die zijn er ook) en nadelen deze publieke functie in een ‘for-profit-model’ ondergebracht.

Daarvoor is allereerst (gesegmenteerd) inzicht nodig in het inkomensmodel van de partners, hun eigen prikkelsysteem, korte-en lange termijn denken, investeringsdrift, if any, besluitvormingscultuur, promotiecultuur, maatschappelijke opvatting, risico cultuur, kortom hun afweging tussen winstmotief, professioneel imperatief, maatschappelijke verantwoordelijkheid, tijdshorizon. En wanneer genoeg genoeg is in een publieke functie.

Die meerjarige statistieken zijn niet openbaar in ons openbare beroep, maar kunnen ons met een oogopslag meer vertellen dan honderd wetenschappelijke onderzoekingen naar de voor en nadelen van kantoorroulatie. Het ‘grote beroep’ verliest wat mij betreft ieder spreekrecht en zwijgrecht als het hier niet aan mee wil werken. Daar zullen wel eerst doden bij moeten vallen, vermoed ik.

Plaats dat maar gerust tegen de achtergrond van het alternatief (not for profit) model, en de prikkels het echt goed te doen.

Vergeet daarbij niet dat het niet alleen gaat om een maatschappelijke bell-curve in de tekening van de maatschappelijke toegevoegde waarde, maar dat disfunctionaliteit vanwege kunstfouten onevenredig grote schade doet, en disfunctionaliteit vanwege niet-vingertje-opstekende afwezigheid – het vijgenblaadje effect – nog meer.

Kunnen we toch zinnig zonnige zalen mee vullen? Vooral als we het beperken tot de OOB’s!

Daar zou ik graag naast zien een goed gesprek over de mogelijkheid het beroep een betere input/startpositie te garanderen door analyse van het bredere accountants bedrijfsmodel, dwz het fileren van de CFO functie – zie mijn vroegere blogs hierover.

En, nu ik je toch on-line heb, met verantwoordingskaders van onze eigen toezichthouders, resultaatsgericht, niet open-ended.

Als we dat kunnen bereiken zal, onder verwijzing naar de 80/20 regel, de rest van de consultatie me worst wezen,

Geplaatst door Hans Dijkstra - 30-1-2012 20:58:29

Jules Muis werpt diverse vragen en gesprekspunten op. De meeste komen wel aan bod in mijn vorig jaar verschenen boek 'Goed bestuur in de egoïsteneconomie'. Zie ook www.accountant.nl/Accountant/Opinie/Meningen/Egoisteneconomie.aspx. Samengevat: de hoofdoorzaak van de crisis is mijn inziens slecht eigenaarschap van ons allemaal. Dit is het meest duidelijk zichtbaar in de collectieve desinteresse in de slechte governance van ons pensioenvermogen en maatschappelijke organisaties. Zolang we daar geen verandering in brengen mogen we als belastingbetaler periodiek daar de rekening van betalen.

Op het wat onregelmatige blog bij het boek heb ik gepoogd het niet-veranderen na een systeemcrisis (wat Jules Muis hier ook noemt) in historisch perspectief te zetten (even googelen op blogspot en egoisteneconomie). We zullen onze crisis tot de laatste euro uitzitten/uitzingen. Vooralsnog doet de crisis in ieder geval nog onvoldoende pijn, bij beslissers, politici, een ook invloedrijke spelers in de accountancy. We hebben zogezegd een escalerend commitment met onze gevestigde belangen.

Ter illustratie. Vorige week was de waardering van ABN AMRO. prominent in het nieuws. Een onderwerp dat accountants zijdelings raken, en dan vooral de adviesafdelingen van de grote(re) kantoren. Al het gedoe rond de waardering van ABN AMRO Bank bij de nationalisatie is naar mijn idee wat merkwaardig merkwaarding. Er is al decennia bekend dat bij tweederde tot driekwart van fusies en overnames veel meer wordt beloofd dan ooit waargemaakt, anders gezegd: er wordt te veel betaald omdat dat in ieders belang is van degenen die op dat moment meeprat.en Alleen niet voor uiteindelijke eigenaren die via institutionele beleggers het bonusbal moeten betalen. Dus dat de prijsbepaling door zakenbankiers niet meer is dan een 'educated guess' , omgeven door 100.000 disclaimers, is niet nieuw. Alleen aardig dat er nu eens een partij is (parlementaire enquêtecommissie) die dat naar voren brengt. Bij 'normale' fusie en overname is er meestal niemand die belang heeft om achteraf nog eens te kijken hoe de prijsbepaling is uitgevallen.

Tot slot een perspectief waar (nog?) geen parlementaire enquête over is, het business model van accountants. Iets waar Jules Muis ook aandacht voor vraagt. In de discussie over de rol van de AFM is compliance een belangrijk issue. Dat ligt voor de hand. Het afnemende maatschappelijk vertrouwen legt steeds meer druk op (alle) externe toezichthouders als 'last resort' ter voorkoming van al uw problemen en risico's. De externe toezichthouder vraagt aan de onder toezicht gestelde welke kwaliteitsnorm er geldt, en vervolgt toetst die toezichthouder of die onder toezicht gestelde zich aan die eigen regels houdt. Dat leidt tot compliance, maar die compliance leidt natuurlijk niet 'vanzelf' tot enige toegevoegde waarde in de desbetreffende organisatie of het product van die onder toezicht gestelde. Maar ja, als de maatschappij kiest voor dat extern toezicht (als antwoord op eerder ongenoegen) dan is dat het model waar je mee werkt. Bij belastingadviseurs heeft dat uiteindelijk enerzijds geleid tot afdelingen die zitten op het onderdeel compliance (is productiewerk, doen Indiërs bijvoorbeeld al jaren voor Amerikanen) en daarnaast tot afdelingen die echt leuke dingen doen, dat zijn de adviseurs die veel meer toegevoegde waarde en fee's realiseren.
Accountants hebben op dit punt echter iets minder handigs gedaan. Vanaf de jaren '80 en '90 zijn alle bijzondere werkzaamheden ondergebracht in aparte adviesafdelingen. Mede daardoor is de natuurlijke adviesfunctie uitgekleed en de deskundigheid van de controlerend accountants versmald. Nu er meer en meer kritiek komt op de combinatie controle en advies (een combi die bij wet nog steeds verplicht is voor commissarissen, zijnde de opdrachtgever van de accountant, maar dat terzijde) lijkt de toekomst van accountantskantoren te zijn dat controleopdrachten 'compliance only' worden. De toegevoegde waarde daarvan is beperkt, het rendement ook, en daarmee wellicht op termijn ook het perspectief van deze afdelingen binnen de Big4. Zolang daar geen echte visie voor in de plaats komt, (=liefde&leiderschap) zal er niet veel veranderen, tot de volgende grote affaire (=pijn).