Ahold-uitspraak: Geen straf maar beloning

donderdag 29 januari 2009 | 8 reacties

Gisteren heeft het Hof Amsterdam een oordeel geveld in de zaak tegen een aantal voormalig AHOLD-bestuurders. Het meest opmerkelijke aan de uitspraak is wat mij betreft de lage straf voor ex-ceo Cees van der Hoeven.

De uitspraak - die nog niet via internet beschikbaar is - zou 290 pagina's beslaan. Je kunt dus zeker niet zeggen dat de rechters zich er met een Jantje van Leiden vanaf hebben gemaakt. Een uitgebreide motivering in een niet gemakkelijke rechtszaak, die door velen bestudeerd zal gaan worden.

Het laatste woord is er zeker nog niet over gezegd. Ondanks dat ik het nog niet heb kunnen lezen, wil ik aan de hand van de berichtgeving gisteren wel enige opmerkingen maken. Later kom ik er wellicht nog uitgebreider op terug. De kern van de zaak is voor mij nooit de technische consolidatiekwestie geweest. De zaak draaide om integriteit. De tone at the top.

De berichtgeving leert dat de rechters niet bewezen achten dat Van der Hoeven met betrekking tot de sideletters van de hoed en de rand wist. Zijn veroordeling is dan ook niet gestoeld op het opstellen en gebruiken van die stukken.

Echter, toen Van der Hoeven door zijn cfo werd ingelicht over het bestaan van die stukken, werd door hem besloten die - onder meer voor de accountant - achter te houden. Dit element heeft het Hof als feit aangenomen.

Vervolgens stelt het Hof dat een bestuurder integer moet zijn en rekent daarom Van der Hoeven aan stukken te hebben achtergehouden. Met een boete van dertigduizend euro tot gevolg. Een boete die ik nauwelijks als straf kan typeren.

Uiteraard respecteer ik de inhoudelijke kant van het rechterlijk oordeel. Belangrijk is dan ook het feit dat er een veroordeling en dus een strafblad ligt. Vanuit de speciaal-preventieve werking van het strafrecht - in casu het corrigeren van Van der Hoeven - is dat een belangrijk signaal naar de voormalig topman. Of het bij hem is aangekomen, is nog maar de vraag omdat hij gisteren uitstraalde de veroordeling als een rehabilitatie te zien.

Voor mij is echter de generaal-preventieve werking van de veroordeling belangrijker: welk signaal heeft het Hof nu richting de maatschappij afgegeven? De reacties op de sites van dagbladen laten termen zien als 'klassenjustitie', 'misdaad loont', 'we pakken alleen snelheidsovertreders' en dergelijke.

Voorts zou de gedachte op kunnen komen dat het achterhouden van informatie voor de accountant niet echt ernstig is.

En dat laatste is nu juist wel ernstig. Zeer ernstig zelfs: accountantscontrole is een wezenlijke schakel in het systeem van corporate governance. Die ernst komt wat mij betreft niet in de strafmaat tot uitdrukking. Ik zie er geen afschrikwekkende werking in.

Met het Hof ben ik van mening dat bestuurders integer behoren te zijn. Een ceo die van zijn rechterhand te horen krijgt dat er een boekhoudkundig probleem is omdat er in het verleden relevante informatie voor de accountant is achtergehouden, dient deze te corrigeren.

Het bewust voortzetten van het achterhouden van informatie is zo ongeveer het laatste wat je van een topbestuurder mag verwachten. Het oogt als de liefde bedrijven met gebruik van een lek condoom.

De vraag is nu welke consequenties gaat deze uitspraak hebben? Het zijn economisch turbulente tijden. Er is sprake van recessie. Massaontslagen. Veel persoonlijk en financieel leed.

In dat licht bezien had juist nu de normstelling steviger kunnen zijn. Ja ook in een zaak die inmiddels zes jaar oud is. Een zaak die ‘geboren' werd in een periode van boekhoudschandalen en waarbij normbevestiging eveneens gepast is.

Bovendien: het jaarrekeningenseizoen is net begonnen. Ik had gehoopt dat de accountant, die de komende tijd stevig in de schoenen moet staan, met de uitspraak een steuntje in de rug zou krijgen.

