Afwijkende bijdrage (2): Terug naar de kern

Geplaatst door jules muis - 26-7-2011 18:27:39

Ik wil even wijzen op een column van de hand van Standard &Poor’s President, Deven Sharma, die vandaag eenzelfde pleidooi houdt voor Credit Rating Agencies : gooi alle regulatoire eisen ten aanzien het verplicht gebruik van hun beoordelingen/ aftekeningen overboord . Om overwegend dezelfde redenen als door Marcel aangedragen voor de verplichte accountants controle:

Citaat:
“A better approach is to drop regulatory mandates to use ratings and avoid making ratings the sole criteria for policy decisions. That would reduce their impact on markets and on public policy. And it would free rating firms to compete entirely on quality.
Investors, in turn, would have the discretion to choose which are useful and which are not, without being compelled to refer to particular benchmarks by regulatory or policy measures.
We want investors and others to use our ratings and measure our success on the benefits our ratings provide. If ratings are valuable, people will use them. If not, market participants should not be forced to refer to them by mandates from the official sector.
This is a more constructive way forward than measures that risk undermining the independence, comparability and value of ratings themselves.” Einde citaat
(FT, 26 Juli, 2011: “policymakers must reduce reliance on credit ratings”.)

Ik zelf heb zowel bij de Commissie de Wit in 2010, als de Barnier hearings februari dit jaar, ongeveer hetzelfde gesuggereerd (schaf in ieder geval de verplichte WETTELIJKE controle voor de niet financiele instellingen, en de niet ‘systemic relevant’ organisaties af ).

Maar ik verschil met Marcel ( en Deven Sharma) op twee belangrijke punten :

1) ik ben aanzienlijk minder zeker dat dat tot gevolg zal hebben dat de mores van accountants terug zal keren naar de goede oude ( geromantiseerde ) tijd van gedreven, moreel bewuste, uitsluitend kwaliteitsgedreven vertrouwensmannen. Ik denk wel dat het gebruikers van in het publiek verkeer gebrachte accountantsverklaringen meer op het puntje van de stoel zat zetten bij kennisneming, en dat is al vooruitgang. En werkt uitstekend, hier in de VS.

Een ander belangrijk verschilpunt is
2) dat ik het geloof verloren heb dat de resterende verplichte controles effectief uitgevoerd kunnen (blijven) worden in een ‘for profit setting’. We hebben/het beroep heeft daar lang genoeg de kans voor gehad dat te bewijzen, en hebben er/is er keer op keer in gefaald.

Dat krijg je als je teveel crises hebt meegemaakt om de verkeerde redenen.

De kat en het spek zijn ieder keer weer te sterk gebleken.

Alhoewel ik zomer 2011 niet na wil laten dat er recentelijk ook lichtpuntjes zijn en het beroep als collectief, en individuele kantoren, duidelijk meer gumption vertonen in pro-actieve waarschuwingen.

Maar of dat, als het allemaal weer bergopwaarts gaat, de kat meer gespitst zal houden, of het spek minder geurig zal maken, waag ik te betwijfelen.

Geplaatst door Fou-Khan Tsang - 30-6-2011 18:00:01

Commentaar van Fou-Khan op artikel Marcel van accountancynieuws

Op een groot vel wit papier mocht professor Marcel Pheijffer de toekomst van de accountancy schetsen. Jammer dat Marcel alleen de kleuren zwart en wit gebruikt heeft en geen gebruik gemaakt heeft van het volledige kleurenpalet dat ons beroep rijk is. Waarom ik deze mening toegedaan ben, zal ik nader aan u uiteenzetten.


Marcel is in zijn artikel kritisch naar het accountantsberoep. Hij stelt dat ‘in de perceptie van velen is de controlerend accountant klinisch dood. Van zijn sokkel gevallen. Het vertrouwen is weg. Te vaak wordt na een schandaal of crisis geconcludeerd: de accountant stond erbij en keek ernaar’. Hij is van mening dat het roer radicaal om moet en stelt de volgende maatregelen voor:

Wettelijke verplichte controle afschaffen;
Strijd om de klant op basis van kwaliteit;
Accountantsverklaring biedt garantie.


Marcel wil dus de wettelijk verplichte controle afschaffen, omdat volgens hem de grootste weeffout in het beroep is dat de accountant wordt betaald door de gecontroleerde. Hij speelt even met de gedachte om het accountantsberoep te nationaliseren en bijvoorbeeld onder te brengen bij de AFM, maar laat deze optie varen en kiest voor de optie om de markt zijn werking te laten doen. En dan niet met een wettelijke controle volgens een strak keurslijf, maar controles die er toe doen, uitgevoerd door accountants met ballen. En die niet met elkaar concurreren op prijs, maar op basis van kwaliteit. Volgens Marcel ontstaan er dan vanzelf kleinere accountantskantoren die zich gaan onderscheiden en niet passief wachten op de verdeling van de controlekoek.

