Credit raters ook onder vuur

woensdag 28 april 2010 | 4 reacties

Op 10 mei aanstaande zal de Commissie De Wit het eerste deel van het rapport over de kredietcrisis publiceren. Ik verwacht niet dat het zo veel turbulentie zal veroorzaken als thans met soortgelijke Amerikaanse onderzoeken het geval is. Zoals het onderzoek naar de rol van beurstoezichthouder SEC in de Stanford-zaak, met uitkomsten die een somber beeld van de toezichthouder schetsen.

Maar er speelt meer in de Verenigde Staten. Zoals het onderzoek naar de handelwijzen van Goldman Sachs. Speculeerde deze bank nu wel (stelling onderzoekscommissie) of niet (stelling Goldman Sachs) tegen de verliezen van haar cliënten? Een bankmedewerker noemde de producten die zij ontwikkelden pure intellectual masturbation. Daar ben ik normaliter niet vies van, maar in de Goldman Sachs-kwestie is er eerder sprake van een beerput dan van intellectuele lenigheid. Gelijk de kwestie Lehman Brothers waarover ik eerder uitvoerig heb bericht.

En dan speelt nog de politieke discussie over de hervormingen van het financiële stelsel en aanvullende regelgeving om de (risico's van de) derivatenhandel te beteugelen. Partijpolitiek en een krachtige bankenlobby zijn sterker dan de wil te komen tot noodzakelijke hervormingen.

Tot slot noem ik de hoorzittingen en het bijbehorende materiaal inzake de rol van credit raters. Nobelprijs-winnaar Paul Krugman schreef er in de New York Times een prachtige en zeer lezenswaardige column over. Hij beschrijft onder meer dat 93 procent van de in 2006 met een AAA-rating uitgeruste obligaties van subprime leningen, thans als waardeloos zijn gekwalificeerd.

Krugman spreekt over een 'ernstig corrupt systeem'. John Coffee ging hem reeds in 2006 - ja inderdaad: vóór het uitbreken van de kredietcrisis - voor in zijn prima werk Gatekeepers. Daarin worden niet alleen de credit raters 'geknipt en geschoren', maar bespreekt hij ook nadrukkelijk de rise, fall and redefinition van het accountantsberoep.

Coffee beschrijft dat het monopolie van raters als Moody's en Standard & Poor's - dat nog groter is dan dat van de big four als het gaat om de controle van beursgenoteerde ondernemingen - een belangrijke faaloorzaak is: 'Too little competition and the gatekeeper underperforms: too much and it may feel compelled to acquiesce to corporate management's preferences, for fear that it will be replaced.'

Ik verwacht niet dat de Commissie De Wit heel veel woorden vuil gaat maken aan credit rating agencies. Maar Krugman wijst er terecht op dat hier veel van de pijn in het financiële systeem zit: De stempels van de raters zijn leidend in het beleggingsbeleid van institutionele beleggers (pensioenfondsen) en beleggende overheden. Wereldwijd, dus ook in Nederland. Reeds daarom behoren wij oog en oor te hebben voor de onderzoeken en hervormingen die thans in de Verenigde Staten plaatshebben.

Het zijn onderzoeken die laten zien dat bestuurders, toezichthouders en credit raters onder vuur liggen. Betrokkenen uit hun geledingen willen ons met mooie woorden - decadent taalgebruik - doen geloven dat ze hooguit wat fouten hebben gemaakt, maar dat er van opzet en fraude geen sprake is. We zien in de mooie woorden creative compliance in optima forma: handelen waarbij gepoogd wordt wet- en regelgeving minimalistisch uit te leggen.

De onderzoeken en casuïstiek tonen dat bestuurders, toezichthouders en credit raters stuk voor stuk door de mand vallen. Zelfs indien zij binnen de wet zijn gebleven en zij daarom civiel- en/of strafrechtelijk niet kunnen worden aangesproken, oogt hun handelen maatschappelijk bezien verwerpelijk. Ondanks hun mooie en zalvende woorden.

Accountants zwegen lang in de 'napalm' van de uitgebarste kredietbom. Zij bleven stilzitten tijdens het 'knippen en scheren'. Maar zij spreken meestal ook mooie en zalvende woorden. Op zoek naar eerherstel. Daarover een volgende keer meer.

Marcel Pheijffer

Reacties

Geplaatst door Marcel Pheijffer - 29-4-2010 23:08:06

Dank voor de reacties.

Philip geeft een verwijzing naar een te overdenken reactie op het stuk van Krugman. Ik had die reactie nog niet gelezen.

Zonder het Amerikaanse rechtssysteem goed te kennen verwacht ik - overigens ook qua mogelijkheden in het Nederlandse systeem - dat bij grove onachtzaamheid of argeloosheid, indien dit ten koste gaat van derden, tot aansprakelijkstelling voor schade kan leiden. Het kan uiteraard geen kwaad dit strak in regelgeving te vervatten zodat daar geen enkele twijfel meer over mogelijk is.

Het tweede punt betreft de fraude aan de verkoopkant. Daar zit het met name in de vereiste disclosure. Daar draait het om in de zaak Goldman Sachs, maar ook - althans naar mijn mening - bij Lehman.

