Beloningsdiscussie accountants

donderdag 11 december 2008 | 11 reacties

Er wordt in ons landje en elders heel wat gediscussieerd over het beloningsbeleid. Gisteren (woensdag 10 december 2008) was weer zo'n dag.

Ten eerste vond in de Tweede Kamer het debat over de kredietcrisis plaats. Met uitstapjes naar de beloningen voor bankiers en verzekeraars. Daarbij kwam de nieuwe 'Zalm-norm' aan de orde. Met name de vraag of het te rechtvaardigen is dat oud-minister van Financiën Zalm, onlangs benoemd als topman van ABN Amro / Fortis, voor elk miljard winst bij de verkoop van overheidsaandelen een bonus krijgt van 100.000 euro. Met een maximum van 375.000 euro.

Deze bonus is mij geen discussie waard: elke Nederlandse belastingbetaler zal profiteren van de inspanningen van 'Ome Gerrit'.

Het tweede punt ziet op de nieuwe Corporate Governance-code die werd gepubliceerd. Daarin wordt nog meer aandacht - vooral van commissarissen - gevraagd voor het (variabele deel van het) beloningsbeleid. De aanscherpingen vinden mede plaats in het licht van de kredietcrisis.

Begrijpelijk en ook wel terecht. Maar laten we vooral niet gaan denken dat die crisis louter te wijten is aan de beloningsproblematiek. De oorzaken lijken mij dieper te gaan, en daarom juich ik het toe dat er besloten is dat er te zijner tijd een parlementair onderzoek zal worden opgestart met een breed perspectief.

Maar ook vanuit het accountantsberoep werd gisteren een bijdrage geleverd. Partner Cees Visser van Ernst & Young wees er in een opiniestuk in het Financieele Dagblad op dat de discussie over bestuurdersbeloningen breder getrokken dient te worden. De kern van zijn stuk:

‘Niet alleen de raad van bestuur neemt beslissingen met een belangrijke risicocomponent. Hoe beter een onderneming prestatiemanagement en risicomanagement door het hele bedrijf heeft geïntegreerd, hoe makkelijker het een beloningsbeleid op kan zetten dat oog heeft voor prestaties én risico's, de twee kanten van dezelfde medaille. Hier ligt een taak voor aandeelhouders en commissarissen. Ze moeten zich niet blindstaren op de beloningen voor de raad van bestuur, maar ook kijken naar een brede laag managers daaronder.'

Het is jammer dat Cees Visser de focus ook niet even heeft gericht op de beloningsstructuren binnen accountantskantoren. En op de partnerselectie. Uit mijn contacten binnen ons wereldje proef ik nog steeds dat commerciële vaardigheden en de omzetdrive belangrijke criteria zijn bij selectie en beoordeling.

Het is maar zeer de vraag of deze aspecten wel de juiste prikkels geven voor een beroep dat zich dient te richten op de public interest.

Nu accountants tijdens de controle aandacht dienen te besteden aan beloningsaspecten, erover adviseren, en werknemers van de kantoren zich openlijk mengen in het debat, is het gepast dat er ook meer openheid komt over de benoemings- en beloningsparameters binnen de accountantskantoren zelf.

En met name ook over op welke wijze de risico's van - perverse - prikkels binnen de kantoren worden gemitigeerd.

Ik ben, nog meer dan anders, benieuwd naar de mening van de lezers van deze weblog. Kortom: reageer!

Reacties

Geplaatst door Marcel - 16-12-2008 10:14:57

Beste Johan, Jan en Rienk.

Johan: mooie analyse van inverdienmodel kantoren. Opvallend dat partners zo weinig overhouden van hetgeen hun medewerkers declareren. Zo bezien is er nog meer rendement te behalen.

Rienk: dank voor de feestwensen, insgelijks!

