Een jurist over accountants

maandag 8 oktober 2007 | 6 reacties

Op 5 oktober 2007 promoveerde ex-fraudeofficier Henk de Graaff (onder meer Clickfonds-zaak) als jurist op een accountancyonderwerp: de juridische positie van forensisch accountants in Nederland. De Graaff, voormalig officier van justitie en vooral bekend van beursfraudeonderzoeken, is vice-president van de arrondissementsrechtbank Den Haag.

Ik ben zeer kritisch op het proefschrift van De Graaff. Een weblog is echter niet de juiste plaats om die kritiek uit te werken, zeker niet nu ik fundamentele kritiek heb. Zowel op de gevolgde methodologie, wetenschappelijkheid, diepgang en inhoud van het proefschrift.

Mijn kritiek op het proefschrift zal ik nog weleens elders ontvouwen. Maar laat ik u alvast een klein inkijkje geven in het food for thought dat De Graaff in zijn proefschrift aanreikt. Aan het eind van zijn studie komt de promovendus met zijn oplossing voor de problemen waarmee het accountantsberoep naar zijn mening kampt. Het gaat dan allang niet meer over de forensisch accountant - daar zou het proefschrift gegeven de titel en de vraagstelling - over moeten gaan. De promovendus trekt een (te) grote broek aan: 'In het navolgende zal ik niet alleen betogen, maar ook aantonen dat de thans voorliggende wetgeving geen afdoende antwoord vormt op de ontwikkelingen die het Nederlandse accountantsberoep de afgelopen decennia heeft doorgemaakt. Wat thans voorligt aan wetgeving kan hoogstens als een aanzet tot een adequate aanpak worden gezien.'

Wat zijn de problemen die de promovendus ziet? De volgende (pagina's 285-286):

Het niet door accountants ontdekken van onregelmatigheden in de jaarrekening van internationaal opererende beursgenoteerde organisaties.
Boekhoudkundige en financiële schandalen bij beursgenoteerde organisaties en de mogelijke betrokkenheid van accountants daarbij.
Het ontstaan van een markt voor accountantsactiviteiten die niet tot het oorspronkelijk beroep behoren.
Het ontstaan van het fenomeen forensische accountancy en het optreden van forensisch accountants.
Het bij de beroepsorganisaties samenvallen van het toezicht op accountants en het behartigen van de belangen van de beroepsgroep.
De door Hans Blokdijk gesignaleerde politieke onwil die zich uit in de grote invloed van de lobby van gecontroleerden op de Tweede Kamer en de hang van de politiek naar de standpunten van het NIVRA en NOvAA.

De Graaff heeft ook een aantal oplossingen in huis: een verambtelijking van de accountantscontrole en een wettelijk tariefsysteem. Zie hiervoor stelling 1 en 4 bij het proefschrift.

'Het inrichten én voeren van en [sic] financiële administratie als ook het opmaken en openbaar maken van een jaarrekening berusten op wettelijke voorschriften. Onder die omstandigheden is de controle op de juiste uitvoering van die voorschriften een taak van de overheid die niet mag worden overgelaten aan particulieren ook al beschikken zij over een in de wet voorgeschreven opleidingsniveau en zijn zij georganiseerd in een belangenorganisatie die een publiekrechtelijk rechtsorgaan is.'

'Nu aan de omvang van de uit te voeren controlewerkzaamheden een prijskaart hangt, is de vraag gerechtvaardigd of voor het uitvoeren van op grond van de wet voorgeschreven controles niet een wettelijk tariefsysteem zou moeten gelden. Gelet op het publieke belang dat aan de juistheid en de betrouwbaarheid van jaarrekening [sic] wordt gehecht, dient het controlerisico losgekoppeld te worden van de rekening voor de uit te voeren controle zeker nu de intensiteit van de controle mede afhankelijk is van subjectieve inschattingsfactoren.'

Ook zijn visie op de wetenschappelijkheid van de accountancydiscipline wil ik u niet onthouden (stelling 3 bij het proefschrift):

'Het antwoord op de vraag of het totaal van het curriculum van de theoretische accountantsopleiding kan worden verstaan als een wetenschap is negatief. Accountancy is niet als een wetenschappelijke discipline te beschouwen, alhoewel het opleidingsniveau zonder meer universitair is.'

Het is een stelling waar ik het als hoogleraar forensische accountancy en eindverantwoordelijke voor de accountantsopleiding van NIVRA-Nyenrode niet mee eens kan zijn. Maar ook daar zal ik later bij de bespreking van dit proefschrift (elders) nog op ingaan.

Bent u ondanks de kritiek die ik heb nieuwsgierig geworden naar het proefschrift? Koop het dan en lees het.

Titel: De juridische positie van forensisch accountants in Nederland
Auteur: mr. H.J. de Graaff
ISBN: 978-90-8559-150-4

Reacties

Geplaatst door de Graaff - 4-4-2008 20:04:55

Ik ben geïnformeer over deze publicatie door mw.Klein Sprokkelhorst. Lezend wat Pheijffer debiteert, zonder daar ten gronde op in te gaan, beperkt hij zich tot de stellingen bij mijn proefschrift en betrekt hij niet de inhoud daarvan bij wat hij stelt. Zorgwekkend is zondermeer dat hij zich beroept op zijn status als hoogleraar om de juistheid van zijn stellingname te onderstrepen. Pheijffer is niet in staat inhoudelijk enig wetenschappelijk onderbouwd argument tegen de juistheid van hetgeen ik in mijn prpefschrift betoog, in te brengen.

Geplaatst door Dr. Mr. Astrid Klein Sprokkelhorst - 25-3-2008 12:38:54

Marcel, ik ben voornemens de jonge doctor op korte termijn een interview af te nemen voor De AA Accountant. Daarbij zal ik je opmerkingen aan hem voorleggen, ik heb hem reeds hierover bericht en ben nieuwsgierig naar zijn reactie.

Geplaatst door Marcel - 10-10-2007 8:44:53

Beste Herman, ik snap het ook niet. De auteur lijkt niet in te willen zien dat er naast de kerntaak van de accountant ook nog andere werkzaamheden zijn die de accountant zinvol kan uitvoeren en waaraan het maatschappelijk verkeer behoefte heeft. Schrijf er dus vooral een scriptie over!!

Geplaatst door Herman - 9-10-2007 23:49:34

Ik snap probleem 3 niet. Waarom zou een accountant niet mogen innoveren en diensten introduceren die voorheen niet tot het accountantsberoep behoorden? Vind ik wel een interessante vraag voor mijn onderzoek (masterscriptie) naar innovatie in de accountancy. Ik ontvang de Accountant en MAB en kijk uit naar de reactie van Marcel op dit proefschrift.

Geplaatst door Marcel - 9-10-2007 8:50:59

Nart, dank voor je reactie. Ik kom zeker in een academisch tijdschrift nog eens terug op het proefschrift. Wellicht ga ik d edegens met de promovendus nog kruisen in De Accountant. Wordt vervolgd dus!

Geplaatst door Nart - 8-10-2007 22:09:15

Marcel, ik ken het proefschrift niet en ik denk eigenlijk dat ik het ook niet ga lezen. Maar als ik jouw analyse zo lees, lijkt het me wel goed dat er eens iets fundamenteels aan de orde wordt gesteld. Dat gebeurt al veel te weinig in dit vak, in my humble opinion. Misschien moeten jullie eens de degens kruisen?