De meeste dromen zijn bedrog

donderdag 9 april 2009 | 21 reacties

Gistermiddag was er een bijeenkomst van de bestuursvoorzitters van de big four. Het gesprek liep als volgt:

D: "Hebben jullie het rapport van de Commissie Maas over de bankensector al gelezen?"

P: "Nee, wat staat erin?"

K, schamper lachend: "Dat de banken betreuren wat er gebeurd is. Natuurlijk maken ze geen excuses, zeggen ze geen sorry. Ze zouden wel gek zijn!"

E: "En uiteraard worden er maatregelen voorgesteld inzake bonussen. Ze bewijzen daarmee lippendienst aan het 'gewone volk'."

D: "Mwah. Zo gek is dat alles toch niet? Bankiers hebben toch fouten gemaakt. De bonusregelingen passen toch inderdaad niet meer in het huidig tijdsgewricht?"

P: "Ik ben het wel een beetje met D eens. Sterker ik vraag me af of een deel van het gestelde ook niet op ons accountantswereldje van toepassing is."

K: "Heb jij soms een tik van de molen gehad?"

P: "Welnee, ik meen het. Voor onze organisaties geldt toch ook dat ze te groot en onbeheersbaar zijn geworden? Onze benoemings- en beloningssystemen bevatten toch ook perverse prikkels? De gedachte dat wij niet aansprakelijk gesteld kunnen worden voor de fouten van collega's elders in het netwerk blijkt toch niet langer houdbaar?"

E: "Hou op zeg. Je leest te vaak die zure stukjes op die website, Accountant.nl."

D: "Zuur of niet, het heeft wel invloed. Niet op ons natuurlijk, maar wel in de publieke opinie."

P: "Nou ja, ik zie ook steeds vaker dat beroepsgenoten het serieus nemen."

K: "Dat zijn hooguit de jonkies. Degenen die bij ons op niveau werken die weten hoe het zit."

D: "Maar ik zie het NIVRA ook opschuiven. Ze luisteren steeds meer naar derden dan naar ons. Er zijn nog maar één of twee directieleden die ons echt welgevallig zijn, ik bedoel: die het echt begrijpen."

P: "Maar even terug naar mijn punt: moeten wij ook niet een commissie instellen en kijken naar noodzakelijke veranderingen en innovaties binnen het accountantsberoep? Zullen we uit onze ivoren toren komen en de dialoog zoeken met belanghebbenden?"

K en E in koor: "Nee!"

E vervolgt met: "Waarom zouden we? Vorige week stond er nog een analyse in het NRC Handelsblad over de schuldigen en verantwoordelijken voor deze crisis. Ze waren ons, de accountants, gelukkig vergeten..."

K: "Je moet nooit slapende honden wakker maken."

D, schuchter: "Toch voel ik er wel iets voor. Ik denk dat we nog beter kunnen. Dat we onze maatschappelijke verantwoordelijkheid nog beter kunnen tonen."

P: "Ja, volgens mij moeten we er juist gebruik van maken dat we er nog redelijk goed vanaf komen in de media en bij de politiek. Juist nu kunnen we zelf nog de leiding nemen."

E: "Bedoel je: voordat anderen dat voor ons doen? Voordat we onderdeel uitmaken van een parlementaire enquête en onze rol wordt onderzocht?"

K: "Begin jij nou ook al enthousiast te worden? Ik krijg dat er in de partnervergadering bij ons echt niet doorheen."

D, grappend: "Joh, je drukt het er gewoon doorheen en dan verlaat je de organisatie. Kweek je meteen wat goodwill bij het maatschappelijk verkeer. Komt goed uit en brengt balans in de kritiek die je zult krijgen als je bekend maakt dat je bestuurder wordt bij een bancaire klant van jouw kantoor."

P: "Tsja, dat zijn nou precies het soort stappen die we niet behoren te zetten."

E: "Nou ja, waarom niet? Er staat toch nergens dat het verboden is?"

P: "Zal ik samen met D een voorzetje maken van te bespreken onderwerpen? Dan kunnen we dat een volgende vergadering agenderen."

K: "Ik twijfel sterk. Ben niet enthousiast."

D: "Ik ben voor."

E: "Met tegenzin. En ik denk niet dat we het openbaar moeten maken. Laten we het eerst achter de hand houden."

P: "Mooi. Ik neem het voortouw. Even kijken naar wat onderwerpen: geheimhouding, transparantieverslag, perverse prikkels in het benoemings- en beloningenbeleid, onafhankelijkheid en advisering, netwerkstructuur, fraude, de accountantsverklaring..."

BOEM...! Met een harde knal stuiterde ik uit mijn bed. Inderdaad: de meeste dromen zijn bedrog.