Jan: ik schaar mij in mijn stuk minder hard achter Cees Visser en Frijns dan jij stelt. Ook is het niet juist dat ik het beloningsbeleid de schuld geef van alle ellende. Integendeel: ik pleit er inmijn bijdrage juist voor verder te kijken dan het beloningsbeleid.
Ik ben het met je eens dat (niet dwingende) codes een beperkte waarde hebben. Wat mij betreft net als het wetenschappelijk onderzoek naar het beloningsbeleid. Uiteraard snap ik (en weet ik dat het ook wetenschappelijk bewezen is!) dat bepaalde vormen van variabele beloning juist als positieve prikkels dienen te worden gekenmerkt. Maar ik weet ook - uit eigen ervaring in diverse organisaties alsook vanuit de boekhoudschandalen - dat dat lang niet altijd het geval is. Ik heb teveel slechte voorbeelden gezien in het kader van beloningen om de uitkomsten van het wetenschappelijk onderzoek - die overigens lang geen honderd procent positief oordeel geven - tot de mijne te nemen.
Kortom: do we agree to disagree?

Groet,

Marcel

Geplaatst door drs rienk JWM Lammers - 15-12-2008 14:35:11

GEDACHTEN VOOR DE KERST.
De oorzaak van de kredietcrisis - goed te onderscheiden van de economische teruggang- is in twee woorden te geven: ONGEBREIDELDE HEBZUCHT. De oplossing evenzeer: GEDRAGSBEPERKING, OMKADERING, etc. Controle door onafhankelijke derden is daartoe een onmisbaar instrument.
Ten tweede: denk eens na over de publieke functie van elke onderneming. Zoals de overheden het algemene belang van burgers dient (of zou moeten dienen), zo behoren ondernemingen particuliere belangen van burgers te dienen. Conclusie: overheden en ondernemingen zijn er voor de belangenbehartiging van burgers en NIET andersom.
Ten derde: Het is een grote misvatting te denken dat het comerciële bedrijfsmodel ongewijzigd en ongestraft kan worden toegepast op de organisaties in de non-profit sector. Reeds nu ziet de opmerkende beschouwer al een vermindering van de kwaliteit van de dienstverlening in de non-profitsector, zoals bij de uitvoering van de WMO en met name in de zorgsector.
Ten vierde: prettige feestdagen!

Geplaatst door Bouwens - 13-12-2008 21:45:59

Beste Marcel,

Ik weet niet of je zoveel naar de laag eronder moet kijken zoals je met Cees Visser betoogt. De lagere managers gaan grote risico’s aan maar het moet juist het hogere management een zorg zijn erop toe te zien welke risico’s precies worden genomen. Dan spreek ik inderdaad van een AO-ontwerp waarmee voorkomen wordt dat belachelijke exposures worden genomen. Als de AO tekort schiet dan kan intern alleen met een verbod op handelen de problemen die we zich nu ontvouwen voorkomen worden. Zowel Cees Visser als jij als Frijns gaan ervan uit dat de problemen zijn uitgelokt door de beloningssystemen. Op www.mejudice.nl beweer ik op basis van wetenschappelijk bewijs het tegendeel. Ik zie niets in regelingen die we in codes vastleggen zoals in Frijns rapport is gebeurd over beloning. Er staan zaken over nonfinancials in die zelfs aantoonbaar gevaarlijk zijn als ze zouden worden opgevolgd. Ik kan me wel veel voorstellen bij transparantie. Dit omdat we weten uit de literatuur dat slechte designs door de markt zijn “ingeprijsd.” Deze “inprijzing” wordt overbodig bij transparantie omdat het voordeel van een slechte design dan wegvalt voor de bestuursleden. Dus het voordeel van mogelijke zelfverrijking valt dan weg tegen de slechtere toegang tot financiers.

