Voorspellen is niet zo moeilijk, vooral als het de toekomst betreft

maandag 24 november 2008 | 6 reacties

Ik weet niet hoe het u vergaat, maar ik word doodmoe op iedere conferentie de obligate verwijzing aan te horen naar die doorgaans aan Mark Twain (of waren het toch de oude Chinezen?) toegeschreven wijsheid 'voorspellen is moeilijk, vooral als het de toekomst betreft'.

Dit is geen poging tot voorbarig ingrijpen in de te verwachte speeches van de komende Accountantsdag, maar staat u mij toe een van mijn diepste geheimen met u te delen: "Voorspellen is helemaal niet zo moeilijk, vooral wanneer het de toekomst betreft".

Wilt u deze gedachte uitproberen in de praktijk en aldus uw sporen verdienen als profeet, dan stel ik voor - u hoeft niet eens uw leven te wagen door eerst een (preek)stoel of spreekgestoelte te beklimmen - dat u gewoon tussen de soep en de aardappelen door uw tafelgenoten de onvermijdelijkheid van de volgende financiële crisis aankondigt.

Het niet verbinden van die uitspraak aan enige tijdslimiet helpt daarbij enorm. Ik heb er zelf goede ervaring mee, sinds ik op de Accountantsdag 2004 een financiële crisis aankondigde die ons lelijk zou opbreken.

Maar om zo'n crisis aan te kondigen om de juiste redenen is - vooral waar het 'derivaten' betreft - iets risicovoller. Maar ook weer niet veel. Omdat, wanneer zo'n nuttig instrument verwordt tot wondermiddel, het gewoon een kwestie van tijd is de grote 'denouement' (ontknoping) te zien.

Dat brengt ons dan weer terug bij de Chinezen. De Britse Financial Times had een paar weken geleden een verhaal over het Chinees Centraal Committee, dat zich zo'n vijf jaar geleden door Westerse derivaatdeskundigen liet voorlichten over de wonderen van het hoofd, de hersenen en de ingewanden van deze financiële producten. Plus het financieel verteringssysteem om het allemaal tot een goed einde te brengen, en de risico's.

Toen de experts verdwenen waren, keken de Chinese zestigplussers elkaar aan en schudden - de meesten opgeleid in de oude ingenieurstraditie - allen onbegrijpend het hoofd. Voor China zou het voorlopig 'piano piano' gaan bij de introductie van deze complexe financiële constructies met hun vele onbekende drukpunten, fragiele veiligheidskleppen en onoverzienbare cumulatieve consequenties.

Vanochtend lees ik hier in Dubai, in Gulf News een citaat van Lui Lefei, de Chief Investment Officer van de grote Chinese verzekeraar China Life, die als echo van de Chinese politiek het volgende opmerkte: "China zal voorzichtig zijn in het introduceren van derivaten, niet omdat deze verdacht zijn, maar omdat het China aan expertise ontbreekt."

Zo zien we, voorspellen is helemaal niet zo moeilijk. Vooral als we, anders dan Lui Lefei, ons niet houden aan die aloude grondregel van ieder beroep: als je het niet begrijpt, en vooral als het niet optelt, wees dan VOORZICHTIG.

Ik ben toch nieuwsgierig wat onze deskundige sprekers op de komende Accountantsdag te voorspellen hebben over het effect van het nationaliseren van zwarte gaten op een staatsbalans. Moeilijk of makkelijk? Vanwege, of juist ondanks, het feit dat het de toekomst betreft?

Reacties

Geplaatst door A.W. Schmidt - 2-12-2008 17:40:34

Jammer dat de heer Muis zich zo mild en diplomatiek uitliet. Zoals altijd is de boze buitenwereld de veroorzaker van mislukkingen en zijn het de ceo's met hum netwerk aan toezichthouders en andere trawanten die verantwoordelijk zijn voor alle successen. Het doek is nu eindelijk eens gevallen en het blijkt dat allen inclusief toezichthouders zoals betrokken accountants, Wellink c.s. hebben gefaald qua deskundigheid en integriteit t.o.v. het maatschappelijk verkeer. De houding van betrokken ceo;s in de kamer was meer dan triest, terwijl desbetreffende kamerleden zich volledig lieten inpakken, danwel geen kennis van zaken bleken te hebben. Hoop dat de heer Muis als deskundige wordt opgeroepen bij de diverse rechtzaken, terwijl de huidige crisissituatie wel zal worden benut om al het oud vuil te schonen.

Geplaatst door jules muis - 2-12-2008 16:50:06

ja, bedankt iedereen voor de reactie.

Eerst de heer Dezwijger, vanwaar simpel acte!