Reacties

Geplaatst door Arnout van Kempen - 15-4-2009 8:45:56

Als een onderwerp wel te begrijpen is maar door een accountant niet begrepen wordt, zal die accountant inderdaad weg moeten blijven van die opdracht.

Maar als een onderwerp niet te begrijpen is, is er geen enkele reden waarom accountants zouden moeten wegblijven. Dan is immers sprake van een objectieve verhindering om een specifiek onderdeel van de jaarrekening te controleren, en dat kan gewoon tot uiting worden gebracht in de verklaring. (Dat dat laatste niet gebeurd is weet ik ook wel, het gaat me om het principiele punt)

Geplaatst door Arjan - 15-4-2009 8:27:00

Zelfreflectie is altijd goed. Maar waar leidt het toe? Als het leidt tot een politiek stuk waarin we ons best doen om onze "ass te coveren", dan liever niet. Er zijn namelijk al voldoende van die stukken.

Overigens ben ik het met marcel eens dat accountants die de wereld van derivaten als een doolhof zien de opdracht niet aan hadden moeten nemen. Het zou toch prachtig zijn als alle big-four kantoren zich hadden onthouden van deze controleopdrachten. Zelf ben ik namelijk van mening dat deze derivaten wereld zodanig complex is geworden dat geen enkele accountant het meer begrijpt. Om deze stelling te verdedigen zeg ik: de bankiers hebben toegegeven het zelf niet meer te begrijpen. Accountants die openlijk aangeven het niet meer te begrijpen zijn goede accountants: ze hebben immers zelfreflectie.

Geplaatst door Meindert Brunia - 14-4-2009 23:07:52

Helemaal eens met alle goede gedachten (voornemens?) over een onderzoeks- en adviescommissie.
Maar ik zie ook mogelijkheden voor meer zelfreflectie. Ik ben als organisatieadviseur ook lid van de Ooa. In het kader van de PE moet ik ten misnste eens in de drie jaar deelnemen aan een gestructureerde vorm van intervisie. Ik ervaar dat als erg verrijkend, zowel vaktechnisch als vakethisch als wat betreft persoonlijke ontwikkeling. Dat zou het accountantsberoep ook kunnen (moeten) invoeren. Dan leren ook accountants dat zelfreflectie nuttig is en niet eng.

Geplaatst door Johan Visser - 14-4-2009 14:59:15

Als we nu eens beginnen met Accountants die op nivo bij een Public hebben gewerkt en nu aan de overkant aktief zijn.Ik heb erg veel opgestoken in de laatste 20 jaar van dat soort Accountants.Bovendien voorkom je het voor de hand liggende verwijt dat de Stakeholders Accountants niet begrijpen.Deze categorie kan de noodzakelijke vertaalslag maken.Ik weet nog wel wat namen.

Geplaatst door Arnout van Kempen - 14-4-2009 11:12:47

Kijk aan, meer mensen willen boter bij de vis.

Want laten we wel reëel zijn: we kunnen hier met elkaar vanalles vinden, maar als het bij elkaar aaien over de bol geven blijft, is het tamelijk zinloos. Dus: spijkers, koppen, dat soort kreten!

Geplaatst door Arnout van Kempen - 14-4-2009 11:09:55

Jan,

we hebben nu al een beoogd commissie-voorzitter, een aantal sympathisanten, nu nog een doelstelling, een taakomschrijving, draagvlak, en leden.

Hoe zullen we het aanpakken?

Geplaatst door Marcel - 14-4-2009 10:57:39

Marc,

ik zie dat Jan zich heeft aangediend als vice-voorzitter van je commissie. Ben overigens zelf van mening dat het voortouw bij voorkeur niet door accountants maar door stakeholders genomen dient te worden. Toch?

Groet,

Marcel

Geplaatst door Jan Wietsma - 14-4-2009 10:53:52

@Dick, @Arnout,

Natuurlijk gebeurt er veel binnen accountantskantoren. Zeker als die wat beter georganiseerd zijn. Maar ik steek mijn handen absoluut niet in het vuur voor alle accountantsorganisaties. De WTA ten spijt.

Als het gaat om de bedreigingen van niet te verwaarlozen betekenis zou het wellicht aardig zijn om eens een 'wetenschappelijk' onderzoek te doen naar de manier waarop kantoren hier nu in de praktijk mee omgaan.

Tot slot alleen wanneer je je stakeholders betrekt bij je afwegingen kom je wederzijds begrip. Ook daar biedt de VGC een mooi handvat: De goed geïnformeerde derde.
Ik stel voor dat we daar meer werk van maken.

Geplaatst door Arnout van Kempen - 14-4-2009 10:38:10

@Dick: ik geloof dat ik me beperk tot een welgemeend AMEN!