Inderdaad een mooie gedachte die aansluit bij wat ik begin dit jaar schreef over het Rijnlandse Accountantsmodel:

In het tijdschrift slow management van dit kwartaal las ik een artikel over bakkers. De gemiddelde bakker in Nederland bakt zijn brood niet meer op basis van een recept, maar krijgt zijn mixen kant-en-klaar aangeleverd door de groothandel. Hij is een beetje menger en procesbewaker geworden. Meer en meer bakkers verdwijnen, omdat hetzelfde brood natuurlijk ook in de supermarkt te koop is, alleen dan vele malen goedkoper.

En is het zo ook niet met het beroep? U krijgt de mixen kant-en-klaar aangeleverd van uw beroepsvereniging of van de softwareleverancier. En is dat niet gewoon een vertaling van wat internationaal is opgesteld? Wat is er nog ambachtelijk aan ons beroep als we alleen maar slaafs de werkprogramma's afwerken en ons te weinig de vraag stellen ‘Wat verklaren we nu eigenlijk?’.

Kortom, het is het ambacht dat het onderscheid maakt en dus moeten we het ambacht weer meer centraal stellen. Minder denken dat alles op te lossen is door middel van regeltjes. Want we zijn met z’n allen steeds meer tijd kwijt aan de formele aspecten van de controle dan aan de daadwerkelijke controle. Het is de vraag of dat nu echt de bedoeling was.

En ik merk dat accountants wat dat betreft ook soms strenger zijn dan de regelgeving vereist. Maar de angst om iets fout te doen, zit er inmiddels wel ingebakken. De aankondiging van de AFM dat zij zich nadrukkelijker op de niet-OOB-kantoren gaat richten, heeft menig accountant een slapeloze nacht opgeleverd. Bang dat hij een vinkje is vergeten, maar volgens mij gaat het daar niet om. En laten we ook eerlijk zijn: we hebben een ambachtelijk beroep en daarin worden gewoon ook wel eens fouten gemaakt. De bakker uit het bovenstaande voorbeeld heeft toch ook wel eens een misbaksel? Maar als hij alleen nog maar mixer is, dan weet hij misschien ook niet hoe de fout is ontstaan. Wij hebben inmiddels toch genoeg kwaliteitsborgingssystemen in onze kantoren ingebouwd om misbaksels te voorkomen? En soms is een misbaksel best nog te eten, al ziet de vorm er niet zo mooi uit; ‘substance over form’ noemen we dat.

Maar toch ben ik het niet eens met Marcel, omdat zijn oplossing uiteindelijk ook niet het probleem oplost dat de accountant nog steeds betaald wordt door de gecontroleerde. Daarnaast zal er een wildgroei ontstaan van ‘controles die er toe doen’ gedefinieerd door de opdrachtgever. Ik vraag mij ernstig af of dat uiteindelijk zal leiden tot meer zekerheid bij financiële verantwoordingen. Ook denk ik niet dat iedere opdrachtgever ineens gaat vragen om kwaliteit en de prijs volledig buiten beschouwing laat.

Ik ben van mening dat de oplossing veel meer in de accountant zelf ligt. De accountant moet zich bevrijden van het zogenaamde juk van de checklisten en veel meer zijn eigen professional judgement laten gelden. Al heel vaak heeft de AFM laten weten dat zij veel meer geïnteresseerd is in het ‘verhaal van de audit’ dan alle afgevinkte checklisten. Kortom, er is veel meer ruimte binnen de wettelijke controle dan we als beroep willen pakken, omdat we veel te formalistisch zijn geworden door de Angelsaksische invloeden op ons beroep. Kortom: accountants moeten de wettelijke controle veel meer zelfstandig gaan inkleuren dan de standaardreceptuur te hanteren.

En misschien moet de onderneming wel veel explicieter laten weten waarom zij gekozen heeft voor een bepaalde accountant. Had de accountant een specifieke deskundigheid op het gebied van de onderneming? Of was hij vorig jaar verkozen door de NBA als beste accountant van het jaar? Of koos men voor die accountant die af en toe een kritische blog schrijft over het beroep? En waarom zou de accountant niet in de AvA jaarlijks een presentatie moeten verzorgen over zijn belangrijkste bevindingen, controleverschillen, etc? Dan streef je veel meer naar kwaliteit dan door simpelweg te roepen dat de markt het wel regelt.

Ik ben het met Marcel wel eens dat we in het wettelijke controledomein wel moeten oppassen voor een oligopolie met monopolistische trekjes (dit is overigens wat anders dan de oligopolie in de samenstelpraktijk waar ik in de laatste Accountancynieuws over schreef). 'Er is nog nooit iemand ontslagen omdat hij voor een Big Four-kantoor heeft gekozen' is nog steeds het adagium dat in menig bestuurskamer heerst. Maar mijns inziens worden de grote vier te veel beïnvloed door Angelsaksische controle-invloeden en die hebben volgens mij vooral tijdens de crisis niet gewerkt. Een aantal van onze eigen controlestandaarden als de geld-goederenbeweging lijken we haast vergeten, maar zouden we juist veel meer moeten propageren als een Dutch Audit Aproach, zeg maar net als Dutch Design. Het was opvallend dat deze week bekend werd dat de Chinese overheid 12 accountantskantoren heeft aangewezen voor wettelijke controles en dat er impliciet een voorkeur werd uitgesproken voor niet-Big Four-kantoren.

