De ondergang van het gezond verstand
04 november 2009
Deze week verblijf ik in Willemstad, Curaçao. Ik mag twee spreekbeurten houden op het mede door de VERA georganiseerde jaarcongres. Het congresthema betreft de financiële en economische crisis.
Op Schiphol kocht ik nog snel even wat lectuur. Naast een krant, Elsevier, HP/De Tijd en Vrij Nederland twee boeken. Ten eerste Madoff; Miljardenfraude van een meesteroplichter van onderzoeksjournalist Adam LeBor. Ten tweede De ondergang van het gezond verstand van Lawrence McDonald.
In laatstgenoemde boek ben ik begonnen en ik las het in één adem uit. De auteur is een voormalig vice president van Lehman Brothers. Hij beschrijft hoe het zover heeft kunnen komen dat deze majesteuze bank ten onder is gegaan.
Het is een verhaal dat van binnenuit is geschreven, door iemand die op hoog niveau binnen de organisatie heeft geopereerd. Die heeft gezien waar en hoe het misging. Hoe de zeepbel van hypotheken, derivaten en andere financiële producten werd opgebouwd.
Het is een verhaal zoals er inmiddels vele zijn. Over het nemen van steeds grotere en daarmee onverantwoorde risico's. Over ego's en de vraag aangaande de machtsstrijd op de apenrots: ‘Wie heeft de grootste?'.
Het is een verhaal waarin controllers, accountants en risicomanagers figureren. Brave, plichtsgetrouwe functionarissen die vooral signaleren, tolereren en accepteren. Zoals 'Wall Streets Koningin van risicomanagement', Madelyn Antoncic, chief risk officer van Lehman. Zij waarschuwde de top van Lehman keer op keer over de onverantwoorde risico's. Totdat 'topman' Dick Fuld haar vroeg 'haar bek te houden', waarna ze werd weggepromoveerd.
Het is een verhaal waarin belangrijke functionarissen zich weg lieten promoveren of de organisatie verlieten. Niet de kracht en de macht hebbende te vechten waarvoor zij stonden en te handelen conform de verantwoordelijkheid die zij droegen.
Het is een verhaal dat ik goed kan gebruiken in mijn spreekbeurten tijdens het congres waarin ik mag uitleggen wat er vanuit de rol van toezichthouders en accountants is misgegaan, alsmede hoe het beter kan.
Voor mij zit de kern in de woorden ‘signaleren, tolereren en accepteren'. Tot het eerste zijn de bedoelde functionarissen vaak prima in staat, vaktechnisch staan zij hun mannetje wel. De pijn zit in de andere woorden: tolereren en accepteren. Dat (te) automatisch doen lijkt - al dan niet door het ontbreken van 'beschermende' regelgeving - tot kunst verheven.
Daar moeten we als accountants - maar dat geldt ook voor controllers, risicomanagers, compliance officers en overheidstoezichthouders - vanaf. Anders marginaliseert het beroep zich steeds verder in de rol van 'vertrouwensman van het maatschappelijk verkeer'. Een rol waarin velen de accountant - begrijpelijkerwijs (?!) - al lang niet serieus meer nemen.
Marcel Pheijffer
Reacties (5) | Reageer
Geplaatst door Student accountancy - 19-11-2009 12:37:01
De zinssnede in uw beschouwing
"Totdat 'topman' Dick Fuld haar vroeg 'haar bek te houden', waarna ze werd weggepromoveerd"
is, volgens mij, kenmerkend voor de Amerikaanse manier van zaken doen.
Zelf werk ik als controller binnen een Nederlandse deelneming van een Amerikaans beursfonds.
Recent hebben we het "genoegen" dat onze organisatie is "versterkt" met een engelse/noorse director, benoemd door onze moedermaatschappij.
Hier heb ik menige discussie mee gevoerd, over hoe we onze business (zouden moeten) runnen.
In het begin heeft de bewuste man zelfs een keer tegen mij gezegd "why are we even having this discussion, that's my decision".
Vervolgens ging er bijna een offerte de deur uit met een belachelijk lage marge, zodat de man nog even snel omzet kon scoren in het laatste kwartaal. De reden dat deze offerte uiteindelijk niet de deur uit is gegaan, is dat de omzet pas in het eerste kwartaal van het jaar erna zou vallen. De "versterking" is dan al beeindigd, dus kan hij deze omzet niet bijschrijven op zijn "staat van dienst". Toen was de interesse meteen over.
Dit voorval doet me denken aan het interview met Donald Kalff (gepubliceerd in tijdschrift Controlling) met de titel "Het failliet van het Amerikaanse ondernemingsmodel".