Zowel op de constatering dat binnen de kantoren wel degelijk heel veel gebeurt, als op het vermoeden dat dat meer met "het maatschappelijk verkeer" gedeeld zou moeten worden.

Ik zie de commissie Van Hilvoorde met vertrouwen tegemoet, omdat ik wéét dat Van Hilvoorde een van de weinigen is die al een tijdje vrij intensief pleit voor een véél grotere rol van de stakeholders van het accountantsberoep. Zie het pleidooi van Van Hilvoorde c.s. voor een NIVRA-bestuur dat voor 50%+voorzitter bestaat uit RA's en voor 50% uit stakeholders.

Dus laat die commissie maar komen. Zonder zuurheid, zonder het afschilderen van de big 4 (bad 4??) als een soort demonisch rijk binnen de accountancy, maar met erkenning van de kracht van alle betrokkenen, met een trots op het beroep die gerechtvaardigd is en die openheid vanuit kracht mogelijk maakt.

Tsja, ook ik droom wel eens.

Geplaatst door Marcel - 14-4-2009 9:37:04

Goedemorgen Dick,

we schuiven al wat meer naar elkaar toe. Natuurlijk doen accountantskantoren binnenshuis het nodige. Maar naar buiten toe is het vooral politiek correcte taal waaruit blijkt dat het beroep wel degelijk op de risico's en dergelijke heeft gewezen. Maar los van de vraag of dat genoeg is: het beroep kan meer bijdragen in de discussie hoe het beter kan. Vanuit de rol van bestuurders, commissarissen, overheidstoezichthouders, bankiers, credit raters en ja, ook vanuit de accountantsrol.

Groet,

Marcel

Geplaatst door Dick van Onzenoort - 14-4-2009 8:23:54

Wie zegt nu eigenlijk dat er binnen het beroep geen zelfreflectie plaatsvindt? Ik weet zeker dat vanuit alle Bureaus Vaktechniek, samen met de Compliance-afdelingen, dagelijks discussies worden gevoerd met collega's 'in het veld' over de betekenis van gedrag en ethiek in ons dagelijks handelen. Dat lijkt toch aardig op wat Jan Wietsma als laatste zin schrijft. En dat lijkt toch aardig op wat de VGC wil. Dan is dat de laatste jaren toch in ieder geval bereikt.
Maar ik ben met je eens, misschien is het nog teveel een onderonsje, moet de discussie breder worden getrokken en moet ook het maatschappelijk verkeer worden betrokken. Misschien "verkopen" we deze interne (kwaliteits-)discussies onvoldoende. Komen we daarmee dan niet terug op de aloude verwachtingskloof?

Geplaatst door jules muis - 13-4-2009 16:57:47

ja Paul, daarin zit het geheim van de smit, de accountant, de econoom; "als je het niet weet moet je het zeggen" en de world would be a better place. Heertje veroorzaakte veertig jaar geleden al wat ophef in beroepskringen door te schrijven dat de accountant met de rug naar de toekomst staat. Daar komt dus nu de econonoom ook bij?

De toekomst niet willen zien is toch wat anders dan de toekomst niet kunnen zien. De toekomst voorspellen is nog wat anders dan systemic pretenties te hebben, of door zwijgen of door spreken. Het feit dat je de toekomst niet kunt voorspellen betekent nog niet dat je de toekomst op basis van 'best effort' niet kunt proberen in kaar te brengen. Dat doen we op macro niveau, systemic niveau, en micro niveau door af te tekenen op de (redelijke) adekwaatheid van beheersings systemen. Dat perfectie de vijand van het goede is, betekent noch niet dat je dan ook maar al het goede wat er overblijft overboord moet zetten.

Geplaatst door Marcel - 12-4-2009 18:50:31

Allen,

dank voor de opmerkingen.

Johan: koester het leuke!

Dick: jammer dat je het zure eruit haalt. Te makkelijk en ook een beetje goedkoop om kritiek op en vanuit het beroep zo af te doen. Tekent het gebrek aan zelfreflectie binnen het beroep. En ja, met de WTA alleen - hoe goed het ook is dat er toezicht is en hoe goed het toezicht zelf ook is - zal het beroep er niet komen.

Marc: ambieer je een voorzitterschap? De commissie-Van Hilvoorde klinkt wel goed!

Jan: een aantal terechte opmerkingen. Het gaat niet alleen om de big four als het gaat om wat erbeter kan in het beroep. Wel i shet zo dat de kantoren die daar buiten vallen nauwelijks blaam treft als het de huidige crisis op de financiele markten betreft. Met de laatste zin zet je wat mij betreft een goede richting uit.

