Ethische vorming studenten en 'demping aan de top'
21 september 2009
KPMG publiceerde op 21 september 2009 de resultaten van een onderzoek naar ethische vorming van studenten. Die is blijkens het onderzoek bij de helft van de studenten in orde.
Een derde deel van de respondenten is echter ontevreden over die ethische vorming: 'Volgens de bedrijven hebben de 'bestuurders van morgen' te weinig oog voor normen en waarden en worden zij te veel gedreven door een snelle carrière, inkomen en status.'
Voorts blijkt dat ruim veertig procent van de onderzochte bedrijven de afgelopen twee jaar afscheid heeft genomen van ‘high potentials' als gevolg van een gebrek aan de juiste normen en waarden. 'Er bestaat een duidelijk verschil tussen de mate waarin afgestudeerden oog hebben voor de gewenste ethiek en de moraal die nodig is in het bedrijfsleven en de ervaringen van de bedrijven zelf', constateert Philip Wallage van KPMG.
Het zijn bevindingen die tot nadenken en handelen aanleiding geven. Ik zal het in ieder geval terugkoppelen naar de Business School binnen mijn universiteit. Overigens wordt er in het onderwijs, niet alleen aan Nyenrode Business Universiteit, steeds meer aandacht aan ethiek en integriteit geschonken
Ik maak even een bruggetje naar studenten en recent afgestudeerden accountancy. Afgelopen vrijdag mocht ik voor de NIVRA Young Professionals twee debatsessies leiden. Het onderwerp was 'soft controls en integriteit'.
Tijdens dit soort sessies en in mijn colleges constateer ik vaak dat het met de ethiek van de meeste accountancystudenten wel goed zit. In mijn colleges maak ik veel gebruik van casuïstiek: Ahold, Landis, bouwfraude, Enron, Worldcom, Xerox, AIG en recentelijk Econcern. Maar ook discussies over fraude, creatief boekhouden, de combinatie van in- en externe controlediensten, benoemings- en beloningssystemen binnen accountantskantoren, onafhankelijkheid en aanverwante onderwerpen. Kortom: de zaken waar ik graag over schrijf en verhaal.
Vaak kan ik mij goed vinden in de behandeling van casuïstiek door studenten. Ik vraag dan ook altijd naar eigen ervaringen. En hoe dit soort zaken binnen de accountantskantoren en andere werkgevers worden afgewikkeld.
Ik word niet altijd vrolijk van wat ik dan hoor. Ik moet dan altijd even terugdenken aan een conclusie die de Parlementaire Enquêtecommissie Bouwnijverheid in 2002 trok en die ik vanuit mijn ervaringen én - vooral - vanuit de verhalen van studenten onderschrijf:
'Overigens is het de enquêtecommissie opgevallen - uit aantekeningen in de accountantsdossiers - dat controleassistenten vaak alerter zijn als het gaat om het signaleren van fraudesignalen dan dat de verantwoordelijke partners van het accountantskantoor zijn bij de verwerking van die signalen. Soms lijkt het erop dat het belang van die signalen «wordt gedempt» aan de top. Dit gegeven pleit ervoor om juist ook de eindverantwoordelijke accountants, zij die de handtekening onder de accountantsverklaring dienen te zetten, te verplichten voornoemde trainingen [dilemmatrainingen] te laten volgen. Via verplichte permanente educatie op dit punt bijvoorbeeld. Zij zijn het immers die, ingeval van fraude of andersoortige onregelmatigheden, niet alleen met de vaktechnische maar ook met de commerciële dilemma's te maken krijgen. Afscheid moeten nemen van klanten betekent immers verlies van omzet en resultaat. En voor een partner bij een accountantskantoor betekent dat ook verlies van inkomen.'
Kortom: ik zou weleens onderzoek willen doen naar de ethische vorming en het ethisch gedrag van de verschillende medewerkslagen binnen de accountantskantoren, inclusief de partner- en bestuurslaag.
Niet alleen via zelfevaluatie, maar ook binnen controleteams. Ik ben benieuwd naar de resultaten en zou haast vragen: Philip Wallage, mogen we bij KPMG starten?
Marcel Pheijffer
Reacties (11) | Reageer
Geplaatst door esther van grunsven - 7-10-2009 8:55:48
Beste Marcel,
Uit eigen ervaring kan ik stellen dat de jongere generatie van tegenwoordig vaak uit een huishouden komen waar geen echte financiële tegenslagen bekend waren, ook niet in directe omgeving. Ik refereer hiermee aan de recessie van de jaren 80. Nu bij nieuwe economische tegenslag behandel ik in de lessen de recessie van nu en van toen. Vertel de studenten dat een baan binnen de accountancy weer meer moet worden verdient. Nu langere tijd het teneur te hebben gehad van zogenaamde macht van de werknemer door het hoge tekort komt nu weer de tijd van de werkgevers. De kantoren staan kritisch ten opzichte van houding en gedrag van de jongere generatie. Echter zoals je stelt het is the tone at the top die zorg dient te dragen voor een top down benadering. Vanuit het onderwijs een bottum up benadering.
Leuk is dat op mijn vraag aan voltijd studenten "wat verwacht je toekomstig werkgever" niet of nauwelijks materiële drijfsferen de boventoon voeren. Trots zijn op de werkgever, leuke sfeer, persoonlijke ontwikkeling staan centraal.
