Wouter Bos verkoopt knollen voor citroenen
woensdag 28 januari 2009 | 
4 reacties
Het recente RTL-Z
interview met minister van Financiën Wouter Bos over de
ING-deal was de meest teleurstellende gebeurtenis in de schoonmaakexcercitie van de balans van Nederland Financieel NV tot nu toe.
Als we Bos op zijn woord nemen adviseren wij - de woorden van de Nederlandse premier aan de vooravond van de Duitse inval parafraserend - het Nederlandse volk indringend "blijft u gerust wakker, de regering slaapt".
Niet dat de deal gegeven de beroerde omstandigheden inhoudelijk slecht is. Ik neem graag aan dat het de minst slechte optie is uit een keuze tussen alleen maar kwaden. Het gaat hier om onvermijdelijke schadebeperking, om erger te voorkomen.
En zelfs als achteraf blijkt dat het iets minder slecht had gekund, moeten we - aannemende dat het huiswerk naar onrustige omstandigheden goed is gedaan - dat ook in de toekomst de regering niet verwijten. Financieel management, macro en micro, is op dit moment schipperen naast God. Of God er ook achter staat kan alleen de toekomst vertellen.
Maar het verkooppraatje waarmee het werd gebracht is om te huilen. Nederland - en ook Bos zelve, die tot nu toe met stadige hand het roer in de woelige marktbaren heeft bediend - verdient beter.
De suggestie dat fair value accounting de bron van alle ellende is en dat wij, belastingbetalers, verslaggevingsmiddelen tot onze beschikking hebben die deze ellende in een formeel-technische, legitieme en balansflaterende klap kunnen wegpoetsen, is zelfs Madoff onwaardig.
De versluierde herdefinitie van nominale waarden in ‘economische waarden' is een semantische grote verdwijntruc die zelfs Cirque Royal nooit heeft opgevoerd. De kruis-of-munt-kansrekening - één kans om te verliezen, drie om te winnen - is niets meer dan een tot balletje-balletje verworden Staatsloterij.
De plotse tirade tegen fair value-verslaggeving, en de suggestie dat Nederland zich zal aansluiten bij een internationale coalition of the (un)willing om de kantoren van de IASB te bezetten en accounting policy change af te dwingen, zet de basis van alle huidige mondiale financiële rapportering op losse schroeven. En dat doet de onzekerheid in de financiële markten geen goed.
De suggestie dat het bij deze transactie gaat om een hoogstandje van financiële engineering roept beelden op van al die andere financiële engineering-hoogstandjes die aan de basis liggen van de huidige misère in de financiële markten.
Den Haag Financieel Centrum? Geef, afgaand op dit 'occasion' transactie-geleur, mijn portie maar aan Fikkie.
Neen, dit marchanderen in hoop en het blazen van verslaggevingsrookgordijnen is een onnodige communicatieve misser die een goedbedoelde - en, wie weet, de best mogelijke - transactie onnodig bezoedelt en bezwaart.
AIG, de grootste Amerikaanse Verzekeringsmaatschappij, nu genationaliseerd, heeft dat in 2002 ook geprobeerd met zogenoemde ‘finite insurance products'. Ik heb daar in 2004 en 2005 nog voor gewaarschuwd.
We hebben nu gewoon een open Ponzi scheme op ons bordje. Dat boezemt geen vertrouwen in. En de lasten ervan zullen uiteindelijk worden betaald door de belastingbetaler.
Die belastingbetaler heeft recht op een recht-toe-recht-aan verhaal. Bos kan dat. Dus laten we nog even wachten op de herkansing.
Reacties (4) | Reageer
Geplaatst door jules muis - 30-1-2009 18:23:16
Philip, bedankt voor het speeltje.We kunnen het allemaal wel gebruiken en hoeven niet eens te wachten op de aanmering van de 2009 Sinterklaasboot uit Spanje om het te openen!