Beste groet,

Jan

Geplaatst door Johan Visser - 12-12-2008 16:22:44

Beste Marcel, je krijgt geen antwoord op je terechte vragen.Het gaat om te veel geld!De realiteit is dat je uit de jaarverslagen het gemiddelde partnerinkomen kunt leren kennen.Bij de Big4 varieert het van ongeveer 4ton(Deloitte)tot 7ton(PWC).Maar nu komt het: het onderlinge verschil is ongeveer een faktor 1 staat tot 3.Jaarlijks wordt een ieder beoordeeld en dat lijdt er toe dat 70% van de partners iedere dag bang is.Dit is zeker niet overdreven.Een paar jaar geleden verdedigde ik deze stelling bij PWC bij een BUL en schaterend zei hij dat ik ongelijk had.Het was geen 70% maar 80%.Overigens verdienen partners branchebreed weinig tot niets aan hun personeel!!!.SRA-partners verdienen gem.246000 Euro maar verdienen met hun eigen uren 76%.9personeelsleden leveren tesamen de rest op. Om exact te zijn 6707 pp maal 9=K60.De rest (K186) is 1165uur maal 160euro. Bij de Big4 is dit van hetzelfde laken het pak.1000/1100 uur maal ong 500Euro is K500.Status kost geld en sponsering ook dus is de winstbijdrage van het personeel nogal laag.PWC doet het financieel het beste met de aantekening dat de KPMGcijfers er beter uit zouden zien als de resultaten van Meyburg keurig gedeeld zouden worden.Historische weeffout!O ironie als professionals beter gingen managen konden ze nog veel meer verdienen en hoefden ze elkaar niet jaarlijks de financiele maat te nemen.Mijn reletief best renderende client heeft 3personeelsleden,omzet ruim 7ton,winst ruim 3ton en er wordt nooit!!!!! overgewerkt.Wel draait men 1600uur pp en is het kantoor op alle fronten excellent georganiseerd en heeft de ondernemer-accountant glasheldere strategische keuzes gemaakt.Tarieven van 110 tot 160 Euro!Zo kan het dus ook!Eigenlijk word ik er een beetje verdrietig van.Big4:prachtige clienten,ontzettend veel slimme en aardige mensen die goed tot zeer goed verdienen en toch zijn er karrevrachten ongelukkig.De mens doet de wereld huilen maar God schiep de zon.

Geplaatst door Marcel - 12-12-2008 15:13:45

Beste Peter,

prima dat je wijst op de verplichtingen die er zijn en het toezicht dat er is. Maar laten we er niet automatisch vanuit gaan dat dat voldoende is.

De afgelopen week was ik op mijn laatste IAASB-vergadering. Wat ik daar hoor is de druk die er op de omzet binnen de kantoren thans bestaat. De noodzaak in een aantal landen om afscheid te nemen van medewerkers. En ook de noodzaak om binnen kantoren commercieel handig te opereren omdat de druk op de resultaten toeneemt. Dat alles is nauwelijks verrassend in het huidige economisch klimaat.

Dat klimaat schept niet alleen risico's voor de klanten van de accountantskantoren, maar ook voor de cultuur binnen kantoren.

Nu accountants een belangrijke rol vervullen om te kijken naar de weergave van het beloningsbeleid in het jaarverslag en zij daarover ook adviseren in het kader van bijvoorbeeld risicomanagement (maar het beloningssysteem ook in ogenschouw dienen te nemen bij een beoordeling van frauderisico's en de gevaren van creative accounting), zou het mijns inziens gepast zijn indien het beroep er open voor staat ook de discussie aan te gaan over hoe zij daar binnen hun organisaties mee omgaan.

Het transparantieverslag is wettelijk afgedwongen en is te zien als een eerste goede stap. Maar ik hoop niet dat je probeert te betogen dat het stukje dat de kantoren daarin over het beloningsbeleid opnemen het antwoord is op de vraag hoe ze met de beloningsprikkels omgaan. Het is niet meer dan een beschrijving van procedures en mogelijke sancties. Maar het laat (te) veel onbeantwoord.

In de kern is en blijft mijn vraag: bevatten de beloningssystemen van met name de grote kantoren niet soortgelijke prikkels - die velen als pervers duiden - als die van hun klanten? Het antwoord op die vraag en de analyse daarvan is niet louter iets van wetten, toezicht en regels. En is zeker niet alleen voorbehouden aan het beroep zelve. Durf als accountants eens uit 'het gesloten en geblindeerd eigen omniversum' te komen en daadwerkelijk met het maatschappelijk verkeer in discussie te gaan. Een goedbedoeld stuk van collega Visser werkzaam bij een accountantskantoor wordt potsierlijk als niet de vraag mag worden gesteld wat de accountantskantoren zelf intern aan de door hem geschetste problematiek doen.