Marcel wil uiteindelijk ook nog een veel uitgebreidere accountantsverklaring die niet alleen Assurance maar ook Insurance geeft. Een mooie gedachte, maar de premies voor de aansprakelijkheidsverzekeringen zijn nu al haast niet op te brengen. En het verdwijnen van Arthur Andersen heeft aangetoond dat ‘systeem’ accountantskantoren ook om kunnen vallen. Marcels witte vel is een wereld waar men nog nooit van claims heeft gehoord, maar helaas is de praktijk weerbarstiger. Ik ben het wel met Marcel eens dat de accountantsverklaring veel meer een persoonlijk stuk van de accountant mag zijn, waarin hij concreet ingaat op zijn werkzaamheden en bevindingen. Dat past ook bij een accountant die zijn controle veel meer op basis van zijn professionele inzichten inkleurt.

Kortom, meer kleur toevoegen en voortaan de redactie van FD Outlook vragen om heel veel grote vellen wit papier, en dan mensen uit het beroep uitnodigen om gezamenlijk na te denken en de vellen in te kleuren, met elkaar te discussiëren, een aantal platen weer verscheuren en met elkaar komen tot een betere blauwdruk. Ik weet dat in het beroep genoeg kleurrijke en passievolle accountants rondlopen die graag deze uitdaging met je aangaan. We moeten immers komen tot een blauwdruk die ook in de praktijk toepasbaar is en niet alleen wetenschappelijk verantwoord is.

Fou-Khan Tsang

Geplaatst door Jan Wietsma - 30-6-2011 14:37:00

Ben vandaag in Brussel op de FEE conferentie. In de wandelgangen komt jou essay regelmatig ter sprake en het zijn niet de minsten die denken en vinden dat de wettelijke controleplicht uiteindelijk moet worden afgeschaft. Nu nog hopen dat deze mensen zich ook in het openbaar debat mengen, door een opiniërend artikel of reactie op deze blog ;-)

Geplaatst door Marcel - 29-6-2011 10:40:49

Leuke reactie Maarten. Daar schrijf ik voor!

Geplaatst door Marcel - 28-6-2011 21:27:49

Meer voer voor discussie. De reactie (zie hierna) van Tuacc-voorman Pieter de Kok. Dank daarvoor Pieter. Wie volgt?

Groet,

Marcel



Op 28 juni 2011 heeft Marcel Pheiffer opnieuw onze beroepsgroep een kritische spiegel voorgehouden. In de vorm van een essay heeft Marcel Pheiffer zijn visie gegegeven op de toekomst van Accountancy.

Pieter de Kok heeft een eerste reactie gegeveven op dit stuk, een reactie richting FD en een reactie richting Marcel zelf. Uiteraard hulde voor Marcel voor het debat, de dialoog.

Wij nodigen alle Tuacc leden uit om de discussie vooruit te helpen. De 6e TweetUp staat in het teken van kwaliteit. Dit thema heeft veel raakvlakken met het essay van Marcel Pheiffer.

Reactie richting FD:

Persoonlijk ben ik het niet eens met de wie betaalt bepaalt discussie die altijd maar neerkomt op de oplossing om de accountantsrekening niet bij onderneming neer te leggen. Rekening verschuiven is een kwestie van een pleister plakken op een zeurende wond, en die wond is dat we ‘er niet altijd staan’ op het moment dat het nodig is. Ofwel, een gebrek aan kritische grondhouding. Oplossingen liggen dichter bij snelle uitwisseling van kritische kennis, verplichte harde ‘APK keuring’ wettelijk controleurs en andere maatregelen om de kritische grondhouding te verbeteren en de kwaliteit te verhogen.

Ik geloof zelf ook in het afschaffen van de controleplicht, nog sterker ik ben van mening dat de jaarrekening als instrument zijn langste tijd heeft gehad. Liever zou ik ruimte bieden aan gedifferentieerde assurance, op maat, op stakeholdersniveau. De jaarrekening kan vervangen worden door real-time assurance modellen. Toegankelijk voor alle relevante stakeholders.

Ik geloof ook niet in verdere verbreding van dienstverlening van accountants, maar juist in meer focus op onze kern.

Met de ideeën van garantie rondom de verklaring kan ik in grote lijnen meegaan, maar als het gaat om terug naar de tekentafel, dan zal ook de wetgever aan moeten schuiven. Het is een duidelijke opgave om met elkaar de veranderingen in te zetten, ik zie de veranderingen op basis van het huidige debat en de lopende discussies met vertrouwen tegemoet.



Pieter de Kok