Accountants als credit raters: proefballon die snel zal overdrijven

maandag 7 april 2008 | 7 reacties

Een aantal jaren geleden kwam de discussie over maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) in een stroomversnelling. Jaap ten Wolde - toentertijd van KPMG - zag direct marktkansen en mooie vergezichten. MVO als bounty beach voor accountants.

Het is er (nog) niet helemaal van gekomen. Maar nu al doemen er nieuwe kansen op: de waardering van CO₂-emmissierechten en credit rating. Over het laatste wil ik het hebben; dit naar aanleiding van een artikel in de jongste uitgave van 'de Accountant': 'Accountants als credit raters'.

Naïef als ik ben had ik het niet eens als een potentieel werkterrein voor accountants herkend. Maar goed: wat niet is kan nog komen. En als het er komt zal de volgende stap vermoedelijk zijn dat accountants door Michelin worden ingehuurd om alle restaurants te bezoeken om te bezien of ze al dan niet Michelin-ster(ren) waardig zijn.

Nu is zwaarlijvigheid een kwaal waar de nodige accountants aan lijden - inclusief ondergetekende, althans volgens mijn vrouw - waardoor ik betwijfel of dat wel zo'n goed idee is. Maar inhoudelijk zouden ze het natuurlijk zeker kunnen. Geen twijfel mogelijk. Ze gaan immers vaak genoeg uit eten.

Terug naar credit ratings. Een serieus onderwerp. New York Times-journalist Thomas Friedman beschreef het als volgt: 'There are two superpowers in the world today in my opinion. There's the United States and there's Moody's Bond Rating Service. The United States destroy you by dropping bombs, and Moody's can destroy you by downgrading your bonds. And believe me, it's not clear sometimes who's more powerful.'

Ik ontleen het citaat aan het boek Gatekeepers. The professions and corporate governance van John Coffee (Oxford University Press, ISBN 0-19-928809-7). Een lezenswaardig boek over de boekhoudschandalen en de rol van 'poortwachters' als accountants, advocaten, beursanalisten en credit raters.

Als je zijn analyse over het accountantsberoep deelt - hoofdstuk 5: Rise, fall and redefinition of the auditor: from bookkeeper to information consultant - zien we een beroep dat aan een wederopbouw bezig is. Een beroep dat afscheid moest nemen van een hoge mate van zelfregulering. Een beroep dat onder toezicht staat.

De wederopbouw en het toezicht zien met name op de controletaak van de accountant. En hoewel de accountantskantoren goed op weg zijn, de audit quality omhoog gaat en er sprake is van een langzaam herstel van vertrouwen, is er maatschappelijk gezien geen behoefte aan nieuwe deuken in het imago van de accountant. De kredietcrisis zal ongetwijfeld leiden tot de vraag naar schuldigen. De rol van de accountant zal niet onbesproken blijven. Er zullen claims en rechtszaken gaan komen. En wellicht worden er accountants(kantoren) veroordeeld.

Vorengaande lijkt me niet het moment om als accountantskantoor de markt van de credit rating agencies te gaan betreden. Commercieel is het wellicht aantrekkelijk, nu laatstgenoemden door de kredietcrisis zwaar onder vuur zijn komen te liggen. En qua concurrentie op die markt zou het ook goed zijn, want waar we binnen de accountancy van een big four spreken (maar waar nog véél meer kantoren bestaan), zijn er slechts drie credit rating agencies die ertoe doen: Moody's, Standards & Poor's en Fitch. Hetgeen ook de vraag oproept of dit wel een aantrekkelijke markt voor de accountantskantoren is: hoe kunnen zij op deze markt inbreken?

Maar los van voorgaande zijn mijn twee grootste inhoudelijke bezwaren tegen de rol van de accountantskantoren op deze markt als volgt.

Ten eerste betalen degenen die een credit rating willen verkrijgen de verstrekker daarvan. Nu is de accountant gewend te worden betaald door het bedrijfsleven, maar dan wel in een omgeving waarin zij thans een vergunning hebben en onder toezicht staan en het gaat om een wettelijke controleplicht. Het zijn ingrediënten die grotendeels ontbreken in de wereld van credit rating.

Ten tweede - en dat betreft voor mij het zwaarste argument - ontberen accountantskantoren mijns inziens de kennis en kunde die voor deze voor hen nieuwe tak van sport benodigd is. Ik heb het dan niet alleen over financiële kennis, maar vooral over het vermogen om in de toekomst te kijken. De accountant is gewend (en opgeleid) om terug te kijken. Het omgaan met en beoordelen van prospectieve informatie is aan menig accountant niet besteed.

Kortom: ik zie credit rating niet als een bounty beach voor accountants. A bad idea dan? Nee. Het is eerder een proefballon die snel zal overdrijven zodra het eerste accountantskantoor in het kader van de kredietcrisis wordt aangesproken.

Spoedig dus.