Op individueel niveau krijg ik voor wat betreft dit onderwerp regelmatig bevestiging dat het niet altijd goed gaat binnen de kantoren. Ook deze week kreeg ik meerdere signalen. Op partnerniveau. Ik zeg het dus niet zo maar, staande achter de duinen. Ik hoor het van binnenuit. Alle goede bedoelingen die er bij velen leven - en naar ik zonder meer aanneem ook bij jou - ten spijt.

Tot slot verwijs ik nog naar de discussie elders. Zie bijvoorbeeld: http://www.retheauditors.com/2008/12/cfos-message-to-big-4-gimme-service-or.html

Geplaatst door Peter Veerman - 12-12-2008 12:24:38

Marcel,

De transparantieverslagen van alle OOB kantoren zijn, als het goed is, op hun sites te vinden, overeenkomstig wettelijk voorschrift. Dat voorschrift reflecteert de maatschappelijke behoefte aan transparantie op dit punt. In hoeverre de door ieder kantoor verstrekte informatie aan die behoefte voldoet, laat ik graag aan ieders eigen mening over, en aan die van de toezichthouder AFM. Deze houdt, namens het maatschappelijk verkeer, toezicht op onze beroepsgroep. Daarbij wordt onder meer (zeer) kritisch gekeken naar het beloningsbeleid (inclusief de praktische uitwerking ervan)en naar de weergave daarvan in het transparatieverslag.

Geplaatst door Jan Wietsma - 11-12-2008 23:45:23

Hoi Marcel,

Hans van de Vorst zwengelt in het FD van 4 december de beloningsdiscussie ook al aan. (http://www.fd.nl/artikel/10618148/accountant-groot-kantoor-krijgt-veel) Daarbij richt hij zijn pijlen vooral op de bestuurders van de grote kantoren. Nu merk ik ook op dat bestuurders van accountantsorganisaties het ook uitermate belangrijk vinden dat zij hun verkregen vergunning behouden. Reden waarom er toch wel een herwaardering heeft plaatsgevonden van de afdeling compliance en vaktechniek. Dat vertaald zich ook terug in beloningen en het is ook bekend dat er organisaties zijn die niet ' compliant' gedrag van een partner stevig sanctioneren. Kortom er is de afgelopen jaren wel iets veranderd. Daarbij denk ik ook aan de invoering van de VGC die accountants toch ook tot nadenken zet als het gaat om de eigen positie. Aan de andere kant is het natuurlijk wel zo dat beloningspyramide in de branche erg stijl is. Een plattere pyramide maakt het volgens mij ook eenvoudiger om medewerkers aan de organisatie te binden. Ik hoor nu te vaak medewerkers die een kantoor verlaten met als argument dat zij niet van plan zijn nog langer voor het salaris van de vennoten te werken.

Geplaatst door Herman van Brenk - 11-12-2008 20:07:54

Hoi Marcel, in het door jou geciteerde transparantieverslag staat dat de beoordeling inggaat op aspecten als klantbediening, kwaliteit en vaktechniek, begeleiding van onze mensen en firmabrede initiatieven. Dit is breder dan alleen omzetdrive. Toch proef jij dat omzet het belangrijkste criterium is in de beoordeling. Dit strookt dan niet met het transparantieverslag en zou wat mij betreft ook niet het belangrijkste criterium moeten zijn.

Voor adviseurs natuurlijk prima. Die hebben een andere relatie. Maar accountants geven zekerheid aan het maatschappelijk verkeer en moeten worden afgerekend op hun toegevoegde waarde aan de gehele gebruikersgroep. En dus niet op basis van omzet aan klanten (klein deel van de gebruikersgroep).

