Yes we can! Van 1940 naar nu (2)

vrijdag 20 februari 2009 | 2 reacties

In mijn vorige bijdrage beschreef ik hoe accountant Verhulst in 1940 de meest pregnante niet-goedkeurende verklaring uit de accountantsgeschiedenis lijkt te hebben verstrekt, bij de jaarrekening van uitgeverij De Arbeiderspers.

Fast forward naar nu: Het verschil in effect tussen sociale, commerciële of uit de loop van een geweer komende druk is slechts gradueel, niet principieel. Het gaat altijd om de vraag hoe of in hoeverre partijen het hoedje niet of - vooral in de communicatie-industrie waartoe ook ons beroep behoort - meer of minder naar de wind laten hangen.

Of het nu gaat over dot.com mania en/of de machtsgreep op onze economische wereld door exponenten van het rauwe en ongebreidelde kapitalisme, iedere heersende ideologie van de dag maakt op zijn minst indruk. We worden er allemaal in meegesleept.

Machtsverschillen zetten de onderliggende partij altijd onder druk om dingen waar het echt om gaat toch wat anders te zeggen dan we ze zien. Of wat gemakkelijker: liever geen dingen te zeggen, of niet zo te zeggen, dat ze golven kunnen veroorzaken en the powers that are bedreigen.

Als ik het accountantsrapport van accountant Hulst uit 1940 vertaal naar de kredietcrisis anno 2008, dan zie ik onze niet zo denkbeeldige collega - hopend dat ie goed was en niet fout - bijna zeventig jaar later de volgende toelichtende paragraaf schrijven bij zijn accountantsrapport aan de toezichthouders op de jaarrekening 2007 van een financiële instelling die zich nolens volens heeft overgegeven aan de staatsruif:

"Wij merken op dat in de context van het recente agressieve tumult in de financiële markten, en gegeven de traditionele posities die Bank XYZ in deze markten heeft ingenomen, ondertussen ongeveer de helft of meer van het eigen vermogen is verdampt.

Daarnaast werkte haar financieel beleid, geënt op bestendige over-leveraging en investeringen via extreme financiële hefboomconstructies (deels on-, deels off balance sheet) een ongefundeerde markteuforie in de hand, en vice versa. Wat niet verwonderlijk is voor een instelling met een rücksichtlose zakelijke doelstelling en instelling, en die denkt dat de wet van de verminderde meeropbrengsten, ondanks de recente markt-technische regime change, niet op haar van toepassing is.

De exodus van angstige rekeninghouders die hier op is gevolgd, is catastrofaal.

Gedwongen liquidaties van activa hebben in deze tot een welkom moratorium geleid in de geaccelereerde afkalving van beschikbare liquide middelen. Hetgeen de Bank voor zolang het duurt - en dat zal niet zo lang zijn - wat Lebensraum geeft.

Voor het overige zijn wij van mening dat, hadden financiële barbaren het land niet pecuniair overrompeld, en had de financiële zakelijke dienstverlening haar professionele ziel niet verkocht aan Manna, Bank XYZ vermoedelijk deze problemen te boven had kunnen komen."

Ik vermoed dat accountant Hulst een professionele éénpitter was, die zijn tekst niet eerst hoefde te overleggen aan enkele lagen intern kantoortoezicht inclusief de toets van ‘political correctness'.

En ik weet niet of, in hoeverre en waarom hij verdere opdrachten heeft gekregen en/of aanvaard van een politieke maffia in bezettingstijd. Hij heeft in ieder geval geen last gehad van cliëntacceptatie-procedures. Beroeps- en geschiedkundigen kunnen hier misschien meer licht op werpen.

Maar zijn eigen actie en zijn unieke hanteren van ‘het instrument waarmee de functie werkt': een ‘Yes We Can'-accountantsverklaring in oorlogstijd, is iets om even bij stil te staan in tumultueuze tijden. Toen en nu.