Goede groet,
Esther
Geplaatst door Arie W, Schmidt - 28-9-2009 21:14:19
Geachte heer ter Haar.
Referte uw reactie aan mijn adres zij naar de Dikke van Dale verwezen. Met vriendelijkegroet
Geplaatst door Ger ter Haar - 28-9-2009 16:58:25
Onze 82-er maakt toch wel een erg Freudiaanse verspreking (verschrijving) en dat op zijn leeftijd.
Maar niettemin, ik ben het met jou Marcel, en enige respondenten eens dat er in zekere mate rekkelijkheid is aan de top/ de bovenlaag van de kantoren.
Zelf heb ik zoals bekend mijn carriere bij de RAD doorgebracht, en alleen van de buitenkant tegen deze problematiek aangekeken maar zeker ook ervaren.
Ik denk dat onafhankelijkheid van je broodheer/ werkgever/ opdrachtgever een groot goed is.
Geplaatst door Arie W. Schmidt - 24-9-2009 13:57:24
Wat ethiek betreft zou aandacht voor de Tien Geboden wellicht een goed begin zijn en wat het KPMG onderzoek betreft, zoals de ouden zongen, zo piepen de jongen of wie met pik omgaat wordt ermede besmet. Kritiek op Nederlandsschrijven lijkt mij als 82-er weinig relevant.
Geplaatst door Paul - 23-9-2009 20:54:18
Beste Vin (2), als je commentaar levert op iemand waar het de Nederlandse taal betreft, acht ik het minimaal verstandig als jezelf wel foutloos schrijft. Overtuig jezelf zou ik zeggen.
Geplaatst door Vin - 23-9-2009 12:38:19
Beste Marcel,
Helemaal mee eens. Ben al drie niet meer werkzaam in openbaar beroep, maar zeker met verandering naar VGC en WTA e.d speelt dit denk alleen maar meer.
Een opmerking voor die andere Vincent: Refereerd?Denk wel dat de oudere generatie beter is in Nederlands schrijven.
Geplaatst door Michelle - 23-9-2009 11:39:28
He Marcel,
Ik ben ook erg benieuwd naar de resultaten omtrent het ethisch gedrag binnen de verschillende lagen van medewerkers van accountantskantoren. Ook ik denk dat de assistent accountants (de jonge generatie) de VGC goed probeert toe te passen, maar daar in belemmerd wordt door de managers en partners binnen de accountantskantoren.
Als op college gepraat wordt over de VGC en ervaringen van studenten met bepaalde signalen (geconstateerde onrechtmatigheden / fouten) bij klanten, dan merk ik ook dat vanuit managers en partners dit vaak wordt afgedaan als ‘geen signaal’. Terwijl de studenten wel het gevoel hebben dat er meer aan de hand is.
Laat de accountantskantoren in het onderzoek maar bewijzen dat het met de integriteit en soft controls aan de top van de accountantskantoren goed zit.
Groeten,
Michelle
Geplaatst door Vincent - 23-9-2009 8:51:19
Ha Marcel,
Was een interessante dag afgelopen vrijdag op Nyenrode. Leuke deelsessies, met name de discussie waar je aan refereerd in je stuk.
Groet,
Vincent
Geplaatst door Johan Visser - 22-9-2009 14:09:41
Marcel, een groot deel van het onderzoek is ruim 10 jaar geleden door je collega Jim Emanuels RA in het kader van zijn proefschrift al gedaan.De resultaten waren voor RA,s weinig bemoedigend.Kort en goed kwam het er op neer dat het ethische besef van de gem.RA lager was dan dat van de gem.Nederlander alleen het besef van de pakkans was duidelijk hoger.Een herhaling van zijn onderzoek zou overigens interessant zijn.Jouw stelling m.b.t.demping aan de top kan ik op basis van letterlijk honderden interviews slechts beamen.Demping van erg rigide jonkies kan overigens geen kwaad.Per slot van rekening is het Openbaar Beroep er voor het maatschappelijk verkeer en het maatschappelijkverkeer er niet voor het Openbaar Beroep.Een denkfout en rare attitude die ik nog steeds veel tegen kom bij heel veel professionals van welke opleiding dan ook.Zit klaarblijkelijk ingebakken.
Geplaatst door Marcel - 21-9-2009 22:34:22
Ha Jan,
dank voor je reactie en verwijzing. Het is 'goed' te horen dat het niet alleen mijn ervaring is. Objectiveert de stellingname. Ben benieuwd wie er hun ervaringen nog meer met ons willen delen!
Groet,
Marcel
Geplaatst door Jan Wietsma - 21-9-2009 22:14:31
Hoi Marcel,
Enige tijd geleden mocht ik een lezing geven voor de accountancystudenten op de Hogeschool Windesheim en van de docenten daar kreeg ik dezelfde signalen terug. Studenten proberen de VGC juist toe te passen. Tijdens de stage geven afgestudeerde accountants tot verbazing van studenten andere signalen. Lijkt me niet goed. Het gaat om de tone at the top. Als die niet goed is moeten we niet vreemd opkijken dat studenten uiteindelijk ontsporen. Overigens lijkt niemand verbaast over graaigedrag. Zie ook: http://www.parool.nl/parool/nl/30/ECONOMIE/article/detail/262388/2009/09/21/Graaigedrag-managers-moeilijk-uit-te-bannen.dhtml