De audit only gedachte van Levitt vind ik wel goed (zie FD 11-12-2008). Zet de zekerheidsverschaffers apart met eigen regelgeving. Zij mogen in ieder geval niet worden beoordeeld op omzet.

Ik hoop meer reacties te lezen, maar volgens mij is de beloningsdiscussie in de accountancy best gevaarlijk. Men is terughoudend, omdat het gevaar kan opleveren voor de eigen beloning. Zou in een professioneel accountantsberoep niet zo moeten zijn, maar volgens mij is dit wel de realiteit.

Geplaatst door Marcel - 11-12-2008 18:48:12

Heb even zelf de passage in het transparantieverslag erbij gepakt. Aaan de lezer om te oordelen of dit de vragen die er rond het thema leven kan beantwoorden. Mijn vragen in ieder geval niet!

Grondslag beloning
externe accountants
De accountantsorganisatie heeft bepaald dat alleen ervaren
beroepsbeoefenaren, op het niveau van partner en director,
kunnen worden aangemerkt als externe accountants in
de zin van de Wta. Alle andere medewerkers functioneren
onder de verantwoordelijkheid van en rapporteren aan de
externe accountant en hebben geen tekeningsbevoegdheid.
De externe accountants worden benoemd door de
Assurance Board.
Als de besloten vennootschap van de externe accountant een
aansluitingsovereenkomst heeft, draagt deze accountant
de titel van partner. Holding PricewaterhouseCoopers
Nederland B.V. keert via deze besloten vennootschap een
managementfee uit.
De beloningsmethodiek verloopt volgens de lijnen van het
volgende pad:
• De RvB besluit op voorstel van de Assurance Board
over de rol/verantwoordelijkheid die de partner voor
het komende boekjaar vervult. Op grond hiervan wordt
de partner ingedeeld in een categorie, en binnen deze
categorie krijgt hij/zij een bepaalde positie toebedeeld
(dit proces heet ‘mapping’).
• In overleg met de ‘Primary Reviewing partner’ (altijd een
lid van de Assurance Board) bepaalt de partner jaarlijks
zijn/haar persoonlijke doelstellingen, inclusief specifieke
kwaliteitsdoelstellingen, die aansluiten bij de strategie van
de organisatie.
• Jaarlijks wordt vastgesteld in welke mate de partner deze
doelstellingen heeft behaald. De toetsing vindt plaats
tijdens het jaarlijkse evaluatiegesprek, het zogenaamde
BMG&D gesprek (Beoordeling, Mapping, Goalsetting en
Development).
• Bij de beoordeling wordt gesproken over de bijdrage die
de partner aan de kernaspecten van onze bedrijfsvoering
heeft geleverd. De beoordeling gaat in op aspecten als
klantbediening, kwaliteit en vaktechniek, begeleiding van
onze mensen en firmabrede initiatieven. Hierbij krijgt ook
het ontwikkelingstraject de nodige aandacht.
• De uitkomst van het hiervoor beschreven proces
resulteert in een beloning die de rol, de specifieke
verantwoordelijkheden en de individuele prestaties
van de partner in het beoordelingsjaar weerspiegelt.
• De combinatie van verantwoordelijkheden en
prestaties resulteert in een winstaandeel in de vorm
van een variabele managementfee.
• Indien het kwaliteitsniveau van de partner niet voldoet
aan de norm, kan dit effect hebben op zijn/haar
beloning; wanneer een partner onvoldoende scoort
in onze kwaliteitscontroles leidt dit automatisch tot
een onvoldoende totaalbeoordeling en kan dit tot een
materieel inkomensverlies leiden. Commerciële of
andere prestaties kunnen dit niet compenseren.
• Het BMG&D-proces wordt jaarlijks door de LOB
beoordeeld.
Voor de externe accountants werkzaam als director geldt
een salarisrange die jaarlijks door de Assurance Board
wordt vastgesteld. Dit salaris is afhankelijk van de rol en
de verantwoordelijkheid van de director. Verder wordt er
jaarlijks over het verstreken boekjaar een bonus toegekend.
De hoogte van de bonus van de directors wordt vastgesteld
volgens eenzelfde systematiek als bij partners. Ook bij
directors kan dus het kwaliteitsaspect materiële invloed
hebben op de beloning.