Wat in ieder geval goed was aan de Amerikaanse hoorzittingen van afgelopen dinsdag is dat Levin heeft aangegeven dat het Congres niet zozeer naar de vraag kijkt of het gedrag van de banken binnen de kaders van wet- en regelgeving is, maar breder kijkt en beziet of het gedrag past binnen de ethische normen die binnen de bedrijfstak toegepast dienen te worden.

Eerder heb ik geschreven over creative/minimal/technical compliance en een pleidooi gehouden voor ethical compliance. Dat zie ik terug in de kwesties rond de genoemde Amerikaanse banken. Juridisch gezien worden de stellingen door de onder vuur liggenden betrokkenen - waaronder E&Y in het geval van Lehman - betrokken en wordt betoogd dat er geen wettelijke regels zijn overtreden. Indien die stellingen juist zijn is dat voor hen qua aansprakelijkstelling mooi: dan komen ze er mee weg.

Maar de publieke beoordeling en veroordeling die we ook in de genoemde hoorzittingen en de reacties daarop hebben waargenomen spreken voor zich: de wens van het maatschappelijk verkeer gaat verder dan technische/minimal of creative compliance. Zeker bij grote instellingen en accountantskantoren is het de adel die verplicht. Ofwel handelen conform letter en geest van de regelgeving. In omgevingen - zoals in Nederland - waar het pleidooi voor principles ipv rules hevig is, is dat eens en temeer van toepassing. En als partijen de luxe van principles niet aankunnen en zich minimalistisch gaan gedragen, dan moeten zij ook maar op de 'blaren' van de regels zitten. Toch?

Groet,

Marcel

Geplaatst door Mock RA - 29-4-2010 22:03:21

Toevallig vandaag kondigde de SRA aan een rating advies dienst op te richten, in samenwerking met de URA rating factory van de heer de Witt.
Mijn vraag aan de heer de Witt is, wie betaalt voor deze dienst en het antwoord luidde:de accountant die het weer aan de klant kan doorberekenen.
Met respect voor de integriteit van de SRA,is het naar mijn mening,mede in het licht van bovenstaande USA ervaringen
niet verstandig accountants te scholen als ratingexperts.Het lijkt mooi, maar het gaat zeker narigheid geven als er meer dan 40 verschillende rating accountants gaan opereren.
Hoe met de accountantsverantwoordelijk
heid , de onafhankelijkheid,de geheimhoudingsplicht ,
het toepassen van de Gedragsregels, het onderhevig zijn aan het tuchtrecht ??
Een bedrijf dat door zijn eigen accountant wordt gedowngraded en zijn krediet kwijtraakt of erger, zal zeker de accountant aanklagen.
Een van de voordelen van rating zou zijn dat de klant met een goede rating betere rentecondities bij de bank zou kunnen bedingen. Blinde Maupie, dan kunnen de banken en kredietinstellingen hun eigen kredietbeoordelaars als overbodig zeker naar huis sturen ?

En wie stelt de rating regelmatig bij ? De accountant bij de kwartaal of halfjaarcontrole? En wat met koersgevoelige informatie van ratings? .
Ook vandaag heeft de USA rating van Portugal en Spanje ,zo kort na Griekenland tot een val van de euro tot het laagste punt van het jaar geleid. En wie heeft S & P.voor deze ratings betaald ?Er wordt immers op Wall Street niet pro deo gewerkt
Mij niets verbazen als G & S hier achter zou zitten en op de valutaschommelingen en obligatiekoersen heeft gewed
Derhalve geen rating zonder duidelijke opdracht ,opdrachtgever en transparante betaling.
En eigenlijk helemaal geen
rating door accountants. Daar zijn ratingbureau s voor.
Vlees bij de slager,brood bij de bakker.

Geplaatst door Philip Elsas - 28-4-2010 18:19:27

Beste Marcel,

Sterke blog! Inderdaad is Paul Krugman's column zeer lezenswaardig. Heb je ook 't comment no. 40 van Rick uit Philadelphia gezien? Met name de volgende passage hieruit:

"The rating agency problem is easily solved by making the agencies fiduciaries for the buyers and removing all ambiguity about whom they work for. Prevent them from being paid by underwriters and placement agents. Make them liable to investors for negligence. Even if they are paid by the issuers they still must be legally liable to investors if they mess up seriously (a reasonably high standard should be codified to prevent nuisance and mischievous lawsuits.) Require them to be transparent about methodologies and data sources. We can't make them perfect, but we can make them honest.

There is a fundamental principle here: if you can solve a problem by adjusting incentives in the market, then we should never expand the discretionary powers of regulators, who are highly susceptible to influence, to politics, to conflicts, and who are frequently negligent themselves.

More interesting than the rating agencies is the growing evidence of fraud, regulator influence and other misbehavior on the sell side. These problems are not as easily solved, but they are critical."

Wat vind je hiervan?

Geplaatst door Willem D. Okkerse - 28-4-2010 7:33:15

Een aardig inzicht, wat heet aardig? biedt artikel 9 van het jaarverslag van S&P op onderstaande link

http://www.standardandpoors.com/ratings/articles/en/us/?assetID=1245207201119

Het blijkt dat in de laatste twintig jaar van alle ratings AAA tot en met B er TWINTIG % FOUTIEF WAREN; ZIJ GINGEN NAMELIJK IN DATZELFDE JAAR FAILLIET.

Dat wil zeggen dat één op de vijf ondernemingen een foutieve rating had.

I rest my case

W.D. Okkerse
CEO OK-Rating Institute