Heren Visser(s): Allereerst ik ben zeer voorzichtig geweest niet de inhoud van de ING transactie te critizeren - daar weten we nog te weinig van - maar de verpakking zoals gepresenteerd door Minister Bos in de betreffende RTL_Z uitzending. Het riekte Onbos te veel naar de suggestie dat DenHaagFinancieelCentrum de 'free lunch' vrij en onverveerd heeft kunnen re-engeneeren in een win-win situatie voor allen. Ik haal maar weer die anonieme nederlandse dichter aan: "iedere waarheid die te groot is om gezien te worden is waarschijnlijk kleiner dan je 'm zien kunt". Altijd onthouden en heeft me tegen veel onzin beschermd.
Alexander Vissers' exegese heeft veel aantrekkelijke punten, met als uiteindelijke les dat we uiteindelijk altijd onszelf tegenkomen. Dat zal de ING transactie over tijd ook duidelijk maken, en eist daarom meer dan een cheerleading uitleg op de nationale TV. Yuji Ijiri's bijdrage stamt uit de tijd dat ik ook grote bewondering had voor Amerika's acadamia, en vedient inderdaad herontdekking in de verdere discussie. Maar ook Amerkaanse (accounting/finance) academia heeft het de afgelopen decennia af laten weten, zich steeds verder teruggetrokken in een cocon van ontoegankelijke Visserslatijn die nog eens op dezelfde manier ontmaskerd zal worden als self-serving prietpraat met te weinig practisch effect, begrepen door te weinigen en omgeven door te veel spelers die hun onbegrip niet toe zullen kunnen/willen geven. Niet zo veel verschillend van de geheimtaal van vele complexe financiele producten , speculerend op ons onvermogen toe te geven dat we het niet meer begrijpen. Annex ontwikkeld "to pull a fast one" op de rest van de wereld.
Dat wil niet zeggen dat we daarmee het huidige probleem opgelost hebben. Dat kan alleen door die "haarbal" aan derivaten die het huidige systeem constipatie geeft opgelost is; overwegend met weinig elegant fiscaal en monetair pappen en nathouden, want een elegante oplossing light niet binnen bereik. Samen met preventieve maatregelen voor de toekomst, een gesprek dat nu gaande is en waar nu een aantal zinnige voorstellen de ronde doen- te veel om hier te herhalen. Maar waar er twee van nog buiten beeld liggen: de noodzaak "ownership" maar ook verantwoording te creeeren voor "systemic" controls via toezichthouders assurance statements. En anderszijds de noodzaak, wat ook de evolutie gaat zijn in de huidige interne inconsistente vanwege "mixed attribute accounting" , op zijn minst in een bijlage bij iedere financial statement van een (financiele)instelling een complementaire jaarrekening te eisen integraal opgesteld op basis van (best guess) fair values, conform het (huidige) risico model van deze instellingen. En dat een decenium lang zijn experimenteel bestaan te laten leiden, met discussie en uitleg. Dan pas hebben we een informatie systeem dat beide werelden toont, accounting by convention en markgerichte verslaggeving. En dan pas hebben we een solide basis om te zijner tijd de grote sprong voorwaards/paradigm shift in financiele verslaglegging te brengen, met fair value accounts als de primaire jaarrekening. (dual reporting)
De denkbeelden van Ijiri kunnen dan ook tot hun recht komen. Mooi is anders, maar perfectie is de vijand van het goede.
Geplaatst door Alexander Vissers - 30-1-2009 10:33:25
Graag wil ik bijdragen aan de discussie omtrent fair value accounting en de invloed daarvan op de kredietkrisis.
Ten aanzien van het verband tussen IFRS en fair value in de financiele versalggeving het volgende:
al sinds het invoeren van de eerste gecodificeerde accounting standards speelt het principe van de "lower market" een centrale rol en is dit niets nieuws van de IASB.