De Heer van Vugt heeft een consumenten klacht: vaag verhaal en geen sluitende voorbeeldberekening. Als ik die had kunnen maken had ik de voorspelling nooit gemaakt, dan was een ander me al lang voor geweest, en zouden we niet in de huidige situatie terecht zijn gekomen. Ik heb in 2004 uitdrukkelijk gesteld dat ik niet weet of er een bubble is. Maar dat de voorwaarden voor zo'n bubble levensgroot aanwezig is, om redenen als nogmaals uitgelegd in het "survival kit" artikel (zie "de Accountant" November 2005). Zijn reactie lijdt aan omkeer bewijslast. De financiele instellingen en hun toezichthouders geven nu zelf toe de draad verloren te hebben in het begrijpen van eigen producten. Dan zeg ik: "I rest my case"

de Heer Kruizinga meent dat ik ook een oplossing voor de kredietcrisis moet hebben en die zou hebben beloofd. Ik heb me altijd wars gehouden, ook in deze kolommen, van ieder suggestie dat ik een wondermiddel voor deze complexe crisis zou hebben. Wel een macro-beheersings instrumentarium die het had kunnen voorkomen; en een volgende crisis kan voorkomen. Heb ook nooit 'onafhankelijkheid' ingeroepen als bron van gezag, integendeel. Ik zal 'Agnes Kant' -mij onbekend, oei - googlen voor verdere instructies.

Wat de roep om onafhankelijk onderzoek betreft:
Ik weet niet hoe we uit deze crisis lessen kunnen trekken zonder verdere analyse. Sta te kijken van de oppervlakkigheid waarmee dat tot dusver is gebeurt. Niveau Ronald Rumsfeld: "stuff happens". Dat geld ook voor hen die het boom/bust cyclisch karakter van de economie als generaal pardon, excuus/vijgeblaadje aandragen.
Te gemakkelijk. En de boer hij ploegde voort?

Roel Toppen herinnert ons aan prof Wilschut's waarschuwing. Jawel, risico management kan kwetsbaar zijn, degenereren in louter een oefening van rationalisering naar de gewenste conclusies toe. Maar is daarmee nog niet veroordeeld. Het is een uitstekend analytisch instrument en verantwoordingsgebeuren, naast en en niet in plaats van het door Wilschut exclusief bepleite meer feitenonderzoek.

Nogmaals: een ieder bedankt voor de gewaardeerde reacties.

Geplaatst door Roel Toppen - 1-12-2008 18:43:50

In 2004 jaar maakte je al kenbaar dat de verhandelde financiële producten door niemand inhoudelijk werd begrepen. In de Buitenhof uitzending sprak je over de chemische constructie van de producten. Prof. Karel Wilschut was in de 90-er jaren al een roepende in de woestijn dat de risico benadering in de accountantscontrole uiterst kwetsbaar was. Ook naar hem werd niet geluisterd.

Geplaatst door H.J. Kruizenga - 30-11-2008 14:47:56

Vol verwachting keek ik naar het Buitenhof. In de aankondiging werd opgemerkt dat Dhr, Muis de oplossing had voor de kredietcrisis. Pas toen dhr. Muis aan het woord kwam bleek dat de spreker had gewaarschuwd maar dat niemand had geluisterd. Hoe herkenbaar. Jammer dat de oplossing niets meer was dan meer van hetzelfde namelijk dat er een onafhankelijk onderzoek zou moeten komen. Zoals iedere accountant bleek ook dhr. Muis niet onafhankelijk. Het was alsof ik naar Agnes Kant luisterde. Zonder meer politiek correct maar niet echt een oplossing. Een typisch geval van jammer.

Geplaatst door W.A. van Vugt - 30-11-2008 13:52:24

Het spijt mij maar ik kan niets met zo'n vaag verhaal. Hij moet met sluitende voorbeeld-berekeningen komen om aan te tonen dat er verwijtbaar en zonder productkennis is gehandeld.
De hele wereld weet en kon voorspellen dat na langdurige stijging van prijzen een flinke daling onvermijdelijk is, met als gevolg dat te hoge leningen niet (of niet snel) terug betaald kunnen worden.
Om nu alle bankiers hieraan schuldig te verklaren gaat mij te ver, zeker zonder duidelijk bewijs van onkunde.

Geplaatst door Willem Dezwijger - 30-11-2008 13:21:10

Goed gesprek bij Buitenhof! Jammer dat er niet meer tijd was, maar de boodschap was helder (onafhankelijk onderzoek, 'resultaatsyntax' bij de toezichthouders).

Vriendelijke groet,

Willem Dezwijger