Daarvan lijkt nu geen sprake. Het bewust achterhouden van cruciale informatie - door Van der Hoeven als een schoonheidsfoutje gezien - leverde in casu een boete op van dertigduizend euro. Voor dat bedrag zullen bepaalde ondernemers een dergelijke 'schoonheidsfoutje' nog wel willen maken.

Lees ook de opiniebijdrage van Marcel Pheijffer in het NRC Handelsblad van 30 januari 2009.

Reacties

Geplaatst door Eric - 30-1-2009 13:37:04

Hallo Marcel,

Voor al die topbestuurders die - onder verwijzing naar hetgeen hun collega's in het buitenland verdienen - ook hier hun miljoenen willen verklaren, is het minder leuk dat je in Nederland veel minder risico blijkt te lopen op een gevangenisstraf. Het aftikken van € 30.000,- gaat deze personen natuurlijk beter af dan een daadwerkelijke gevangenisstraf. Dat zal in de risk-reward afweging toch een belangrijke rol (horen te) spelen.

Geplaatst door Marcel - 30-1-2009 10:22:19

Collega's,

dank voor de reacties. Luister eventueel ook naar interview op http://www.bnr.nl/static/jspx/play.jspx?datum=29/01/2009&tijd=07:15:00&lengte=15&titel=Titel

Zie voorts opiniepagina van het NRC van deze vrijdagmiddag.

Geplaatst door Herman Niesten - 30-1-2009 9:57:09

Beste Marcel, Ik ben het geheel met je eens.
Vele beleggers zijn wederom de dupe geworden van een directie die niet integer is. Daarin staat deze geldelijke straf in geen verhouding.
Jammer een gemiste kans in deze uitspraak.

Geplaatst door Liesbeth Keijzer - 29-1-2009 23:22:50

Beste Marcel, ik ben het geheel eens met je uiteenzetting. Natuurlijk is er ook sprake van de publieke uitspraak, maar juist in deze casus waren de verwachtingen van het maatschappelijk verkeer hoog gespannen. Deze uitspraak had DE conclusie moeten worden waarmee corporate governance extra body zou krijgen. Zeker in deze tijden een belangrijk aandachtspunt.

Geplaatst door Roel Toppen - 29-1-2009 19:44:56

Een heldere visie Marcel maar bedenkelijk in deze zaak is dat de RvC in de strafrechtelijke procedure geheel onbesproken bleef.

Geplaatst door Johan Visser - 29-1-2009 15:18:32

Beste Marcel, inhoudelijk ben ik het met je eens.Toch moet ik aan Kohelet(Prediker) denken die lang geleden schreef wees niet al te rechtvaardig en niet al te goddeloos waarom zou je jezelf tot verbijstering brengen.Ernstig teleurstellend is dat Van der Hoeven het geheel als rehabilitatie ziet.Ziende blind en horende doof.Overigens heeft Aarjen Slot gelijk als hij op het publieke oordeel wijst.Dat heeft een afschrikwekkend effect en dat moet dan maar genoeg zijn

Geplaatst door Aarjen Slot - 29-1-2009 13:29:30

Dit is een interessante beschouwing over Ahold-uitspraak. Toch wordt er wel iets buiten beschouwing gelaten. Naast de gerechtelijke uitspraak is er ook de 'publieke uitspraak'. Ik denk dat ook al zou je deze gerechtelijke uitspraak als niet zwaar genoeg kunnen zien, dan nog is een topman indezelfde situatie gewaarschuwd. Er is geen topman die hetzelfde wil overkomen als de CEO van Ahold. Je 'fikt' publiekelijk af en dat is opzichzelf ook te zien als een straf.

Geplaatst door Marc van Hilvoorde - 29-1-2009 12:49:44

Accountants hoeven inderdaad niet blij te zijn met deze uitspraak. Met de nuance dat nog niet alles bekend is lijkt het erop dat accountants slechts marginale betekenis hebben in het proces.
Ik ben ook benieuwd in hoeverre de Letter of Representation (LoR) nog enige betekenis heeft gehad. Ondertekende papiertjes, daar zullen rechters toch wel gevoelig voor zijn?