Reacties

Geplaatst door jules muis - 23-2-2009 20:25:55

ik zal graag de aangegeven websites bezoeken, ter verdere zelf-verlichting.
Het ontkennen van het onsporende bestaan van het rauw kapitalisme, ook nu nog, komt me echter voor als het ontkennen van het rauw communisme, once upon a time en, geisoleerd, nog steeds (Noord Korea) voortkruipend. Dat noch het kapitalisme (noch het communisme) echt terug kan praten is me bekend. Dat weerhoudt ons misschien MET deze ideologien te praten, maar als man-made fenomeen, niet OVER.
Over de schuldvraag van deze toch wel unieke crisis zullen nog decennia-lang boeken en blogs vol geschreven worden. Mijn eigen insteek is altijd eenvoudig geweest: iedere schakel in het financieel systeem heeft zijn eigen verantwoordelijkheid, van (micro) accountants to macro monetaire politiek. Het feit dat het accountantsberoep overwegend een micro rol heeft
en die wil spelen zonder haar macro risico's goed in te schatten, ondanks het bedienen van clienten die macro te belangrijk zijn micro om te laten vallen, met de belastingbetaler als "laatste man", is kortzichtig, nalatig, en verwijtbaar; en bovenal jammer. Maar het beroep zal, gegeven al die andere schakels in de financiele poortwachters ketting die het ook of veel meer hebben laten afweten, zich hier waarschijnlijk redelijk uit weten te wurmen met overwegend formeel-technische argumenten. En een werkprogramma - reeds in aanbouw- dat lessen trekt en veel meer aandacht geeft aan systemic risk. Of alle beschuldigende vingers moeten gaan naar de overheid waag ik te betwijfelen. Pleiten we de bankbozos die hun eigen producten en bussiness model niet begrepen, geheel vrij? Bovendien zou dan eerst onderscheid gemaakt moeten worden of deze overheid primair gefaald heeft in haar monetaire politiek, of in haar toezichthoudende rol die het orderlijk functioneren van de markten moet bewerkstelligen? Of- mijn standpant- in beiden.? Vooral de lapidaire toezichthoudende politiek/praktijk heeft ons onthouden de waarschuwingssignalen van enkele jaren terug tijdig op te pikken en er iets mee te doen.

Wordt ongetwijfeld vervolgd!

Geplaatst door R.A. Betrian - 23-2-2009 17:43:03

Er bestaat geen 'rauwe en ongebreidelde kapitalisme'. Het kapitalisme is echter nagenoeg uitgestorven door zware overheidsingrijpen in de economie overal ter wereld. Vraag maar aan welke industrie dan ook waar geen overheidsingrijpen bestaat. Politici geloven dat ze de goddelijke wijsheid hebben om de markt of economie te sturen met allerlei 'incentives'. Wat ze eigenlijk doen is juist de marktwerking steeds te verstoren. Een ieder moet zich daardoor aanpassen aan de steeds veranderende 'spelregels' van de overheid. Deze aanpassingen leiden tot een crisis zoals wij die nu kennen. Overheden zijn de grote boosdoeners. Het is overigens heel eenvoudig om simpelweg de schuld te geven aan het kapitalisme. Deze bestaat niet echt en kan niet praten om zichzelf te verdedigen.
Vraag het maar aan de communisten in Rusland of ze hun na bijna een eeuw gelukt is om om prachtige evenwichtige en gestabiliseerse markt te creeren. Het is hun niet gelukt! Het zal westerse overheden ook niet lukken door steeds meer maatregelen te treffen om de zogenaamde 'excessen' van het kapitalisme te beteugelen.
De aanhangers van het echte kapitalisme hebben deze crisis al lang voorspeld. Bezoek www.fee.org en www.mises.org

Accountants hebben overigens weinig kennis van algemene economie en konden daardoor deze crisis ook niet zien aankomen. Veel economen zagen het ook niet aankomen. Indien goedkeurende accountantsverklaringen met name bij financiele instellingen zijn afgegeven is dat meer door de financiele 'tsunami', die een ieder heeft verrast. Ik geloof niet dat het kwam door de 'zwakke' houding van de accountant, met uitzondering van fraudes.
We moeten stoppen om steeds de schuldenaren van de crisis te zoeken in de markt. Alle vingers behoren te wijzen richting overheden, met name in de VS (Federal Reserve). Maar we weten het al, het zijn juist politici die hun fouten willen verstoppen door de markt de schuld te geven.
We moeten wat wijzer zijn geworden.