Deze manier van zakendoen heeft, hopelijk, zijn langste tijd gehad. Het omvallen van Lehman Brothers, de "uitmuntende staat" van de Amerikaanse overheidsfinancien en de huidige verschuiving van macht van de VS naar Azie is daar denk ik een voorbode van. Ik hoop dat deze ontwikkeling doorzet. Wat we vanuit Azie moeten verwachten weet ik niet. Ik denk, helaas, dat iedere verandering in dit geval een verbetering is.
Geplaatst door Hans Hoekstra - 11-11-2009 10:25:17
Hallo Marcel,
wederom de spijker op zijn kop. Ja, we waren er allemaal bij, keken toe, rapporteren braaf, maar begrepen het misschien niet allemaal en je stem laten horen wanneer je iets weet of vermoed: tsja, dat al helemaal niet.
Laat dit een les zijn voor al die interne en externe toezichtsorganen om te investeren in kennis (snap ik de business), en soms meer poppetjes (oa. DNB) en niet in meer regeltjes. Al zal dat in de praktijk wel op het laatste neerkomen.
Geplaatst door marcel - 9-11-2009 8:46:19
Beste heer Mock,
Leuk weer wat van U te horen. Dit is inderdaad een hele mooie aanvulling op het in mijn blog genoemde blog. Ik ga de stukken opzoeken en bestuderen. Ben benieuwd!
Groet,
Marcel
Geplaatst door Mock - 8-11-2009 23:38:39
Beste Prof Pheijffer
Ook ik heb op Schiphol twee boeken meeop reis genomen,de Ondergang van Fortis door Thierry Debels en De Ondergang van het gezond verstand door Lawrence Mc Donald over Lehman Brothers.
Debels klaagt dat "de rol van de auditors of accountants sterk onderbelicht is gebleven."
.
McDonald s boek is inderdaad
fascinerend maar 1 verhaal ontbreekt, en dat is de rol die Nederland in het verpakken van de subprime pakketjes heeft gespeeld.Als student forensische accountancy heb ik
veel van U geleerd enik raad iedereen aan eens te kijken in de Kamer van Koophandel naar de balansen van Lehman
Brothers Treasury Co BV (dossier 33267322)
Financiele Aktiva:ruim34 Miljard USdollar Deze post bestaat geheel uit vorderingen op de Lehman groep.Passiva : 80 Miljoen eigen vermogen en de rest,ook ruim 34 miljard USdollard schulden wegens uitgegeven notes.
Het eigen vermogen vormt maar een buffer van 0,25 % !!!
Dat is ver beneden de DNB norm,zelfs onder de norm van de Caymaneilanden !
Het is verbazingwekkend dat er grote overeenkomsten zijn met het DSB debacle,ook bij Lehman Brothers Nederland heeft de accountant EY een goedkeurende verklaring afgegeven,enkele maanden voor het faillissement ,en ook hier is Mr Rutger Schimmelpenninck de curator.
Graag ook even kijken naar het rapport van de curator van juni 2009 over Lehman Brothers Treasury BV :
De curator meldt dat hij geen boekhouding in Amsterdam heeft aangetroffen en dat hij geen volledig overzicht heeft van de 34 miljard aan uitstaande notes.
Voor veel geld (ca 250.000 euro) heeft hij in Londen stukken boekhouding van ex -werknemers "opgekocht."
In de KvK staan dan ook voor deze BV in Nederland geen werknemers vermeld. Het adres van deze Lehman Treasury BV blijkt het adres te zijn van de Nederlandse Equity Trust,diens directeur heeft de Kamer van Koophandel stukken ingediend op Equity Trust papier.
Hoe heeft de accountant dan de boekhouding kunnen controleren ?En een goedkeurende verklaring voor 34 Miljard verplichtingen zonder fatsoenlijk buffervermogen kunnen geven ?
En dan rijst ook de vraag waarom de DNB niets gezien heeft, niet met de afdeling Toezicht op de Trusts en niet met de afdeling Toezicht op Banken. Zoveel geld en zo weinig buffervermogen,hoe bestaat het. Het bestaat dan ook niet meer.
De Curator heeft nog 10 jaar werk om alles uit te zoeken, de notes hebben een looptijd tot wel 2035. Maar de eigenaren van de notes wordt niet veel hoop gegeven.
Een fascinerend hoofdstuk om toe te voegen aan de tweede druk van het boek van McDonald
Geplaatst door E. Roodbol - 4-11-2009 16:33:11
Marcel,
Bon bini na korsou.
Even lekker na je spreekbeurten onder de palmbomen met een Amstel Bright. Geniet ervan!