Ten aanzien van de opmerking van Minister Bos, dat de fair value een oorzaak is van de kredietcrisis: Dit is precies het omgekeerde van wat er werkelijk aan de hand is; de kredietcrisis is een probleem voor de fair values.
Financiele verslaggeving is altijd een spanningsveld geweest van meerdere doelstellingen en randvoorwaarden. De meest conceptueel aanvaardbare, realistische en vooral minst ambitieuze is in mijn optiek nog altijd die van Yuji Ijiri in Theory of Accounting Measurement uit 1975 en mischien dat deze denkbeelden weer school gaan maken.
Het maatschapplijke ongenoegen en onbegrip berust volgens mij op een wijd verbreide vooronderstelling dat er een objectief fenomeen "waarde" bestaat. In deze wereld bestaat geen waarde, er bestaat, als fenomeen alleen prijs. Als er zoiets als objectieve waarde zou bestaan dan zouden we niet pagina's vol waarderingsgrondslagen nodig hebben bij de financiele verslaggeving. Verder hebben waarderingmethoden die door vaak gecompliceerde wiskundige fomules ondersteund worden juist daardoor een aura van "waarheid" verkregen.
Oorzaak van een groot deel van de huidige financiele crisis is m.i. terug te voeren op de investeringtheorie. De klassieke investeringstheorie is een stelsel van tautologien die in wiskundige formules vervat zijn. De zwakke plek in de investeringtheorie voor praktisch gebruik is, dat de belangrijkste input parameter voor een voorspelling, lees waarde, de verwachting is. Of omgekeerd, de stochastische verwachtingswaarde is de te voorspellen grootheid bij het bepalen van de voorspelling!!
Het tweede probleem is, dat analisten, die in de laatste decennia in aantallen sterk gegroeid zijn en aan invloed hebben gewonnen te serieus genomen worden. Analisten zijn doorgaans geschoold in de klassieke investeringstheorie. Zij doen vaak wat ondoorgrondelijke kunstjes en geven dan een koop, houd of verkoop advies en soms zelfs een koersdoel. Dit kan alleen maar klinklare willekeur zijn. Maar dit is niet de crux van het verhaal. Het probleem ligt daarin, dat de analisten met verlanglijstjes zijn gekomen waarin zij opgesomt hebben welke informatie zij graag zouden vinden in de financiële verslaggeving. En raad eens wat daar uitkomt: zij willen onder andere fair value informatie, dat wil zeggen, dat ze de resultante van hun eigen koersbespiegelingen en van speculatieve discounted cash flow en andere wiskundige modellen in de jaarrekeningen terug willen vinden zodat ze daar weer hun analyses op kunnen loslaten en de cirkel gesloten is!
Al met al geen eenvoudige puzzel, zeker nu met de IASB een ongrijpbare speler een belangrijke plaats heeft veroverd in het krachtenveld.
Geplaatst door Johan Visser - 29-1-2009 23:19:14
Beste Jules, snap dat je verontwaardigd bent maar je hebt het toch zelf voorspeld! Zie je weblogs van oktober 2008 over deG8.Zelfs een intelligente en bekwame politicus als Wouter Bos schrikt terug voor de consequenties van consistente verslaggevingsstandaarden.Het is (mogelijk) politieke zelfmoord als hij en anderen gewoon zeggen hoe de vlag er voor staat.Betreurenswaardig maar niet onbegrijpelijk.Wat ik persoonlijk nog erger vind is dat investmentbankers op Wall Street 16 miljard dollar aan bonus hebben gestolen(2008)!Als je toch enig zelfrespect hebt durf je toch nooit meer in de spiegel te kijken.Gelukkig is President Obama ook twee beetjes boos.Misschien helpt dat.Keep up the good work!
Geplaatst door Philip Elsas - 29-1-2009 17:03:08
Oefenmateriaal voor de herkansing?
http://www.thebailoutgame.us/