Roel: ik sluit me aan bij Jules. Mijn stelling op basis van openbare stukken en casuistiek is niet zozeer dat accountants de red flags niet zagen, maar ik stel de vraag of ze wel voldoende deden met wat ze wel zagen. En als er accountants zijn die de wereld van beleggingen en derivaten als een doolhof zien, dan behoren zij tot degenen die in die wereld gewoon geen opdrachten moeten aannemen. Wellicht dat daar ook een deel van het probleem ligt.

Paul: nee naturrlijk is de accountant niet degene die verantwoordelijk moet worden gehouden voor beslissingen die de ondernemingsleiding heeft genomen. De accountant draagt wel medeverantwoordelijkheid indien hij niet tijdig aan de bel trekt bij het zien van red flags of onverantwoorde risico's. En zoals hierboven al aangegeven gaat het voor wat betreft de problematiek van de accountancy niet alleen op de big four maar ook om lagen daaronder. Die lagen kunnen echter in veel minder mate medeverantwoordelijk worden gehouden voor de financiele crisis. Simpelweg omdat ze de grootbanken en verzekeringsmaatschappijen niet of nauwelijks bedienen.

Goede Pasen verder!

Geplaatst door roel toppen - 12-4-2009 11:23:36

Oh Jules jaren duurde het om accountancy studenten het besef bij te brengen hoe met ICT risico's om te gaan maar off balance posten zijn middels de "vertrouwde aanpak" van de functioneel gescheiden aantekeningen controleerbaar.

Geplaatst door Paul Wiersum - 12-4-2009 11:07:35

Beste Marcel en Jules, economen kunnen niet in de toekomst kijken ( zie weblog Arnold Heertje ). Accountants kunnen dat ook niet. Hoe kan een externe partij ( de accountant ), in het geval van controle achteraf, verantwoordelijk worden gehouden voor de uitkomst van beslissingen die zijn genomen in het verleden? Wellicht licht de moraal in de tekst van Jules door te stellen 'als je iets niet begrijpt je dat ook tijdig zegt'. Wellicht ligt er veel wijsheid in het open staan voor de eigen beperkingen en niet de kennis, die veelal wordt overschat.
En zoals Jan terecht opmekt, waarom steeds alleen de big4, die inmiddels afgeschilderd worden als de bad4.
Als er iemand het voortouw moet nemen voor een eventueel onderzoek naar het functioneren van 'het systeem', waarom niet het NIVRA als overkoepelnde organisatie, niets mis mee lijkt mij.

Geplaatst door jules muis - 12-4-2009 3:59:02

yop Roel, vind die docenten maar, jules

Geplaatst door roel toppen - 11-4-2009 11:57:10

beste Jules en Marcel,
Langs deze weg veroorloof ik me een reactie op jullie FD artikel "accountant moet rode vlaggen zien" te geven. Kernvraag is of accountants de rode vlaggen rond beleggingen
over het hoofd zien danwel het voor hen een doorhof is. De DNB brief van 1995 zou verplichte literatuur in de RA opleiding moeten zijn mits de docenten op heldere wijze uitleg geven.

Geplaatst door Jan Wietsma - 11-4-2009 11:52:39

Wie zou zo'n onderzoek moeten initiëren, de grote kantoren zelf of zou de beroepsorganisatie hierin het voortouw moeten nemen. Het gaat toch niet alleen om de Big4. Overigens ben ik van mening dat een systeem in stand blijft als er niet meer gedaan wordt aan zelfreflectie. De vraag is dan ook hoe zorgen we er met elkaar voor dat er meer ruimte en aandacht komt voor die zelfreflectie. Nu biedt de VGC daarvoor voldoende aanknopingspunten. Maar ik denk dat de VGC in de praktijk toch regelmatig een 'dode' letter is. Hoe vaak wordt er in de praktijk nu echt een bedreiging van niet te verwaarloze betekenis gesignaleerd. Ik denk dat er pas echt verandering optreedt als we als totale beroepsgroep bereid zijn om dagelijks een brede discussie te voeren over de betekenis van gedrag en ethiek in ons dagelijks handelen.

Geplaatst door Marc van Hilvoorde - 9-4-2009 18:12:43

Een beetje speculerend over de uitkomsten van een commissie Maas binnen de accountantssector:
- We plaatsen het maatschappelijk verkeer weer voorop, en niet de klant.
- We gaan (weer?) meer en beter controleren.
- We gaan accountants belonen op basis van kennis en kunde en niet op basis van omzet.

Best wel grappig.

Geplaatst door Dick van Onzenoort - 9-4-2009 16:04:29

Terechte vraag: doet zo'n Adviescommissie meer / beter / sneller haar werk dan de WTA, die ook herstel van vertrouwen als doelstelling heeft?
Maar -je schrijft het zelf Marcel- een beetje een zuur stukje is het wel (weer)...

Geplaatst door Johan Visser - 9-4-2009 14:19:37

Leuk en triest tegelijk!