Sanctiebeleid
Bij schending of niet (tijdige) naleving van de (externe en
interne) regels kan een schriftelijke waarschuwing worden
opgelegd. Afhankelijk van de ernst van het geval kan dit
uiteindelijk ook tot ontslag van de betrokken medewerker
of beëindiging van de aansluitingsovereenkomst met de
betrokken partner leiden. Het sanctiebeleid geeft een
overzicht van mogelijke sancties en bij welke gremia
overtredingen worden gemeld. Dit zijn, afhankelijk van de
aard van de overtreding en de fase waarin het proces zich
bevindt, organen als de Klachtencommissie, de Business
Conduct Commissie, het Independence Sanctions
Committee en bestuurs- en toezichthoudende organen.

Geplaatst door Marcel - 11-12-2008 18:36:27

Dank je Peter. Was mij bekend. Zal ten behoeve van de lezer even het volledige artikel plaatsen. Kan jij de lezer helpen met een verwijzing naar jullie verslag op basis van genoemd artikel?

De 'proof of the pudding is in the eating'. Het verwijzen naar een wetsartikel is makkelijk maar wil niet altijd zeggen dat er duidelijk komt in de zaken waar het om gaat. Liever dan de verwijzing (of was het een terechtwijzing?) hoor ik dan ook graag een antwoord op een vraag zoals: wat is de beloning die de accountant krijgt indien deze een vaktechnisch juiste beslissing neemt, zijn rug recht en afscheid neemt van een klant? Dit is als de tegenhanger te zien van de korting (strafpunten) die een partner krijgt die tijdens een kwaliteitscontrole onder de maat heeft gepresteerd. Goed belonen maakt dat er zowel positieve als negatieve prikkels zijn.

Artikel 30
1. Een accountantsorganisatie die een wettelijke controle heeft verricht bij een organisatie van
openbaar belang stelt binnen drie maanden na afloop van haar boekjaar een verslag op waarin ten
minste het volgende wordt opgenomen:
a. een beschrijving op hoofdlijnen van haar juridische en organisatorische structuur;
b. indien zij onderdeel uitmaakt van een netwerk: een beschrijving op hoofdlijnen van de
organisatiestructuur van het netwerk;
c. een beschrijving op hoofdlijnen van haar beheersstructuur;
d. een beschrijving op hoofdlijnen van haar stelsel van kwaliteitsbeheersing en een verklaring van
de personen die haar dagelijks beleid bepalen dat dit stelsel al dan niet doeltreffend functioneert;
e. het tijdstip waarop het stelsel van kwaliteitsbeheersing is geëvalueerd ingevolge artikel 22,
tweede lid;
f. of het stelsel van kwaliteitsbeheersing voorwerp is geweest van toezicht door de Autoriteit
Financiële Markten;
g. een lijst van de organisaties van openbaar belang waarbij in het desbetreffende boekjaar een
wettelijke controle is verricht;
h. een verklaring die bevestigt dat intern toezicht op de naleving van de
onafhankelijkheidsvoorschriften is uitgevoerd;
i. een verklaring over het beleid dat door de accountantsorganisatie wordt gevoerd inzake het op
een gestructureerde manier onderhouden van de basiskennis van haar medewerkers en het
bijhouden van ontwikkelingen op hun vakgebied;
j. de totale omzet van de onderdelen van het netwerk die zich in Nederland bevinden, waarbij de
omzet van de accountantsorganisatie wordt verdeeld in omzet voor wettelijke controles en voor
overige dienstverlening; en
k. informatie over de grondslag voor de beloning van de externe accountants.
2. De accountantsorganisatie ondertekent het verslag en plaatst dit onverwijld op haar website. De
accountantsorganisatie houdt het verslag gedurende tenminste een jaar op de website toegankelijk.