Reacties

Geplaatst door Fritz Witt - 13-4-2008 13:45:55

Ik wil in de discussie een andere invalshoek inbrengen die betrekking heeft op al die werkzaamheden die niet onder de wettelijk geregelde controle vallen. De samenstellingpraktijk. In volume zijn dit de grootste taken van een accountant. De meeste ondernemingen waar dan ook in de wereld zijn MKB organisaties die niet onder de wettelijke controleplicht vallen. Ook deze ondernemers en hun stakeholders hebben behoefte aan een hoogwaardige assurance door een accountant.

Mijn stelling is, dat elke accountant rating advisory taken heeft. Hierbij speelt het geen rol of men controlerend accountant is dan wel een samenstellingopdracht uitvoert. De controlerende accountant kent de natuurlijke adviesfunctie en bij een samenstellingopdracht is je adviesfunctie nog verstrekkender. In beide gevallen dient een accountant zijn cliënt te informeren over de impact die een credit rating op zijn bedrijfsvoering heeft. En deze impact is in het post Basel II tijdperk aanzienlijk en bovendien zeer pluriform. De consequenties in

Geplaatst door Willem D. Okkerse - 12-4-2008 9:20:41

Na mijn promotie onderzoek is in 2003 de OK-Score gelanceerd en wordt thans als rating via het OK-Rating Institute aam het bedrijfsleven aangeboden. Met name accountants profiteren hiervan omdat zij hun klantenportfeuilles kunnen bewaken (Risk Management) en hun cliënten tevens kunnen ondersteunen met behulp van een objectieve methode die - zoals gezegd - véél eerder dan de accountants zelf - mogelijke problemen detecteert.

Geplaatst door Willem D. Okkerse - 11-4-2008 20:58:33

Quote : Ten tweede - en dat betreft voor mij het zwaarste argument - ontberen accountantskantoren mijns inziens de kennis en kunde die voor deze voor hen nieuwe tak van sport benodigd is. Ik heb het dan niet alleen over financiële kennis, maar vooral over het vermogen om in de toekomst te kijken. De accountant is gewend (en opgeleid) om terug te kijken. Het omgaan met en beoordelen van prospectieve informatie is aan menig accountant niet besteed.Unuote. Hoe waar is dit statement. Dit blijkt o.a. uit het feit dat ondergetekende tijdens een proefsessie met 65 RA's de jaarcijfers van een zestal ondernemingen liet analyseren. Van deze zes zouden er drie binnen één jaar ná het laatst gegeven boekjaar failleren.Geen van de aanwezige acoountants wist er één te benoemen. Hiermede wordt uw stelling bevestigd. Dit neemt niet weg dat er wel degelijk mogelijkheden zijn om fraudes en probleemgevallen te detecteren. Na mijn promotie onderzoek is in 2003 de OK-Score gelanceerd en wordt thans als rating via het OK-Rating Ins

Geplaatst door Marcel - 10-4-2008 7:35:20

Collega's, dank voor de reacties waarin ik steun zie voor mijn punt. Herman merkt terecht op dat mijn proefschrift (op onderdelen) achterhaald is. Gelukkig zijn er ontwikkelingen binnen het beroep, waardoor we niet stil blijven staan. Maar op de ontwikkeling die in mijn blog aan de orde komt ben ik kritisch. Maar niet alleen ik, blijkt uit jullie reacties en het artikel in De Accountant.

Geplaatst door Herman van Brenk - 9-4-2008 20:38:44

Volgens mij stopt de discussie niet met het proefschrift van Marcel, waarin staat dat het object van onderzoek feitelijkheden bevat. Wellicht is dit onderzoek inmiddels achterhaald en moeten wij nadenken over onze toekomst. In de NV COS is namelijk een richtlijn opgenomen inzake toekomstgerichte informatie. Overigens ben ik het met Marcel eens dat een accountant onvoldoende kennis heeft van credit ratings en hier dus niet aan moet beginnen.

Geplaatst door johan visser - 9-4-2008 14:24:22

Beste Marcel,in het proefschrift van ene Pheijffer lees ik op pag 145 dat een Verantwoording als een oject van accountantsonderzoek een schriftelijk stuk is dat:feitelijkheden bevat;toekomstgerichte informatie wordt derhalve uitgesloten.Simpele lekenvraag:einde discussie over RA,s als credit raters

Geplaatst door Paul Th. Stoele RA AA Accountancy Consultant - 7-4-2008 16:14:16

De mogelijke innovatie met het daarvoor verwerven van de benodigde kennis en vaardigheden lijken mij niet het grootste probleem, Marcel. Eerder zal er een probleem voortkomen uit het feit dat de accountant bepaalde - ook toekomstgerichte - informatie heeft verkregen, die hij krachtens zijn geheimhoudingsplicht voor zich zou moeten houden, maar in het kader van ratingactiviteiten juist zou dienen te benutten. Accountantsorganisaties zouden mogelijk meerdere afdelingen kunnen creëren met "Chinese walls" daartussen. In de praktijk blijken dat dan toch weer vaak "Japanese walls" te zijn. Kortom de tijd van lucht- en proefballonnen is weer aangebroken, zullen we maar denken.